وضعیت شبکه های استانی/

چالش "محتوا" در شبکه های 24ساعته استانی/ مقابله با ماهواره با دست خالی

شناسهٔ خبر: 1362308 -
تبریز - خبرگزاری مهر: پخش 24 ساعته سیمای استانها واکنشهای متفاوتی را درپی داشته به طوریکه صاحبنظران عملکرد این کانالها را در مدیریت پیام موفق نمی دانند اما مسئولان می گویند پخش شبانه روزی بدون ایجاد زیرساختها صورت گرفته و ضعفها به همین علت است.

به گزارش خبرنگار مهر، اظهارات کارشناسان هرگز به این معنا نیست که استان های مختلف که امتیاز پخش 24 ساعته را کسب کرده اند، فاقد پتانسیل های لازم برای داشتن شبکه ای درجه یک هستند چرا که هر گوشه از کشورمان پتانسیل های منحصربفردی را دارند که در سطح ملی و حتی جهانی شناخته شده اما باور بر این است که کارآیی این شبکه ها برای تولید محصولات رسانه ای قابل قبول، هرگز به گونه ای نبوده که بتواند نیازهای مخاطبین خود را اغنا کنند.

کارشناسان بر این اعتقادند با وجود اینکه مدیران رسانه های استانی صداوسیما به ویژه کانال های 24ساعته در جذب اعتبارات عمرانی، نوسازی استودیوها و تامین تجهیزات لازم موفقیت های نسبی را داشته اند اما در شناخت مخاطب و مدیریت پیام توفیق چندانی به دست نیاورده اند.

ضرورت توجه به "مخاطب هزاره سوم" در تولید پیام

یک محقق مرکز پژوهش های مجلس و متخصص ارتباطات در ارزیابی از عملکرد سیمای استان هایی که پخش 24 ساعته دارند، گفت: بزرگ ترین مشکل صداوسیما حاکم بودن تفکر دهه 50 میلادی است که بر مبنای آن مخاطب، منفعل فرض می شود و هر پیامی که فرستنده مصلحت می بیند، تولید و عرضه می کند در حالیکه امروز و در هزاره سوم، صداوسیما نمی تواند در رقابت با شبکه های ماهواره ای، اینترنت، رادیوهای موج کوتاه و شبکه های اجتماعی مانند سابق عمل کند.

حسن سبیلان اردستانی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: رسانه ملی به ویژه در استان ها باید با مخاطب شناسی و بازاریابی رسانه ای مسیر پیش روی خود را طراحی و در مسیر طراحی شده گام بردارد.

این متخصص ارتباطات سیاسی افزود: "مخاطب" از مفهوم دهه 50 میلادی به معنی Audience تغییر معنی داده و رسانه ها به کسانی که از آن استفاده می کنند به دیده Customer یا مشتری نگریسته و او را یک منبع درآمد می بینند.

اردستانی اضافه کرد: در چنین شرایطی مخاطب به معنای رایج آن دیگر واقعیت بیرونی ندارد و رسانه باید جامعه هدفش را مشتری قلمداد کند؛ در این صورت سیستم بازخورد(Feedback) استانداردی برای پیام های تولید شده طراحی و اجرا می کند تا متناسب با نیاز مشتریانش برنامه سازی کرده و از همین رهگذر درآمد زایی هم داشته باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اراک در ادامه گفت: با توجه به دولتی بودن رسانه ملی، مدیران صداوسیما مدیران بروکراتیک هستند و اعتبارات تخصیص یافته را صرف خرید تجهیزات و پروژه های عمرانی می کنند در حالیکه در دنیای امروز مدیر رسانه، فردی کارآفرین است که با حداقل بودجه دولتی سازمان تحت مسئولیتش را به استقلال مالی رسانده و درآمدزایی هم می کند.

این محقق مرکز پژوهش های مجلس تصریح کرد: در شبکه های استانی هم به میزان بودجه ای که تخصیص می یابد کار سخت افزاری انجام می گیرد.

