اختصاصی مهر/

کرمانیها کلمات شکسته را فراموش کرده اند/ گویشی کهن روبه فراموشی

شناسهٔ خبر: 1073446 -
کرمان - خبرگزاری مهر: کسره ها، کلمات شکسته و اصطلاحات طنزآلود و کنایه های لهجه کهن محلی کرمان در لابلای تجددگرایی و از خودبیگانگی جوانان کرمانی در حال فراموشی است.

به گزارش خبرنگار مهر در کرمان، استان کرمان به دلیل وسعت فراوان و نوع فرهنگ مردم منطقه دارای یکی از سنتی ترین گویشهای محلی در کشور با تنوع دو هزار و 500 گویش محلی است که لزوم جلوگیری از نابودی از زبانهای محلی ضروری است.

بی شک گویش محلی شهر کرمان به دلیل نوع خاص لهجه و استفاده بسیار از واژه های اصیل ایرانی یکی از منحصر بفرد ترین لهجه های کشور است که به دلیل شیرینی در گفتار و صداقت مردم کرمان در بیان به عنوان یکی از لهجه های مورد توجه ایرانیان است.

این درحالی است که استان کرمان به دلیل اینکه بیشترین مساحت کشور را در اختیار اقوام مختلف از جمله لر، بلوچ، فارس و ترک را در خود جای داده است از تنوع لهجه فراوانی نیز برخوردار است که لزوم مستندسازی این لهجه ها به عنوان فرهنگ شفاهی کشور ضروری است زیرا استفاده از این لهجه ها و اصطلاحات و واژگان هر روز در جامعه کمرنگ تر می شود و رنگ می بازد.

این درحالی است که لهجه اصیل، شیرین و منحصر بفرد کرمانی نیز هر روز بیشتر به فراموشی سپرده می شود و در بین برخی از اقشار جامعه در کرمان کاملا منسوخ شده است و متاسفانه به فراموشی سپرده شده است.
 
نکته دیگر وجود خرده فرهنگهای فراوان در استان کرمان است که نوعا از قدمت هزارن ساله برخوردارند اما کسی به این خرده فرهنگ ها توجه ندارد و کمتر کسی نیز از آنها آگاهی دارد، مصادیق بارز این مسئله روستای 12 هزار ساله میمند در شهرستان شهربابک کرمان است که به عنوان یکی از اولین سکونتگاه های ایران معروف است و بسیاری از ساکنان این روستای سنگی که در دل کوه کنده شده است همچنان از اصطلاحات قدیمی ترین زبان ایرانیان یعنی زبان کهن پهلوی استفاده می کنند.
 
نسل جوان حرفهای ما را نمی فهمند
 
در خصوص بررسی استفاده از لهجه کرمانی در شهر کرمان، خبرنگار مهر با یک زن 70 ساله کرمانی در یکی از محله های سنتی کرمان به گفتگو نشست.
 
این بانوی کهنسال کرمانی با لهجه غلیظ کرمانی و خنده رویی همیشه کرمانی ها اظهار داشت: امروز دیگر نسل جدید حتی زبان ما را هم نمی فهمند هر چند که اختلاف فرهنگی بین نسل گذشته و نسل جدید افزایش یافته است اما نسل جدید در برخی مواقع از بکار بردن لهجه محلی کرمانی در صحبتهای عادی نیز خودداری می کند.
 
وی گفت: معنی بسیاری از اصطلاحات را جوانان کرمانی نمی دانند درحالیکه این واژه ها ریشه در فرهنگ غنی استان کرمان دارد اما متاسفانه جوانان از بکار بردن این واژه ها آنقدر امتناع کرده اند که دیگر فراموش شده اند و فکر نمی کنم با وضعیت کنونی نسل بعدی بسیاری از این واژه ها را به یاد آورد..
 
این زن کرمانی افزود: مردم کرمان از گذشته به سادگی، آرامش و صادق بودن مشهور بوده اند و این مسئله به خوبی در لهجه مردم کرمان نیز نمایان شده است و این مسئله باید همچنان ادامه یابد و نباید گذاشت فرهنگهای دیگر نقاط کشور اینقدر در لهجه ما تاثیر بگذارد.
 
وی اضافه کرد: ضمن اینکه تعداد ضرب المثلهای کرمانی نیز بسیار زیاد است و نکته جالب اینکه کمتر می توان در صحبتهای یک فردی که به زبان کرمانی صحبت می کند یک ضرب المثل نیافت.
 
این زن کرمانی افزود: در هر دو جمله یک کرمانی اصیل، حداقل یک ضرب المثل وجود دارد و این نشانه اهمیت قائل شدن مردم کرمان و فرهنگ کرمان به سخنان مهم و تجربه گذشتگان است.
 
اصطلاحات کرمانی در فضای بازار کرمان خاموش شده اند
 
یک پیرمرد کرمانی نیز که در یکی از مغازه های محدوده بازار قدیم کرمان با خبرنگار مهر به گفتگو نشست و گفت: متاسفانه نسل جوان نمی تواند با نسل ما ارتباط برقرار کند، نشانه آن هم بسته شدن بسیاری از مغازه های بازار قدیم شهر کرمان است.
 
وی افزود: روزگاری درون همین بازار مردم با صدای بلند با لهجه کرمانی حرف می زدند و کاسبی هم رونق داشت اما امروز کمتر کسی در این بازار فعال است و کمتر کسی هم با لهجه کرمانی و اصطلاحات کرمانی حرف می زند.
 
وی اضافه کرد: لهجه کرمانی سرشار از شوخی و اصطلاحات زیباست و بسیاری از اصطلاحات جنبه کنایه دارد که فرد شنونده باید خود معنی آن را بفهمد.
 
