به گزارش خبرنگار مهر، امروز در جای جای شهر و استان زنجان پرچم های عزا برافراشته شده است که در این میان پرچمی که مزین به شعری از مداح شهیر زنجانی "استاد حاج ولی الله کلامی" است بیشتر خودنمایی می کند "یل یاتل توفان یاتل/ تاتمز حسینن پرچم" یعنی "بادها و طوفانها می خوابند ولی هرگز پرچم حسین(ع) نمی خوابد".
محرم آمد با صدای بی وفایی اهل کوفه، با فریاد مسلم که "میا حسین جان کوفه وفا ندارد" و با صدای وای حسینم و وای عباس زینب.
خائنین کوفی شمشیرهایشان را برای کشیدن بر روی خوشید تابان امامت تیز می کنند تا ثابت کنند که وفاداری و صداقت واژه غریبی است در طول همه اعصار تاریخ و آنان بزرگترین خائنان تاریخ هستند. خائنانی که بر روی مهمان خود که با نوشتن هزاران نامه دعوتش کرده بودند شمشیر کشیدند.
این روزها کاراون عاشورایی حسین در مسیر کربلایی گام بر می دارد که خون حسین و یارانش به آن سرزمین اعتبار و عظمت بخشید و همه آبرو و وجود کربلا را باید در خون حسین(ع) و یاران باوفایش جستجو کرد.
امام حسین و یاران باوفایش آرام آرام به سوی قتلگاهی گام برمی دارند که قاتلانشان درک عظمت و شکوه پیام عاشورایش را نداشتند و در جهالت منافقانه خود بر امام خود شمشیر خیانت کشیدند.
آری این روزها کاروان امام حسین(ع) با همه یارانش به سوی سرزمین نینوا می روند و زینب آن شیرزن پیام رسان کربلا در سایه وجود برادرانش به خود می بالد که عباس علمدارش وفادرانه در کنار بردارش امام حسین(ع) برای امر به معروف و نهی از منکر، پرچمدار سپاه حق است.
این روزها در ماه عزای حسین(ع) شهر زنجان حال و هوایی دیگر دارد و معابر سطح شهر زنجان با پارچه های سیاه رنگ تزئین شده اند و مساجد، حسینیه ها و تکایا خود را آماده استقبال از ماهی می کنند که برای همه زنجانیها یاداور خاطراتی است. خاطراتی که ریشه در بند بند زندگی آنها دارد، روزهایی که عشق به امام حسین(ع) را یاد گرفتند.
زنجان شهر شور و شعور حسینی، این روزها محرمی دیگر را تجربه می کند محرمی که همه برای آمدنش لحظه شماری می کردند تا بگویند یا حسین امروز هنوز هم عشق و وفا هست هنوز هم اشک هایی از روی صفا و صداقت بر عزایت از چشمان عاشقان بر آستان درگاهت جاری می شود.
تشت گذاری مراسمی باستانی که در آن مردم با قرار دادن تشت آب در چهار گوشه اماکن مقدس و محل های عزاداری، به استقبال ماه محرم می روند و شروع ایام سوگواری را رسما اعلام می کنند.
به نظر میرسد این سنت با الهام از اقدام سالار شهیدان و یادآور رفتار جوانمردانه امام حسین (ع) است. بر اساس روایتها ایشان در روز ۲۷ ذیحجه آب مشکها را در تشتها ریخته و لشکر حر و اسبان سپاه او را سیراب میکنند.
شروع تشتگذاری در سه روز مانده به محرم طوری برنامهریزی شده است که هر روز در دو محله بزرگ این مراسم برگزار شود.
در روز اول در محلات طوی و اوغی میان، روز دوم در محلات اوچدکان و سرچشمه و در آخرین روز از ماه ذیحجه تشتگذاری در دو محله پیرعبدالملک و عالی قاپو برگزار میشود.
تشتهایی که در این مراسم مورد استفاده قرار میگیرند گرد، از جنس برنز و یا مس است.
بعد از عزاداری، ریشسفیدان و عاشقان حسین در هر محله، تشتها را بر دوش حمل کرده و وارد مساجد میشوند. حاضران در مسجد به احترام به پا خواسته و در جلو آنها، دسته سینه زنی با شعار الدخیل یا ابوالفضل، سینه میزند.
پس از آن ریشسفیدان با دور زدن مسجد، تشتها را در جای مخصوص خود قرار میدهند. آنگاه تشتها را از آبی که در کوزهها بر دوش شان حمل کردهاند، پر میکنند.
در داخل و لبه این تشت نقش و نگار گیاه و ماهی حک شده و در لبه آن نیز عبارت و تاریخ "وقف نمود به حضرت عباس ۱۰۳۸" نقش بسته است.
در ارتباط با علت و دلیل برگزاری مراسم تشتگذاری نظرات و احتمالات مختلفی وجود دارد. عدهای اعتقاد بر این دارند که با انجام این مراسم اهمیت آب و جایگاه آن در حادثه کربلا مورد توجه قرار میگیرد.
برخی از مورخان با توجه به مسیر حرکت کاروان حضرت حسین بن علی(ع) از مکه به سمت کربلا میگویند: براساس روایتهای تاریخی در مسیر راه کاروان کربلا قبل از رسیدن به دشت نینوا سربازان حر بن ریاحی در منطقهای به نام زباله راه بر کاروان امام بسته و حرکت آن را متوقف ساختهاند.
در این محل سالار شهیدان علیرغم کمبود آب دستور میدهند تشتها توسط آبهای موجود در مشکها پر شود که هم یاران حسین و هم سربازان حر از آن استفاده نمایند و نیز احشام موجود در هر دو کاروان نیز سیراب شوند.
بعد از قرار گرفتن تشتها در سکوهای مخصوص و در میان حزن و اندوه حاضران، دعای مخصوص خوانده می شود و از آب تشت به عنوان تبرک، اکثریت حاضران و عزاداران استفاده میکنند.
بر اساس متن کامل و قدیمی دعای تشتگذاری که به صورت تلفیقی با استفاده از سه زبان فارسی، ترکی و عربی نوشته شده میتوان حدس زد آیین تشتگذاری ریشه در عصر صفویه داشته باشد.
در این ایام سنتی دیگر نیز در استان زنجان و به خصوص در سطح شهر زنجان در برخی مساجد و تکایای استان از 10 روز مانده به ماه محرم برگزار می شود به نحوی که بزرگان، ریش سفیدان و جوانان مساجد با مزین کردن درب مساجد و تکایا و پوشیدن لباس های سیاه به آرامی نوای" ای وای حسین" می گویند.
اوج عزاداری مردم زنجان را باید در عزاداری و تجمع باشکوه مردم زنجان در هشتم و یازدهم محرم در قالب تجمع عظیم حسینه و زینبیه اعظم زنجان دانست و دست هایی که در این تجمع های عظیم به عشق و ارادت امام حسین و با نوای یا حسین، یا عباس و یا زینب بالا می رود.
آری محرم در زنجان حال و هوای دیگری دارد باید باشی و ببینی اوج عشق و صداقت مردم زنجان به حضرت اباعبدالله حسین(ع) و شهدای کربلا را.
نظر شما