ارده؛ سوغات فراموش شده یزد/ تولید روزانه 110 تن فرآورده کنجد در اردکان

یزد - خبرگزاری مهر: کنجد و ارده که خواص آن بر کسی پوشیده نیست از سالها پیش به صنعتی کوچک تبدیل شد اما این صنعت که اکنون بخشی از فرهنگ عامه مردم اردکان به شمار می رود به دست فراموشی سپرده شده است.

به گزارش خبرنگار مهر، شهرستان اردکان اکنون بزرگترین مرکز ارده سازی در کشور به شمار می رود و بعید نیست که نام اردکان نیز از این صنعت اقتباس شده باشد.

اردکان یکی از قطب‌های تولید ارده و حلوا ارده همچنین روغن کنجد به شمار می ‌رود و هم‌ اکنون بیش از 100 کارگاه در این زمینه مشغول فعالیت هستند.

ارده سازی در اردکان قدمتی چند صد ساله دارد و تعداد زیادی از کارگاه ‌ها هنور هم به صورت سنتی ارده تولید می ‌کنند اما قرار است با هماهنگی ‌های انجام شده با سازمان بازرگانی، محل مشخصی برای استقرار تمام کارگاه ‌های ارده ‌سازی در نظر گرفته شود.

هم ‌اکنون محل استقرار این واحدها در منطقه چاه‌ افضل مشخص شده و قرار است تنها نمایشگاه ارائه محصولات این کارگاه ‌ها در داخل شهر مستقر شوند.

روزانه 110 تن ارده و حلوا ارده در اردکان تولید می شود که 70 تن از این میزان حلوا ارده و 40 تن دیگر ارده است

میزان تولید ارده و حلوا ارده در این شهرستان روزانه در مجموع بالغ بر 110 تن اعلام شده که 70 تن از این میزان حلوا ارده و 40 تن دیگر ارده است.

ماده اولیه این کارگاه های کنجد است که علاوه بر ارده و حلوا ارده، روغن نیز از آن استخراج می شود که بسیار مفید مغذی است.

مدیر موسسه طب جامع ایران در این زمینه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: کنجد و ارده بخشی از فرهنگ عامه اردکانی هاست.

گورماست، ترکیبی از ارده، آب، نمک و شیره توت است که برای کاهش قند خون بسیار موثر است

حسین روا زاده بیان داشت: استفاده از گورماست که ترکیبی از ارده، آب، نمک و شیره توت است، قند خون را کاهش می دهد.

وی با اشاره به تاریخچه استعمال کنجد در بین ایرانیان افزود: تاریخچه کنجد و فرآوری آن به چند هزار سال قبل برمی گردد و از قدیم الایام فرآوری آن در اختیار ایرانیان بوده و اروپاییان تاکنون دستگاه تبدیل کنجد به ارده را نساخته اند.

روا زاده تنها شیوه فرآوری کنجد را آسیابهای عصاری ای دانست که نمونه آن در اردکان فراوان است.

کنجد و ارده بخشی از فرهنگ عامه مردم اردکان به شمار می رود

وی ادامه داد: فرآوری کنجد قدمتی دیرینه در این منطقه دارد و اکنون مردم اردکان تنها به چشم یک ماده غذایی و محصول صنعتی به آن نگاه نمی کنند بلکه کنجد و ارده بخشی از فرهنگ عامه آنان محسوب می شود.

روا زاده افزود: شیخ بهایی ترکیب کنجد و عسل را برای سربازان شاه عباس صفوی تجویز کرده بود و سربازان در هنگام پیکار آن را به همراه داشتند و به منظور بالا بردن توان جنگ آوری از آن پیش از شروع جنگ استفاده می کردند و تاثیر بسیار خوبی هم داشت.

این متخصص قلب و عروق با اشاره به نقش کنجد در ایجاد چاقی در افراد لاغراندام، درباره روش های استفاده از کنجد اضافه کرد: کنجد را هم می شود به صورت مستقیم مثل نان کنجدی، کنجد، عسل و تختک و هم به صورت غیر مستقیم مثل ارده، حلواارده و روغن ارده کنجد استفاده کرد.

