تحفه یک شاعر از دیار فارسی‌زبانان تاجیک/ سنجابک به جای «اتساین»!

به گزارش خبرگزاری مهر، فرهنگ واژه‌گیزی برای عبارت  اصطلاحات بیگانه سال‌هاست که در کشور ما از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دست اجرا قرار گرفته است و در این میان برخی از این واژه‌ها مورد تایید و استفاده اذهان عمومی واقع شده و برخی نیز بدون استفاده مانده است. این اتفاق در حالی در کشور روی می‌دهد که کشور همسایه ما تاجیکستان نیز که فارسی را به عنوان زبان رسمی خود مورد استفاده قرار می‌دهد تجربه‌ای زیبا و دلنشین و البته مفید در مورد جایگزینی عبارت و اصطلاحات بیگانه وارد شده به زبان فارسی دارد.

علیرضا قزوه شاعر و مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری که به تازگی به این کشور سفر کرده است در یادداشتی در مورد واکنش تاجیکان به ورود عبارات بیگانه به زبان فارسی که اخیرا منتشر کرده است می‌نویسد: اخیرا سفری شخصی به تاجیکستان داشتم و طبق معمول دیداری هم با جماعتی از شاعران و ادیبان و استادان دانشگاه آنجا دست داد. در یکی از انستیتوهای پژوهشی با یکی از استادان که مرا می شناخت و مقاله ها و کتابهایم را در تاجیکستان خوانده بود صحبت می کردیم و هنگام دادن نشانی الکترونیکی خود به جای «اتساین» که عبارتی خارجی بود از عبارت «سنجابک» استفاده کرد.

راستش من که تمام این سالها بیشترین پژوهش دانشگاهی‌ام معطوف به زبان و ادبیات تاجیک بود تا به حال این واژه را نشنیده بودم. قبلا بسیاری از واژه های تاجیکی را که ساخته ذهن و زبان مردم و ادیبان این کشور همزبان و همفرهنگ بود دیده بودم و برخی از آنها را در رساله های تحقیقاتی ام به کار برده‌ام و به فرهنگستان زبان فارسی هم پیشنهاد داده ام. مثلا به جای ساز دهنی یا زنبورک یکی از شاعران تاجیک واژه بسیار زیبای لب چنگ را ساخته بود. چنگی که با لب می نوازند. یا مثلا به جای واژه ماهی قزل آلا که یک واژه ترکی است تاجیکها از عبارت زیبای «گلماهی» استفاده می کنند.

 ساختن واژه ای به جای «اتساین» فرنگی که بسیار تا بسیار در زندگی روزمره ما جریان دارد و در هر پیام الکترونیکی نام آن را بر زبان می آوریم کاری بسیار واجب و درخور بود که برادران عزیز تاجیکی ما با شباهت اتساین به سنجابک به خوبی از عهده تصویرسازی و واژه سازی فارسی آن برآمده اند. بعد از این ملاقات از بسیاری از شاعران و استادان و حتی مردم عادی پرسیدم که سنجابک را چقدر می شناسند. انگار این واژه به تازگی کاربرد خود را در میان عده ای از جماعت فرهیخته پیدا کرده بود و هنوز نیازمند زمان بود که در همان دیار نیز به درستی جا بیفتد.

 این بهترین سوغات فرهنگی من از تاجیکستان برای فرهنگستان زبان و کاربران عزیز اینترنتی بود. کاش روزی تمام ما ایرانیان به جای عبارت اتساین از سنجابک استفاده کنیم.