سیاست و فلسفه سیاسی جایگاه مستقلی در حکمت متعالیه دارد/سیاست هم حکمت نظری و هم حکمت عملی است

حجت الاسلام محسن مهاجرنیا با بیان اینکه سیاست به اعتبار اینکه فعل الهی است داخل در حکمت نظری و الهیات و به اعتبار اینکه درباره انسان است داخل در حکمت عملی و علم مدنی است، گفت: در حکمت متعالیه برای سیاست و فلسفه سیاسی به مثابه یک دانش جایگاه مستقلی دیده شده است.

به گزارش خبرگزاری مهر، نهمین جلسه گروه علمی فلسفه سیاسی مجمع عالی حکمت اسلامی با موضوع "چیستی حکمت سیاسی متعالیه" با ارائه حجت الاسلام والمسلمین دکتر محسن مهاجرنیا برگزار شد.

در این جلسه مهاجرنیا با اشاره به جایگاه حکمت متعالیه و ضرورت پرداختن به آن و به ویژه در عرصه حکمت سیاسی، به ارائه تعریف فلسفه سیاسی از منظر حکمت متعالیه پرداخت و در ادامه براساس محورهای ذیل نسبت به دسته بندی علوم در آثار صدرالمتألهین و جایگاه حکمت سیاسی، مطالب خود را ارائه نمود.

الف ) جایگاه سیاست و فلسفه سیاسی

در حکمت متعالیه برای سیاست و فلسفه سیاسی به مثابه یک دانش جایگاه مستقلی دیده شده است. در ادامه به چهار نوع تقسیم بندی اشاره می شود. اگرچه ملاصدرا طبقه بندی های فوق را بدون نقد، نقل می کند اما به نظر می رسد، دسته بندی آخر با حکمت متعالیه سازگاری بیشتری دارد و ازابداعات و ابتکارات صدرائی است.   

تقسيم بندى اول بر اساس حکمت مشاء:
حکمت دو قسم است: حکمت نظرى (علم اعلى، طبيعى و رياضى) و حکمت عملى(علم اخلاق، تدبیر منزل و علم مدنى).

اقسام حکمت عملى:

تدبيرهاى بشر و سياستهاى انسانى مخصوص يک شخص؛ حکمتى که، معيشت دنيوى فاضله و زندگى اخروى کامله انسان سامان مى گيرد. چنين حکمتى علم اخلاق ناميده مى شود. آنچه مربوط به اجتماع انسانهاست اگر برحسب اجتماع مدنی باشد حکمت مدنى ناميده مى شود. آنچه مربوط به اجتماع انسانهاست اگر برحسب خانواده باشد حکمت منزلى ناميده مى شود و گاهی قسم چهارمی نیز اضافه می شود با عنوان (آنچه مربوط به اجتماع انسانهاست اگر مربوط نبوت و شريعت باشد به آن حکمت یا علم نواميس گویند.)

در کتاب المظاهر الالهيه: غايت و هدف حکمت آموختن راه سفر طبيعى و حرکت و سير تکاملى به سوى آخرت و وصول به خداوند است و اين سفر شش مرحله دارد که سه مرحله آن، مهمتر از سه مرحله ديگر است.

سه مرحله مهم اين سير و سلوک عبارتند از:
1 ـ معرفه الحق الاول
2 ـ معرفه الصراط المستقيم
3 ـ معرفه المعاد

سه مرحله بعدى که در حوزه حکمت عملى قرار مى گيرد:
1 - خودسازى و تدبیر نفس
2- تدبير منزل
3- تدبیر مدن که فقه و حقوق و قوانين و مقررات کوچک و بزرگ دينى يا غير دينى در اين بخش جا مى گيرد و فلاسفه به آن، علم سياست مى گويند.
دسته بندی دوم به لحاظ دنیوی و اخروی بودن
علوم به دو دسته تقسيم شده اند:

علوم دنيوى

علم اقوال شامل؛ علوم الفبا، صرف، نحو، عروض، معانى و بيان و تعاريف منطقى، اصطلاحات وحدود)
 علم اعمال (شامل اموری که به اشياء گوناگون مادى تعلق دارد و از آنها، فنون بافندگى، کشاورزى و معمارى پديد مى آيد. يک مرتبه بالاتر از آن، فن کتابت، علم حيل (مکانيک)، کيميا و غيره قرار دارد. سپس آنچه براى معيشت فرد و اجتماع لازم است و از آن، علم خانواده، حقوق، سياست و شريعت به وجود مى آيد و سرانجام، آنچه به کسب فضايل معنوى و اخلاقى و زدودن رذائل مى پردازد، يعنى علم طريقت.

علم احوال يا افکار(شامل علم برهان منطقى، علم رياضى و علم هندسه که خود، شامل علم نجوم و احکام نجوم است. علوم طبيعت، شامل پزشکى و علومى مى شود که به معدن و نبات و حيوان مى پردازد).

علوم اخروى

این علوم که عقل عادى نمى تواند به آنها برسد و از وحى و تهذيب نفس براى رسيدن به آنها باید کمک گرفت، عبارتند از: فرشته شناسى، شناخت جواهر غير مادى، شناخت لوح محفوظ، شناخت قلم اعلى، شناخت مرگ و رستاخيز و ساير امورى که به زندگى اخروى مربوط است)
دسته بندی سوم به اعتبار موضوع علوم:

علوم بر دو قسمند:  

علوم مکاشفات
علوم معاملات ( شامل سیاست و ...)

دسته بندی چهارم:

سیاست به اعتبار اینکه فعل الهی است داخل در حکمت نظری و الهیات است. سیاست به اعتبار اینکه درباره انسان است داخل در حکمت عملی و علم مدنی است.

ب) تعریف حکمت سیاسی متعالیه
ج) موضوع حکمت سیاسی متعالیه
د ) روش حکمت سیاسی متعالیه

این دسته بندی دانشی در کتاب شرح الهدايه الاثيريه آمده و در آغاز کتاب اسفار نيز تکرار شده است.

کد خبر 2205817

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 1 + 1 =