 
روغن ارده و روغن کنجد تفاوتهایی با یکدیگر دارند زیرا روغن کنجد مستقیما از کنجد به دست می آید و مصرف آن نه تنها خاصیت چندانی ندارد بلکه مضر است اما روغن ارده کاربرد دارویی دارد و سرشار از ویتامین است 
متخصص قلب و عروق

مدیرکل جمعیت حامیان کشاورزان ایران، تفاوت روغن ارده کنجد و روغن کنجد را شیوه فرآوری آن دانست و گفت: تفاوت زیادی بین این دو روغن وجود دارد زیرا روغن کنجد مستقیما از کنجد به دست می آید و مصرف آن به صورت غذایی نه تنها خاصیت چندانی ندارد بلکه مضر نیز هست اما روغن ارده کنجد که از ارده به دست می آید و برخلاف روغن کنجد که از قدیم الایام کاربرد دارویی داشته، یک ماده غذایی سرشار از ویتامین است و خواص بی شماری برای سلامتی انسان، دفع امراض و درمان بیماری ها دارد.

حسین روا زاده موارد استفاده از روغن ارده کنجد را متنوع دانست و ادامه داد: از این روغن گرم می توان برای پخت و پز، شیرینی پزی ها، تهیه کرم که باعث رفع خراش ها و فرورفتگی های سطحی همچنین شادابی و زیبایی پوست می شود، تقویت مو به خاطر لسیتین موجود در آن که ماده ای ضد سرطان و تقویت کننده است، استفاده کرد.

این متخصص قلب و عروق استفاده از روغن های سرد نظیر روغن های نباتی را برای انسان مضر و سرطان زا دانست و تصریح کرد: اینگونه روغن ها در برابر حرارت مقاوم نیستند و در حرارت 63 تا 67 درجه می سوزند و باعث سوختن و سفت شدن کبد و نهایتا سرد شدن آن می شوند و منشا بیماری های متعددی در انسان است.

وی ادامه داد: روغن های گرم نظیر روغن ارده کنجد، زیتون و روغن های محلی تا 270 درجه حرارت را تحمل می کنند و می توان چندین بار آنها را گرم کرد و مشکلی هم به وجود نخواهد آمد.

حلوا ارده از فست فودهای اردکانی هاست

مدیر موسسه طب جامع ایران با اشاره به گرایش ایرانیان به فست فودها مردم را به استفاده از فست فودهای اردکانی تشویق کرد و افزود: حلوا ارده یک فست فود اردکانی است که می توان مقداری از آن را روی نان مالید و صرف کرد و از خواص بی نظیر آن نیز بهره مند شد.

حسین روا زاده درباره دیگر انواع فست فودهای محلی اردکان نیز گفت: ارده شیره که از ترکیب ارده با شیره خرما یا شیره توت حاصل می شود خواص بسیار زیادی برای دیابتی ها دارد و قند خون را به طور چشمگیری کاهش می دهد.

ارده عسل، گورماست که ترکیبی از ارده، رب انار و فلفل و نمک است، اشکنه ارده که از ارده، آب جوش و نمک و فلفل تشکیل شده، از انواع فست فودهایی است که هیچ ضرری برای سلامتی انسان ندارد و نقش بسیار موثری در کنترل دیابت، کلسترول خون و ایجاد لاغری ایفا می کند.

وی آش ارده همچنین سس ارده که حتی در اروپا نیز محبوبیت فراوان دارد را نیز از دیگر محصولات غذایی سالم و مقوی دانست که شیوه طبخ  ودستور ساخت آن در سایت www.ravazadeh.com آمده است.

حلوا ارده اردکان از جمله سوغات های مشتری پسند و شیرین این شهرستان است که از علاقه مندان خاص خود در کشور و حتی خارج کشور برخوردار است.