اردستانی با تاکید بر اینکه مخاطبان رسانه های محلی، مایل به دریافت پیام های غیرتکراری و سازگار با منطقه سکونتشان هستند، اظهار داشت: با 24 ساعته شدن سیمای برخی استان ها نیاز به مدیران کارآفرین بیش از گذشته احساس می شود زیرا توسط همین مدیران است که یک شبکه می تواند درآمدزایی داشته و مخاطب بیشتری جلب کند.

وی از کم توجهی به پژوهش های صورت گرفته در حوزه آسیب شناسی برنامه های صداوسیما ابراز تاسف کرد و افزود: رابطه بین پژوهش و اجرا در رسانه ملی قطع است و پروژه های تحقیقاتی بدون ارزشگذاری در قفسه کتابخانه ها خاک می خورد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اراک افزود: راهکار بهبود وضعیت سیمای استان ها استفاده از مدیران کارآفرین رسانه ای است تا از روش های بروکراتیک فاصله گرفته و با بهره مندی از روش های مبتنی بر درآمدزایی، برنامه سازی ها بهبود پیدا کرده و 24 ساعت تعهد داده شده به بهترین نحو ممکن عملیاتی شود.

اردستانی با اشاره به نبود رقیب برای رسانه ملی و فعالیت انحصاری آن تصریح کرد: با توجه به شرایط کنونی و سیاستگذاری های فعلی امکان راه اندازی شبکه های تلویزیونی خصوصی وجود ندارد ولی باید استفاده مدیران رسانه ها به ویژه رسانه های محلی از مدیران کارآفرین تقویت شود.

مخاطب، تعیین کننده نهایی داستان ارتباطات

استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی نیز با تشریح دیدگاه معنایی مدیریت رسانه گفت: آنچه فرستنده و مدیر پیام، تولید و عرضه می کند بخشی از ماجرای ارتباطات است در حالیکه مخاطب، تعیین کننده نهایی است و در حقیقت مخاطب معنای سومی از پیام تولیدی دریافت می کند.

حسینعلی افخمی در گفتکو با خبرنگار مهر افزود: تولید پیام فرآیندی است که در پروسه مربوط به آن، فرستنده پیام نمی تواند جدا از مخاطب در نظر گرفته شود.

وی با انتقاد از تمرکز اختیارات رسانه ملی در تهران تصریح کرد: مادامی که نظام حاکم بر جامعه، نظام تک حزبی باشد آنچه تهران تصمیم گیری کند در شهرستان ها هم باید اجرا شود اما در صورت وجود نظام چندحزبی و توزیع قدرت در جامعه، نیروها متعادل شده و با کاسته شدن بروکراسی اداری تولیدات صداوسیما در استان ها فاخرتر می شود.

این استاد ارتباطات، نقش نمایندگان مجلس در ایجاد فضای لازم برای بروز ابتکار و خلاقیت جهت فاخر شدن تولیدات رسانه های استانی صداوسیما را بسیار موثر خواند و گفت: نمایندگان مجلس باید در چهار سال دوره نمایندگی خود فعال بوده و در مسیر حذف فضای بروکراتیک گام بردارند.

وی همچنین با اشاره به قطع ارتباط بین پژوهش و اجرا در رسانه ملی به ویژه سیماهای استانی اظهار داشت: سیاست های کلان پژوهشی نیز در تهران اتخاذ و برای اجرا به استان ها ابلاغ می شود در حالیکه با ایجاد قطب قدرت منطقه ای می توان در این حوزه فعالانه عمل کرد.

افخمی، راهکار برون رفت از وضعیت فعلی سیماهای استانی را بها دادن بیشتر به کارهای بومی در کنار افزایش تعامل رسانه با قدرت سیاسی دانست و افزود: تعامل سیماهای استانی با نمایندگان مجلس به عنوان یکی از ارکان مهم قدرت سیاسی باید بیش از گذشته باشد.