این مرد کهنسال کرمانی گفت: امروز به ندرت کسی از این بازار رد می شود و اگر هم روزی چند نفر از اینجا رفت و آمد کنند یا گردشگر هستند یا کرمانی هایی هستند که دیگر نشانی از کرمانی بودن در لهجه خود ندارند.
 
وی با خنده گفت: هنوز برخی افراد در نوع صحبت کردنشان کرمانی بودن مشخص است اما اگر کسی به واقع با لهجه و اصطلاحات اصیل کرمانی و با آن همه کسره و کلمات شکسته صحبت کند کمتر کسی از خارج از استان متوجه صحبت کردنش می شود.
 
لهجه کرمانی گردشگران را جذب می کند
 
وی با اشاره به شیرینی لهجه کرمانی ادامه داد: شاید باور نکنید اما خیلی از گرشگرانی که به شهر کرمان سفر می کنند با کنجکاوی به لهجه ما کرمانی ها گوش می دهند و دوست دارند لحظاتی به لهجه کرمانی ها گوش دهند و اصطلاحات را یاد بگیرند اما متاسفانه بچه های خود من کمتر به لهجه کرمانی حرف می زنند و سعی می کنند تا می توانند از اصطلاحات کرمانی استفاده نکنند.
 
گویشهای محلی کرمان درحال نابودی
 
مدیر مرکز کرمان شناسی در خصوص لهجه بومی کرمان در گفتگو با خبرنگار مهر در کرمان اظهار داشت: به دلیل تغییر نوع زندگی و دگرگونی نحوه زندگی در جامعه گویشهای محلی استان درحال منسوخ شدن است.
 
مجید جاوید اظهار داشت: یکی از سیاستهای اصلی مرکز کرمانشناسی که در سالهای اخیر مورد توجه جدی قرار گرفته توجه به مستندسازی گویشهای محلی بوده است.
 
جاوید با اشاره به وجود خرده فرهنگهای مختلف در استان بیان کرد: دگرگونی نوع زندگی مردم و ماشینی شدن و تلفیق فرهنگهای مختلف موجب شده است که گویشهای محلی به دست فراموشی سپرده شوند.
 
وی با تاکید بر لزوم حفظ گویشهای محلی به عنوان میراث فرهنگی شفاهی استان عنوان کرد: در استان کرمان 40 ایل مختلف وجود دارد که هر ایل شامل گویشهای متفاوت محلی است که در راستای حفظ این گویشهای مختلف در حال مستندسازی گویشهای محلی هستیم.
 
مدیر مرکز کرمانشناسی افزود: در راستای ترویج گویشهای محلی استان کرمان که شامل گویش کرمانی و گویشهای مربوط به شهرستانها و عشایر استان می شود تاکنون چندین جلسه کارشناسی برگزار شده است.
 
2500 لهجه بومی در کرمان وجود دارد
 
یک کارشناس زبان‌شناسی نیز در گفتگو با مهر در خصوص تنوع لهجه بومی کرمان گفت: در راستای تدوین اطلس گویشی ایران، دو هزار و 500 نمونه گویش در سطح استان کرمان گردآوری شده است.
 
فرناز فرهی ‌مقدم گفت: حوزه ‌زبان و گویش نسبت به سایر حوزه‌های جدید‌التأسیس است که از مهمترین فعالیت‌های این حوزه، گردآوری گویش‌های شهرستان‌های استان کرمان است.
 
وی با اشاره به اینکه این طرح در راستای تدوین اطلس گویشی ایران اجرا می‌شود، افزود: در مجموع دو هزار و 500 نمونه گویش در سطح استان گردآوری شده است.
 
وی خاطرنشان کرد: شهرستان‌های جنوبی استان مانند جیرفت و کهنوج به علت وسعت و پراکندگی، دارای گوناگونی و تنوع گویش بیشتری هستند.
 
گویش بشاگردی در جنوب کرمان همچنان دست نخورده باقیمانده است
 
وی گویش "بشاگری" در منطقه‌ قلعه‌گنج را خاص و منحصر به‌فرد دانست و گفت: گویش این منطقه به علت اینکه با دیگر مناطق ارتباط کمتری داشته، دست نخورده و بکر باقیمانده است.
 
فرهی ‌مقدم ادامه داد: برای اینکه گویش‌های مختلف به صورت بین‌المللی قابل فهم شوند، توسط متخصصان زبان‌شناس به صورت دیجیتالی آوانویسی می ‌شوند که تاکنون بیش از سه چهارم این نوع گویش‌ها، آوانویسی شده‌اند.
 
وی گفت: در حال حاضر بیشتر آثار نوشته ‌دار مانند تمام کتیبه‌ها، سنگ ‌قبرها، مهرها، کتابها و سندها در شهر کرمان شناسنامه ‌دار شده‌اند.
 
این کارشناس زبان‌شناس تصریح کرد: بالا رفتن سطح تحصیلات، زیاد شدن وسایل ارتباط جمعی و رسانه‌ها، از دلایل عمده‌ از بین رفتن گویش‌های مختلف هر شهرستان هستند.
 
حذف یک گویش نابودی یک خرده فرهنگ
 
وی از بین رفتن یک گویش را برابر با از دست رفتن یک فرهنگ دانست و گفت: تنها با ثبت، ضبط و نگهداری این گویش‌ها، می ‌توان اثرات منفی این روند رو به نابودی را به حداقل رساند.
 
فرهی مقدم گفت: از آنجا که هر ساله با از بین رفتن گویش‌ وران یک گویش خاص، آن گویش و به تبع آن فرهنگ‌های زیادی از بین می روند، از سوی یونسکو جهت ثبت و ضبط گویش‌های در خطر راهکارهایی ارائه شده است.

ارسال نظر

  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
1 + 10 =