تنها موزه زنده سفالگري در دنیا گردشگران را فرا می خواند/ کلپورگان خاک را به کیمیای تاریخ مبدل می کند

زاهدان - خبرگزاری مهر: سفال تولیدی در منطقه کلپورگان نشان دهنده تداوم حیات هفت هزار ساله نوعی سفال پیش از تاریخ در ایران است که روش ساخت، تزیین و روش تامین مصالح این نوع سفال طی هزاران سال تغییر نکرده است.

به گزارش خبرنگار مهرروستای کلپورگان در ۲۵کیلومتری شهرستان سراوان واقع شده است که ساخت سفال در آن به صورت  ابتدایی و به روش لوله ای بدون لعاب و با نقوش سیاه رنگ توسط زنان بلوچ  انجام می پذیرد.

يك سنگ بزرگ قرمز، سه سنگ كوچك، يك كاسه آب و يك تخته چوب كوچك، ابزار كار زنان هنرمند بلوچ در این موزه است كه ده ها سال است سعي در حفظ سنت پيشينيان خود دارند تا خاك را به كيمياي تاريخ مبدل كند.

کلپورگان خاک را به کیمیای تاریخ مبدل می کند

در ساخت سفال مردان وظیفه حمل خاک از تپه یا محل سفالگری و آماده کردن گل را بر عهده دارند و  مراحل ساخت توسط زنان انجام می گیرد که به شکل کاسه، کوزه، جام، پارچ و لیوان ساخته می شود و روش ساخت این سفال طی هزاران سال تغییر نکرده و از نسلی به نسل دیگر به یادگار مانده است.

در این موزه گل به دست زنان سفال ساز شکل می گیرد و با ابزار چوبی سنتی تراش داده می شود و از سنگی به نام «تیتوک» که از کوه بیرک به دست می آورند با درهم آمیزی آب  رنگی به دست می آید که برای تزیین سفال استفاده  می شود.

زنان بلوچ كه در كلپورگان به فعاليت مشغولند هزاران سال است شاهكار هنر پارينه سنگي را در خود حفظ كرده و با تمام مشكلات زندگي حس هنرمندانه باطن خود را پرورش مي‌دهند.

سفالینه های کلپورگان شهرت جهانی دارد

رییس اداره میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری سراوان با بیان اینکه  سفالینه های روستاي كلپورگان شهرت جهاني دارد گفت: این سفالینه ها شاهكار انديشه و هنر زنان سيستان و بلوچستان در سرزمين ايران است كه نسل به نسل و سينه به سينه از مادران به دختران بلوچ منتقل شده و گذشت زمان و حوادث تاريخ نه تنها از اصالت آن كم نكرده بلكه بيش از پيش بر ارزش‌هاي هنري آن افزوده است.

محمد صدیق دهواری افزود: خالقان سفال كلپورگان در طول تاريخ هميشه زنان بوده‌اند. آنها از چرخ براي سفالگري‌، استفاده نمي‌كنند بلكه سفال را با دست مي‌سازند و براي تزيين سطح آن از اشكال خاص هندسي استفاده مي‌كنند كه قدمتي طولاني دارد.

وی با بیان اینکه تمام تزيينات سفالينه‌ها نمادهاي تجديدي و ذهني هستند ادامه داد: این نقوش نسل به نسل به يادگار مانده و حكايت از خواست‌هاي روحي هنرمند مي‌كند و گاهي نشانگر اعتقادات و باورهاي نشأت گرفته از محيط است.

وی گفت: هنرمندان كلپورگاني "گل هاجك" را از كوهي به نام "شكوتك" تهيه مي‌كنند و با سنگ مخصوص مدوري مي‌كوبند تا خرد و نرم شود و پس از الك كردن خاك را همراه با آب در حوضچه‌اي مي‌ريزد و به شيوه‌‌هاي كاملاً سنتي آن را تصفيه مي‌كنند، آب گل آلود يك تا دو روز در حوضچه مي‌ماند و پس از آن آب را تخليه مي‌كنند و گل ته‌نشين شده را بر مي‌دارند و پس از ورز دادن براي ساخت سفال آماده مي‌كنند.

دهواری گفت: زنان  گل ورز داده شده را درون بشقاب مانندي از جنس سفال كه كف آن تكه پارچه كتاني قرار داده‌اند مي‌گذارند و با دست، ظرف مورد نظر را مي‌سازند.

وی افزود: انگشت شصت پا نقش همان موتور چرخ سفال را برای هنرمندان بازي مي‌كند و با چرخاندن ظرف زيرين و كشيدن ديواره ظرف سفالينه‌اي تازه دیگری در این موزه شكل مي‌گيرد.

ظروف کلپورگان قدمت 7 هزار ساله دارد

قدمت تاريخي سفال كلپورگان موجب شهرت جهاني آن شده است به طوري كه حتي يافته‌هاي باستان‌شناسي بيانگر آن است كه ظروف سفالي به دست آمده از شهر سوخته نيز همگي از كلپورگان تامين و با شتر به اين شهر منتقل مي‌شده است.

وی  ساخت بعضي ظروف در كلپورگان را مؤيد قدمت 7 هزار ساله آن مي‌داند و مي‌گويد: ظرفي در اين روستا ساخته مي‌شود كه به "عود دودكن" مشهور است، در قديم نگهدارنده خاكستر مرده بوده و شبيه به آرامگاه حافظ است.

وي مي‌افزايد: ايرانيان قديم قبل از ورود اسلام زرتشتي بودند كه در اين آيين مرده سوزي وجود نداشت و اين رسم به دوره ما قبل آن يعني آيين مهر پرستي مي‌رسد.

دهواری گفت: تفاوت هندوها با مهر پرستان در همين ظروف بود، زيرا هندوها خاكستر مرده‌ها را به دل رودخانه گنگ مي‌سپردند ولي مهرپرستان خاكستر اجساد رفتگان خود را در اين ظروف نگه مي‌داشتند.

موزه خاک گردشگران را فرا می خواند

دهواری همچنین با بیان اینکه  این روستا  در جایگاه روستاهای هدف گردشگري در استان جای گرفته است ادامه داد: موزه سفالگری کلپورگان  در  ایام نوروز برای بازدید گردشگران دایر خواهد بود و مسافران و گردشگران ایرانی و خارجی را فرا می خواند.

وی گفت: با توجه به اینکه کلپورگان در فاصله  25 کیلومتری از شهر سراوان قرار دارد اما با همکاری بخش خصوصی و استفاده از منازل افراد بومی در منطقه کمبودی برای اسکان مسافران بومی در این منطقه نخواهد بود.

وی افزود:موزه کلپورگان در قطعه زمینی به مساحت حدود سه هزار و 800 متر مربع و با زیربنای  ۲۶۰ متر مربع بنا شده است.

دهواری افزود: این بنا  دارای چهار اتاق بزرگ به ابعاد متفاوت می باشد که در ساخت آن سعی شده است از معماری بومی پیروی شود.

وی با اشاره به طاق های گنبدی می گوید :در برخی از اتاق ها و آجر کاری در نمای ساختمان قوس های خاصی را ایجاد کرده است که نمونه این قوس ها را می توان در مقابر جالق سراوان نیز مشاهده کرد.

وی گفت: این موزه از سال ۱۳۸۸ به عنوان کارگاه زنده تولید سفال هم به جنبه تولید و هم نمایش و عرضه آثار هنرمندان بلوچ می پردازد.

....................................

گزارش: باباک رحیمیان

کد خبر 2009227

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 4 + 4 =