شناسه‌ی خبر: 1723312 تاریخ مخابره: جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۱ - ۱۲:۱۴
گزارش خبری/

خرس سیاه آسیایی در آستانه خواب ابدی/لزوم اطلاع رسانی به مردم بومی

کرمان - خبرگزاری مهر: خرس سیاه آسیایی که در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از محیط زیست قرار گرفته این روزها روزگار خوشی ندارد این درحالی است که اخبار منتشر شده در خصوص مرگ این حیوانات بر اثر عوامل انسانی حکایت دارد.

به گزارش خبرنگار مهر، استان کرمان یکی از گسترده ترین و متنوع ترین گونه های حیات وحش کشور را در خود جای داده است و وسعت و اقلیم متفاوت موجود در این استان شرایطی را مهیا کرده است که بسیاری از حیوانات نادر و منحصر به فرد از جمله یوزپلنگ ، گوره خر آسیایی و خرس سیاه آسیایی و بسیاری از جانداران منحصر به فرد دیگر در این عرصه به حیات خود ادامه دهند اما نکته نگران کننده این است که امروز نام بسیاری از این جانداران در لیست حیوانات در حال انقراض قرار گرفته است و ادامه خشکسالی از یک سو و از سوی دیگر دخالتهای انسانی و عدم برنامه ریزی مناسب برای حمایت از این جانداران ادامه حیات آنها را در استان کرمان با مشکل مواجه کرده است.

خرس سیاه آسیایی یا همان خرس یقه دار از جمله جاندارانی است که تا چند سال قبل تصور می شد منقرض شده است و هیچ شواهد مستندی دال بر ادامه حیات این حیوان وجود نداشت اما فردی به صورت اتفاقی در هنگام گشت و گذار در کوهستانهای جنوب کرمان موفق شد فیلمی از این حیوان که تصور می شد حیاتش در این منطقه منقرض شده است ضبط کند و شگفت اینکه از آن پس گزارشهای متعددی دال بر وجود این حیوان در مناطق دیگر دریافت شد و گسترده حضور این جاندار به استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان نیز رسید.

فسیل زنده ای که فراموش شد

در این زمان بود که دوستداران محیط زیست بر ضرورت حفاظت از این حیوان تاکید کردند و مسئولان از اجرای طرحهای مطالعاتی در خصوص زندگی و مهاجرت این حیوان خبر می دادند اما مدتی طول نکشید که بار دیگر این حیوان فراموش شد و دیگر خبری از این حیوان به گوش نرسید.
 

 
این درحالی بود که خشکسالی و کاهش منابع تغذیه ای و همچنین تخریب محیط زیست این حیوان توسط انسان و افزایش تعارضات، خرس سیاه آسیایی را بیش از گذشته در معرض انقراض قرار داده است.
 
خشکسالی و کمبود منابع تغذیه ای به شدت حیات حیوان را تحت تاثیر قرار داده است بطوریکه زیستگاههای خرس سیاه در معرض تخریب قرار گرفته است و این حیوان که سالهای زیاد خود را از معرض دید انسان دور نگه داشته بود امروز برای تهیه منابع تغذیه مجبور است به حواشی روستاهای و محل زندگی انسانها نزدیک شود و در این میان نباید از تعرض انسان نیز به محیط زیست این حیوان به سادگی گذشت.
 
کرمان مهمترین منطقه زیستی خرس یقه دار در غرب آسیا
 
به گفته مسئولان رسمی در استان کرمان 20 قلاده از این حیوان منحصر به فرد وجود دارد اما منابع غیر رسمی از حضور 10 تا 15 قلاده از آن در گسترده استان کرمان که مهمترین زیستگاه خرس سیاه آسیایی در ایران است خبر می دهند، آنچه که مورد نگرانی دوستداران محیط زیست طی ماههای اخیر شده است خبر کشته شدن این حیوان توسط چوپانان در پناهگاه حیات وحش زریاب بم بود.
 