ارده و حلوا ارده سازی از مشهورترین صنایع اردکان محسوب می شود و صنعتگران آن با سرپنجه هنرمندانه خود حلوا ارده ای می سازند که در نوع خود در دنیا بی نظیر است.

100 واحد تولیدی در اردکان به ارده و حلوا ارده سازی مشغول هستند

هم اکنون یکصد واحد تولیدی در شهرستان مشغول فعالیت هستند و روزانه 50 تن حلوا ارده و 30 تن ارده دراردکان تولید می شود.

میزان اشتغال زایی این صنعت 500 نفر به طور مستقیم و دو هزار نفر به صورت غیر مستقیم برآورد شده است.

همچنین به تازگی پنج کارگاه تولید روغن ارده کنجد و روغن کنجد در اردکان راه اندازی شده و رونق خوبی دارد و جوانان زیادی نیز به این حرفه جذب شده اند و چند کارگاه دیگر نیز در مرحله احداث و اخذ مجوز و پروانه تولید و بهداشت هستند.

بیش از 90 درصد از حلوا ارده تولیدی این شهرستان به خارج از استان صادر می شود و اگر چه صادرات آن به خارج از کشور به صورت رسمی در گمرک ثبت نشده ولی به صورت سوغات و غیرمستقیم به کشورهای آلمان و کشورهای حوزه خلیج فارس صادر می شود.

حلوا ارده سنتی اردکان با توجه به نوع ساخت عمدتا به صورت دستی بسته بندی می شود و تنها یک کارگاه به صورت خودکار این کار را انجام می دهد.

بسته بندی خودکار کیفیت حلوا ارده را تغییر می دهد

اغلب حلوا ارده سازان بر این باورند استفاده از دستگاه های بسته بندی خودکار باعث تغییر در کیفیت حلوا ارده و نوع ساخت آن خواهد شد.

پخت حلوا ارده در دو مرحله انجام می شود، به این صورت که شکر و گلوکز مایع را جداگانه در دیگ فلزی به مدت یک ساعت حرارت می‌ دهند تا شکر آب شده و با گلوکز مایع یکنواخت شود، سپس در مرحله بعد آن را به دستگاه پخت منتقل می‌ کنند.

درجه حرارت پخت 120 درجه سانتیگراد و زمان پخت یک ساعت و نیم است.

مخلوط کردن ارده و شکر با پارو در دیگ‌های بزرگ به وسیله کارگران انجام می‌ شود ضمن آنکه اضافه کردن گلوکز مایع، کیفیت محصول را بالا می‌ برد.

این ماده غذایی ارزشمند که یکی از سوغاتهای اصیل یزد به شمار می رود، به نظر می رسد در هیاهیوی باقلوا و قطاب و ... به دست فراموشی سپرده شده در حالی که یکی از اصیل ترین سوغاتهای استانی یزد ارده، روغن ارده و روغن کنجد به شمار می رود.

----------------
عکس: مسعود ساکی
گزارش: حمید مستوفی

کد خبر 1481350

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 7 + 5 =

    نظرات

    • نظرات منتشر شده: 3
    • نظرات در صف انتشار: 1
    • نظرات غیرقابل انتشار: 0
    • محسن آبدانه ۰۹:۰۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۲۳
      0 0
      با سلام خواستم بدونم چطور و کجا میتونم کار تولید حلورده رو یاد بگیرم و کارگاه بزنم
    • محمدجوادی ۱۶:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۷/۰۲
      0 0
      لطفا سازنده یا محل ساخت اسیاب را و مراحل تولید ارده را به ما معرفی کنید
    • شهروند یزدی ۰۶:۵۸ - ۱۳۹۴/۰۷/۰۳
      0 0
      فکر نمی کنم کلاسی داشته باشه. دستگاه مخصوص داره و البته روشش رو هم می تونید از عصاری ها (تولید ارده) یاد بگیرید که در یزد و اردکان فراوان هستند.