مخاطب، مترداف با فرستنده پیام

مدیر گروه ارتباطات و تبلیغ فرهنگی دانشگاه سوره نیز آشنا بودن مدیران رسانه با ویژگی های مخاطب را عامل موفقیت یک رسانه دانست و افزود: آنچه در زمان حاضر اتفاق افتاده تغییر مفهومی متغییری بنام مخاطب است بطوریکه اکنون مخاطب، خود فرستنده پیام است و می تواند نظر خود نسبت به برنامه پخش شده را لینک کند و در یک تحریریه مجازی نسبت به پیام منتشره واکنش نشان دهد.

امیدعلی مسعودی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: در چنین شرایطی کار، پیچیده و سخت شده و مدیریت یک رسانه باید با مخاطب شناسی و ارزیابی فیدبک ها، کیفیت پیام تولیدی خود را ارتقا دهد و خود را در شرایط رقابتی نگه دارد.

وی با اشاره به 24 ساعته شدن سیمای سهند، موقعیت منحصربفرد آذربایجان شرقی در مجاورت با ترکیه و تولید و پخش انواع برنامه های تلویزیونی و رادیویی توسط کانال های ماهواره ای متعلق به این کشور را یادآور شد و اضافه کرد: در چینن شرایطی، مدیران این رسانه فضای بیشتری برای تولید در اختیار دارند و به راحتی با شناخت نسبت به رقبا می توانند متناسب با نیازهای مخاطبان خود، برنامه سازی کنند.

مسعودی، برنامه سازی در صداوسیما را بدون پژوهشهای علمی و اصولی نوعی آزمون و خطا دانست و اظهار داشت: برنامه سازی مبتنی بر آزمون و خطا هزینه بر است و نتایج درخشانی به دنبال ندارد.

وی اضافه کرد: سیمای استان ها باید قبل از اینکه هزینه های گزاف برنامه سازی به دلیل انجام ندادن پژوهش های علمی را بپردازند باید به دنبال نظرسنجی و مخاطب شناسی باشند.

وی یکی از مهم ترین مشکلات رسانه ملی را محروم بودن از داشتن نیروهای حرفه ای و یا عدم استفاده حداکثری از نیروهای حرفه ای موجود بیان کرد و افزود: رسانه ای مانند صداوسیما به ویژه شبکه های محلی چگونه می توانند با فقر نیروهای حرفه ای با شبکه های اجتماعی یا رادیوهای اینترنتی مقابله کنند.

مسعودی با اشاره به اینکه آذربایجان شرقی، استانی دانشگاهی است اضافه کرد: محققان دانشگاه های منطقه می توانند بارویکردی بومی، پژوهش هایی علمی برای بهبود وضعیت برنامه سازی در سیمای سهند انجام دهند.

وی با انتقاد از تمرکزگرایی در حوزه پژوهش رسانه ملی افزود: استان های مختلف با داشتن موقعیت های جغرافیایی خاص و فرهنگ های مختلف می توانند پژوهش های علمی متناسب با این شرایط را انجام داده و عملیاتی کنند.

وی با بیان اینکه در جامعه مذهبی ایران لازم است برخی از سنت ها به شهروندان منتقل شود، تکیه به برخی اصول دینی در برنامه سازیها را یک ضرورت خواند و تصریح کرد: باید تعادلی بین ذائقه مخاطب و شرایط حاکم بر جامعه ایرانی- اسلامی ایجاد کرد تا هم برنامه های متناسب با خواست مخاطب تولید و پخش شود و هم برخی سنت های مذهبی و ملی به مخاطبان عرضه گردد.