این امر نشان دهنده افزایش بیش از پیش تعارض این حیوان با انسان است و این دقیقا موردی است که در خصوص حیوانات در معرض انقراض دیده می شود بطوریکه حیوان به دلیل کمبود منابع زیستی به ناچار به محیط زندگی انسان نزدیک می شود، بیان این نکته ضروری است که قرار گرفتن نام خرس سیاه آسیایی در لیست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت از منابع طبیعی یا "IUCN" نشان می دهد که جمعیت این حیوان طی 10 سال گذشته 50 درصد کاهش یافته است و ذکر این نکته نیز ضروری است که درحال حاضر وضعیت زیستی این حیوان بسیار نگران کننده تر از 10 سال گذشته است.
 

 
مجاورت این حیوان در کنار انسان سبب شده است درگیریهای فیزیکی متعددی نیز بین این حیوان با انسان گزارش شود بطوریکه چندین درگیری در جنوب کرمان بین این حیوان با انسان روی داده است همچنین به دلیل نزدیک شدن توله های این خرس به محیط زیست انسان به خصوص در باغها برای تغذیه از میوه های درختان روستائیان و عشایر بنا به اعلام منابع مردمی اقدام به زنده گیری و نگهداری آنها می کنند.
 
در حالی این حیوان در خطر بالقوه انقراض قرار دارد که پناه گاه حفاظت شده مشخصی برای خرس سیاه آسیایی تعریف نشده است و شاید به همین دلیل هم باشد که یه قلاده از این حیوان در پناه گاه زریبا بم توسط چوپانان مسموم و کشته شده است.
 
هیچ منطقه حفاظت شده خرس در معرض انقراض در ایران وجود ندارد
 
به نظر می رسد با وجود افزایش چشمگیر تهدیدهای حیات این حیوان باید هر چه زودتر برنامه مدون و تعریف شده ای برای حمایت و محافظت از آن باید تدوین شود و در این میان آگاه سازی اهالی بومی مناطق زیستی این حیوان بسیار مورد اهمیت قرار دارد.
 
این فسیل زنده که بیش از 5 میلیون سال بر روی کره خاکی زندگی کرده است و یکی از مهمترین مکانهای اقامتش در ایران , پاکستان است امروز در آستانه انقراض قرار دارد و مرگ یک قلاده از این حیوان در بم بر نگرانیها افزوده است و نباید فراموش کرد که یوزپلنگ آسیایی که در مناطق شمالی کرمان زندگی می کند نیز طی سالهای اخیر شاهد همین سرنوشت بوده است و طی سالهای اخیر شاهد مسموم شدن و تصادف در جاده های کرمان بوده است در صورتیکه حفاظت از این گنجینه گران بها و منتقل کردن این امانت به آیندگان مورد بی توجهی قرار گیرد به این ثروت خدادادی از بین خواهد رفت.
 
محمد صدوقی، فعال محیط زیست در گفتگو با مهر اظهارداشت: گونه خرس سیاه آسیایی در طبقه حفاظتی آسیب پذیر قرار دارد و به دلیل عدم حمایت صحیح این حیوان در غرب آسیا در لیست قرمز IUCN قرار دارد و در ایران در رده گوشتخواران خرس سیاه آسیایی و یوزپلنگ در این رده قرار دارند.
 
وی افزود: بسیاری از مکانهای زیستی این حیوان طی سالهای اخیر به مزرعه و باغ تبدیل شده است و این حیوان مجبور به مهاجرت از زیستگاه اصلی خود شده است و ساخت زیر ساختهای انسانی از جمله جاده نیز به دیگر تهدیدهای ادامه حیات این حیوان تبدیل شده است.
 
صدوقی ادامه داد: طی سالهای اخیر نیز به دلیل کمبود تغذیه این حیوان و نزدیک شده منطقه زیستی حیوان و خرس درگیریهای متعددی گزارش شده است و در نتیجه امکان شکار حیوان افزایش یافته است.
 

 
این فعال محیط زیست اضافه کرد: اما آنچه که جالب است این است که با وجود تمام این تهدیدها و قرار گرفتن در معرض انقراض هیچ مکانی در ایران به عنوان منطقه حفاظت شده این حیوان وجود ندارد این درحالی است که استان کرمان با 20 قلاده خرس مهمترین منطقه زندگی خرس سیاه آسیایی در غرب آسیا محسوب می شود.
 
