نظام اقتصادی اسلام به عوامل معنوی اهمیت ویژه‌ای می‏دهد

عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت درباره اختلاف نظام اقتصادی اسلام با غرب گفت: در نظام اقتصاد سرمایه‌داری تنها به عوامل مادی توجه می‌شود در حالی که در نظام اقتصادی اسلام عوامل معنوی و مجرد از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

به گزارش خبرنگار مهر، دومین جلسه از مجموعه جلسات نظریه‌پردازی در حوزه اقتصاد اسلامی با عنوان «نظام اقتصادی از دیدگاه قرآن کریم» با موضوع «مبانی فلسفی نظام اقتصادی اسلام از دیدگاه قرآن کریم» با حضور حجت‌الاسلام سید‌حسین میرمعزی، عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت و عضو هیئت علمی و گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دوشنبه 18 اردیبهشت‌ماه در خبرگزاری ایکنا برگزار شد.

 میرمعزی به تعریف نظام اقتصادی اسلامی و تبیین اجزای آن پرداخت و گفت: نظام اقتصادی اسلامی عبارت از مجموعه‌ای از رفتارها و روابط اقتصادی در سه حوزه تولید، توزیع و مصرف است که به صورت سازگار و هماهنگ باهم به صورت اهداف معینی مانند رشد، عدالت، امنیت اقتصادی هماهنگ می‌شوند. این الگوهای رفتاری و روابط که از اقشارمردم و دولت سر می‌زند، اگر مبتنی بر مبانی فلسفی و مکتبی اسلامی باشد و در چارچوب اخلاق و فقه اجرا‌ شوند "نظام اقتصادی اسلام" و اگر بر مبانی فلسفی غربی مبتنی شوند "نظام اقتصاد غربی" گفته می‎شوند.
 
وی افزود: برای مطالعه این دو نظام، باید ریشه‏ها و مبانی فلسفی‏اش را بشناسیم و تفاوت مبانی اقتصاد اسلامی را با نظام‌های اقتصاد سرمایه‌داری تبیین کنیم.
 
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: مبانی فلسفی به دو دسته جهان‌بینی و معرفت‌شناسی تقسیم می‌شوند. جهان‌بینی مشتمل بر چهار سرفصل اصلی خداشناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی است. نوع برداشت و طرز تفکری که یک مکتب درباره جهان و هستی ‌دارد، زیرساز و تکیه‌گاه فکری آن مکتب به شمار می‌آید، به این زیرساز و تکیه‌گاه جهان‌بینی گفته می‌شود. جهان‌بینی در حقیقت نوع نگاه یک مکتب به هستی است که شامل خدا، جهان، انسان و جامعه است و ارتباط آنها را باهم بررسی می کند.
 
حجت الاسلام میرمعزی تأکید کرد: بحث معرفت‌شناسی شاخه‌ای از فلسفه است که به بررسی ماهیت و حدود معرفت، پیش‌فرض‌ها و مبانی معرفت می‎پردازد. چیستی معرفت و چگونگی حاصل شدن آن، ابزارهای حصول معرفت، اعتبار این ابزارها، ملاک صحت و سقم معرفت و این‌گونه بحث‌ها در مبانی معرفت‌شناسی مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

وی گفت: خداوند در قرون وسطی خیراعلا و علت العلل و مدبر جهان به شمار می‎رفت. غربیان به خالقیت خدا ایمان داشتند. اما با بحث‌های علمی گالیله و بعد نیوتن به "دئیسم" منجر شد؛ یعنی بر اساس آن خداوند یک ساعت‌ساز لاهوتی و معمار بازنشسته قلمداد شد. به عقیده دئیسم خداوند در خلقت هستی مؤثر است، ولی در بقای آن دخالتی ندارد. مانند ساعت سازی که پس از کوک کردن اجزای ساعت دیگر در کار کردن ساعت دخالت ندارد معتقدند خداوند هم بر اساس نظمهایی که در نهاد انسان و اشیا گذاشته به کار هستی ادامه داده است. کم‌کم اینها از این هم دورتر‌شدند و نافی و منکر خدا مانند سوسیالیست‌ها و یا لاادری شدند. مانند هیوم و شاگرداقتصاد دانش آدام اسمیت که پدر اقتصاد لیبرال سرمایه‌داری است در همین فضای فلسفی رشد می‌کنند.