زیرساختهای ناکافی، عامل ضعف های احتمالی

در این بین مدیرکل صداوسیمای مرکز آذربایجان شرقی به عنوان یکی از استان هایی که سیمای آن 24 ساعته شده، تحقق این مهم را یک فرصت بی نظیر و نه اتفاق از قبل برنامه ریزی شده بیان کرد و گفت: پخش شبانه روزی شبکه استانی، موضوعی از قبل پیش بینی شده بود باید تمام بسترها فراهم می شد و متناسب با این افزایش، سطح تولیدات از نظر کمی و کیفی ارتقا می یافت اما فرصتی بود که در اختیار مراکز گذاشته شده بود و استان های محدودی از این فرصت برای افزایش مدت زمان پخش خود استفاده کردند.

علی نواداد در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: اگر منتظر ایجاد زیرساختها برای 24 ساعته شدن سیمای سهند می ماندیم هیچ اتفاقی نمی افتاد و همچنان باید مثل سابق برنامه ها تولید و پخش می شد.

وی افزود: پخش برنامه های سهند از 9 ساعت در سال 86 به 24 ساعت در حال حاضر افزایش پیدا کرده و زمان آن رسیده بود که که از این ظرفیت و موقعیت که ایجاد شده حداکثر استفاده را می کردیم چون ممکن بود بعدها این فرصت فراهم نشود.

وی با تاکید بر اینکه هنوز عمر 24 ساعته شدن سیمای سهند به 50 روز نرسیده است، تصریح کرد: موفقیت ها نسبی است و امید می رود به مرور زمان وضعیت به سمت ایده آل شدن به پیش رود.

مدیرکل صداوسیمای مرکز آذربایجان شرقی ضرورت رعایت انصاف در انتقادها را مورد تاکید قرار داد و افزود: "راهکار کیفی شدن تولیدات، همان راهکاری است که در چهار سال گذشته نشان داده ایم. "

مدیرکل صداوسیمای مرکز اصفهان نیز 24 ساعته شدن شبکه های استانی را گامی در جهت تکریم مخاطبان دانست و گفت: متوسط مخاطب شبکه های استانی 60 درصد است ولی شبکه های سراسری مخاطبی به مراتب پایین تر از این میزان دارند که همین عامل، باعث تاکید رئیس رسانه ملی برای 24 ساعته شدن شبکه های استانی بود.

علی کلباسی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: مردم هر استان دوست دارند برنامه های متناسب با فرهنگ خود و رویدادهای مربوط به محل سکونتشان را تماشا کنند و طبق تاکید رئیس سازمان صداوسیما 24 ساعته شدن سیمای برخی استانها در جهت احترام به مخاطبان این شکبه ها بوده است.

وی تاکید کارشناسان بر توجه به مخاطب در تولید پیام را مقوله ای منطقی خواند و افزود: صداوسیما علاوه بر نظرسنجی های فصلی، دیدگاه های مخاطبان را به صورت تلفنی دریافت می کند و این دیدگاه ها را در برنامه سازی ها مورد توجه قرار می دهد.

کلباسی در عین حال برنامه های تولیدی در سیماهای استانی را عاری از نقص ندانست و گفت: با وجود اینکه نظرسنجی ها به دقت صورت گرفته و سعی بر دخالت دادن نظرات مخاطبان در برنامه سازی ها می شود اما همچنان ایرادهایی وجود دارد که تمام تلاش مدیران، معطوف به حل و فصل این کاستی هاست.

مدیرکل صداوسیمای مرکز خراسان رضوی نیز در این زمینه گفت: 24 ساعته شدن پخش سیمای استان ها عمل بایسته ای بوده که اتفاق افتاد و دلیل آن هم ظرفیت استان ها در تولید پیام و بهره گیری از ساختارهای متنوعی بوده که در مناطق مختلف وجود داشته است زیرا پرداختن به این ظرفیت ها در زمان کوتاهی حاصل نمی شد.

حجت الاسلام علی نهاوندی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: برای رسیدن به نقطه ایده آل در مهندسی پیام باید میزان تولیدات استان ها در مقایسه با زمانی که 24 ساعته نشده بود افزایش یابد و متناسب با نیاز مخاطب خود را نشان دهد.