وی گفت: طبق بررسی های صورت گرفته به نظر می رسد جیرفت، بحر آسمان و دلفارد مهمترین منطقه زندگی این حیوان در استان کرمان است که به همین دلیل پیشنهاد منطقه حفاظت شده خرس در این مکانها داده شده است که هنوز به نتیجه نرسیده است.
 
فاجعه ای که بر خرس می رود
 
صدوقی در خصوص وضعیت این حیوان در پاکستان نیز گفت: متاسفانه افراد دوره گرد در این کشور از خرس برای معرکه گیری استفاده می کنند که نسل حیوان را بیشتر در معرض تهدید قرار داده است.
 
وی افزود: گونه هایی از این حیوان در شرق آسیا زندگی می کند که شاهد تراژدی وحشتناکی هستند بطوریکه مردم محلی این مناطق تصور دارند که کیسه صفرای حیوان خاصیت درمانی دارد و به همین دلیل با استفاده از نصب سوند و اتصال به کیسه صفرای حیوان اقدام به خروج ماده صفرا می کنند و حیوان به مرور زمان ضعیف شده و مرگ دلخراشی خواهد داشت.
 
وی گفت: این حیوان در ایران شاهد رفتارهای غیر انسانی اینگونه نیست و این جای خوشبختی دارد با این وجود به نظر می رسد باید آگاه سازیهای لازم در خصوص ضرورت حفاظت افراد بومی از این حیوان انجام شود زیرا این حیوان در حالت عادی سعی دارد که از محیط زندگی انسان فاصله گیرد اما وقتی در محیط زندگی این حیوان کشاورزی انجام می شود درنهایت شاهد برخی تعارضات بین خرس و انسان خواهیم بود.
 
وی گفت: در گذشته نیز در ایران خرس را اکسیر جوانی می دانستند و از اعضای بدن حیوان برای رفع بیماریهای مختلف استفاده می شد اما در نهایت با اقداماتی که صورت گرفت این امر در ایران به صفر رسیده است.
 
اما از سوی دیگر وضعیت تعارض این حیوان با انسان نگران کننده است بطوریکه تعارضات طی سالهای اخیر بسیار شدیدتر از گذشته شده است گفته می شود همه چیز خواری خرس سیاه آسیایی که مهمترین تشابه انسان و خرس است موجب بروز این تعارضات می شود.
 
افزایش حمله خرس به مردم بومی
 
خسارات وارده توسط خرس به باغها و مزارع و عدم حفاظت از مراکز زندگی این حیوان و همچنین نگهداری سلاح گرم توسط عشایر منطقه و استفاده از آن در مقابل خرسها از مهمترین مشکلات موجود در محل زنگی حیوان است.
 

 
همچنین در بررسی میدانی که توسط پرسشگران انجام شده است مدارک غیر قابل انکاری از حملات مکرر خرس به ساکنان بومی گزارش شده است اما این موارد در سالهای اخیر کاهش یافته که به احتمال فراوان به دلیل کاهش جمعیت خرس است.
 
اما باید به این نکته نیز توجه کرد که خرس حیوان تهاجی نیست بلکه رو در رویی ناگهانی افراد بومی در محل زندگی حیوان موجب دفاع حیوان و در نهایت صدمه دیدن انسان شده است.
 
همین حملات بر حساسیت مردم محلی افزوده است و نگرانیها را در خصوص صدمه جدی به ادامه نسل حیوان افزوده است شاید اوج این تعارضات حمله شبانه خرس به خانه ای چوبی در جنوب کرمان است که در این حادثه خرس پوست سر یک پیرمرد را که درخواب بوده می کند و موجب مرگ این مرد می شود.
 
در حال حاضر این تعارضات موجب تغییر دیدگاه مردم نسبت به احترام به این حیوان و بی آزاری آن شده است و همین مسئله ضرورت آگاه سازی مردم بومی را از طریق برگزاری کارگاههای محلی بیشتر کرده است.
 
 
گزارش: اسما محمودی