عضو شورای عالی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت صفات الهی را صفات ذات و فعل عنوان کرد وگفت: برای صفات ذات الهی باید سراغ صفات فعل الهی رفت. صفات فعل خداوندهم  به 60 صفت در قرآن اشاره شده صفاتی که بیشتربه نظام اقتصادی اسلام مرتبط می‏شوند. صفاتی که رابطه خداوند و جهان هستی را بیان می‌کنند و صفاتی که رابطه خداوند با انسان و جامعه انسانی را بیان می‌کنند.
 
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بعضی از این صفات را اینگونه برشمرد: خالق،اینکه خداوند خالق تمام هستی است. حی،خداوند محی محیا است. ملک،خداوند سلطان، پادشاه و ربّ است. حافظ، خداوند مراقب و نگاهدارنده همه موجودات است اینکه اگر لحظه‏ای عنایتش را از هستی برگیرد جهان فنا می‎شود. محیط، قیوم، کمال و هادی اینکه خداوند انسان را به سمت سعادت هدایت می‏کند. فعال مایشاء، عادل، ولی و هادی و رزاق اینکه خداوند به هرکسی که بخواهد رزق می‏رساند و روزی می‏دهد،

وی درمورد عدالت در نظام اقتصادی اسلام و غرب اذعان داشت: نخستین هدف نظام‌ سرمایه‌داری رشد وتوسعه و هدف دوم آن عدالت با مفهوم خاص آن است؛ حال آن‌که در نظام اقتصادی اسلام هدف نخست عدالت و هدف دوم رشد است. در واقع رشد برای عدالت است. هدف اصلی نظام اقتصاد اسلامی عدالت اجتماعی است که جامعه را به سمت سعادت هدایت می‏کند. وی به ابعاد مختلف عدالت در قرآن کریم پرداخت. از قوه به فعل رسیدن استعدادهای نهفته انسان را عدالت اسلامی دانست و گفت سه نوع عدالت در قرآن آمده است. یکی اینکه خداوند جهان خلقت را موزون آفریده است یعنی هرچیزی را درجای خود قرار داده و هیچ تضاد و عیبی در آفرینش نیست. دوم اینکه افاضه وجود بر اساس شایستگی‎های انسان‏هاست. سوم اینکه خداوند در جزا و پاداش عادلانه عمل می‏‎کند یعنی در روز قیامت به هیچ نفسی ظلم نمی‎کند.

میرمعزی تصریح کرد: نگاه دئیسم نگاه تازه‌ای به خداوند نیست؛ یهودیان انطور که در قرآن نیزآمده می‎گفتند دستهای خدا بسته است ولی ازنظر قرآن خداوند آفرینننده و مالک جهان است؛ و رب یاپرورش دهنده و نگه‌ دارنده آن نیز است. او به همه ذرات هستی احاطه علمی و وجودی دارد و برپا دارنده همه چیز است. خداوند علت ایجاد و بقای جهان است. هدایت تکوینی همه موجودات و هدایت تشریعی انسان به دست اوست. او روزی آفریده‌ها را به وسیله اسباب مادی و غیر مادی تدبیر می‌کند. این تصویر از خداوند با تصوری که خداوند نمی‎تواند کاری بکند، به کلی تفاوت دارد.
 
عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت ادامه داد: یکی از آثار مهم این اختلاف آن است که در نظام اقتصاد سرمایه‌داری تنها به عوامل مادی توجه می‌شود در حالی که در نظام اقتصادی اسلام عوامل معنوی و مجرد از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. اینکه در روایات ما آمده تقوا وصدقه، صله رحم و نماز شب فقر را ازبین می‎برد. خداوند از جایی که کسی حسابش را نمی‎کرد به مؤمن روزی می‎رساند و از بن بست‏های زندگی او را خارج می‎کند.

وی یادآورشد: برای نمونه شیخ رجبعلی خیاط عارف بزرگ در پی، بی رونق شدن یکی از رستورانهای بازار به صاحبش گفت تو گناهی کرده‏ای که روزیت بسته شده است و آن مالک گفت فقیری را از خوردن غذا رد کردم . رجبعلی گفت رضایت او را جلب کن، صاحب رستوران پس از جسنجوی زیاد آن فقیر را پیدا کرده و با دادن پول زیادی به او رضایت او را جلب می‎‏کند و اینچنین در روزیش گشایش حاصل می‏شود. اینها و مسائلی مانند نماز باران که از سوی ائمه و مراجع ما خوانده شده که باعث نزول باران و رفع خشکسالی شده‏اند بانظام مادی اقتصادی غرب قابل تبیین نیست. اینکه در روایات ما آمده تقوا صدقه، صله رحم و نماز شب فقر را ازبین می‎برد.

کد خبر 1596277

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 4 + 10 =