وی اظهار داشت: اگر سیمای استانی 24 ساعت پخش دارد نمی توان سطح تولیدات آن کانال را کمتر از یک سوم در نظر گرفت که باید این ظرفیت در استان ها به تدریج حاصل شود.

وی با اشاره به دوسویه و تعاملی شدن مقوله ارتباطات در زمان حاضر،‌ اظهار داشت: هم اکنون بخشی از تولیدات باید توسط مخاطب شکل بگیرد ضمن اینکه در تولیدات دیگر نیز نیازهای مخاطب توسط رسانه ای که به عنوان مجموعه فرهنگ ساز مطرح است، باید دیده شود.

مدیرکل صداوسیمای مرکز خراسان رضوی، فرح معنوی، ‌مرگ اندیشی و مهارت آموزی در کنار آینده پژوهی را جزو وظایف یک رسانه فرهنگ ساز عنوان کرد و گفت: باید ظرفیت های لازم در مخاطب برای انتقال پیام هایی با محتواهای مورد اشاره در نظر گرفته شود.

وی به سیاست های کلان صداوسیما در حوزه محتوا تحت عنوان "افق" اشاره کرد و گفت: این سیاستگذاری ها باید بومی سازی شده و با اقدامی اصیل مورد استفاده رسانه های استانی صداوسیما قرار گیرد.

حجت الاسلام نهاوندی، اثرسنجی بهنگام محصولات تولیدی را یکی از ملزومات فعالیت فرهنگی عنوان کرد و افزود:هر اثر فرهنگی که با انسان سروکار داشته باشد باید در قالب ساختاری پژوهشی، مورد اثرسنجی قرار گیرد.

وی اظهار داشت: جهت گیری سیمای استان ها روبه رشد بوده و تحولات عمیق رسانه ای از حیث ساختار و فرم در این مراکز در حال شکل گرفتن است.

مدیرکل صداوسیمای مرکز خراسان رضوی همچنین با تاکید بر اینکه حرکت در مسیر ذائقه مخاطب ‌نیازهای دینی و تربیتی او را نیز ارضاء خواهد کرد، اظهار داشت:اگر مطابق نیاز مخاطب حرکت کنیم این بخش از نیازهای اصیل مخاطب هم تامین خواهد شد.

با اندک مدتی که از شروع پخش 24 ساعته برنامه های شبکه استانی در برخی مراکز می گذرد، می توان گفت که تغییر صورت گرفته بیشتر، ماهیتی شکلی داشته که بنا به اذعان مسئولان، بدون پیش بینی زیرساخت ها و تهیه مقدمات لازم صورت گرفته و بر همین اساس گفته می شود که این حرکت نتیجه مثبت چندانی به دنبال نخواهد داشت.

آنچه بیش از همه انتقاد کارشناسان و حتی عموم مردم را در پی داشته، افزایش بی رویه پخش برنامه های تکراری ایرانی و خارجی و نیز نبود روح ابتکار و خلاقیت در برنامه های تولیدی سیماهای استانی است که می تواند یکی از دلایل عدم اقبال شهروندان به سیماهای استانی به شمار آید.

کارشناسان معتقدند سلیقه رسانه ای مردم تعالی بسیاری پیدا کرده و انتخاب آنان نیز محدود به یک کانال نیست بلکه رسانه ها وسامانه های متعدد و متنوعی وجود دارد که به شدت در تلاش برای جذب مخاطب با هر وسیله ممکن هستند تا بهره برداری خاص خود را داشته باشند.

در چنین شرایطی باید از رفتارهای مبتنی بر "گزارش کار" فاصله گرفته و توجه داشته باشیم که مردم، مخاطب برنامه های ما هستند نه مخاطب "گزارش کار" ما!

ارسال نظر

  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
3 + 5 =