نويسندگان و منتقدان ادبي از " ادبيات دفاع مقدس و قرائت نسل بعد " سخن گفتند

نشست " ادبيات دفاع مقدس ، قرائت نسل بعد ... " ، روز دوشنبه - يازدهم مهرماه - با حضور دكتر صابر امامي ، راضيه تجار ، رسول آباديان ، آرش عباسي و تني چند از علاقمندان و منتقدان ادبي با هدف بررسي نقش و تاثير ادبيات دفاع مقدس بر نسل آينده در محل خبرگزاري مهر برگزار شد .

راضيه تجار : نويسندگاني كه سفارش قلبشان با سفارش بيروني هماهنگ بوده ، اثرشان ماندگار مي شود




به گزارش خبرنگار فرهنگ وادب مهر، درابتداي اين نشست آرش عباسي روزنامه نگار و نمايشنامه نويس ، گفت : ناگفته پيداست كه جنگ به هركشوري كه راه پيدا كرد سواي همه ويراني ها و نابساماني هاي اقتصادي و اجتماعي كه به وجود مي آورد نوعي فرهنگ و اديات خاص هم با خود همراه مي سازد كه بسيار مهم و قابل بحث است . تاثيراين فرهنگ بسته به نوع ونگرش كشوردرگير با جنگ متفاوت است از اين رو ادبيات جنگ در آلمان يك تعريف دارد  در اتريش يك تعريف و در كشور ما تعريفي ديگر،  به هر حال نمي توانيم نوع جنگي كه ما هشت سال با آن درگير بوديم را با جنگهاي ديگر كشورها مقايسه كنيم .

وي افزود : جنگ ما از آنجا كه صرفا يك دفاع بود در برابر هجوم كشوري متخاصم تعاريف خاص خود را دارد پس ادبيات بيرون آمده از دل اين جنگ هم با ديگر ادبيات جنگ متفاوت است. اما بحث ما امروز بر سر اين است كه نسل آينده با اين ادبيات چه برخوردي خواهد كرد. آن نسلي كه هيچ تصوير عيني از جنگ ندارد اما قلم به دست گرفت چه آثاري را خلق خواهد كرد؟

راضيه تجار رمان نويس و دبير انجمن قلم ايران در ادامه گفت: درحقيقت جنگي كه در گرفت جنگ ناخواسته اي بود كه از بس هم كه گفته شده صورت كليشه اي به خودش گرفت اما حقيقت همين است كه واقعا ناخواسته بود و يك انقلابي نوپا درگير مي شود با جنگي كه يك باره به وقوع مي پيوندد و با همه دستپاچگي ها و همه تلاشي  كه در ابتدا صورت مي گيرد ، سپس از دل خودش چيزي مي جوشد كه ابعادش خيلي گسترش پيدا مي كند در ادبيات هم به همين شكل است . 

تجار : چون ابعاد حماسه وسيع بود و تلاطم و امواجي كه در گرفته بود به گونه اي مجبور مي كرد خيلي ها را كه بنويسند ...


به گزارش مهر ، تجار تصريح كرد : درحقيقت ، " جنگ " نويسندگان خودش را هم به وجود آورد و به گونه اي بود كه نويسندگاني هم كه نوقلم بودند و تازه كارهاي اوليه شان را در زمينه انقلاب ارايه كرده بودند و يا احيانا سكوتي داشتند و چيزي ارايه نمي دادند ناگزير شدند كه دست خلق بزنند چون ابعاد حماسه وسيع بود و تلاطم و امواجي كه در گرفته بود به گونه اي مجبور مي كرد خيلي ها را كه بنويسند ...  و چون در ابتدا جنگ حضور خودش را با همه ابعاد نشان مي داد و يك حالت حماسي بود و خيلي هارفتند جنگيدند و نويسندگان هم معمولا دهه اول نوشته هايشان را با شور و شعار  كارهايشان را ممزوج مي كردند اما تدريجا كه شعله هاي جنگ فروكش كرد و صلح شد و مقداري فاصله برقرار شد .


اين نويسنده در ادامه اظهار داشت : نويسندگان در اين  فاصله هم به ساختار توجه ويژه تري كردند و با يك خونسردي بيشتري در دهه دوم نوشتند اما تدريجا از دل همين نويسندگان افراد جديدتري پيدا شدند كه امروز مدعي اند فقط نگاه مثبت  و شعاري و يك نگاه جانبدارانه نبايد به جنگ باشد و در حقيقت تلخي ها و خاكسترها را نشان مي دهند و سعي مي كنند كه از زاويه تازه تري نگاه كنند به هرحال اين نسلي كه از دل جنگ يا بعد از جنگ شروع به نوشتن كردند من فكر مي كنم وظيفه خودش را نه به طور كامل ، اما به هر حال انجام داده است. اما چقدر اين كارها ماندگار است؟

عضو كارگاه داستان و رمان حوزه هنري يادآور شد : بايد قبول كنيم چون كميت بالا است لازم نيست همه اينها بماند ، از دل اينها آثاري كه هنري تر است و آنهايي كه اصالت بيشتري دارند ما نايي خود را حفظ خواهد كرد ، اگر اثري قوي باشد سير زمان آن را از بين نمي برد و در نتيجه براي نسل آتي هم مي ماند.

به گزارش مهر ،

امروز مدعي اند فقط نگاه مثبت  و شعاري و يك نگاه جانبدارانه نبايد به جنگ باشد و در حقيقت تلخي ها و خاكسترها را نشان مي دهند ...

نويسنده رمان كوچه اقاقيا ادامه داد: هميشه در دامنه آثاري است و درنزديك به قله نيز آثاري ... ، كه براي نسل آينده مي ماند ، مهمتر اينكه اگر فكر مي كنيد كه فاصله اي مي افتد بين نسل آتي و امروز،  اين گونه نخواهد شد ، چنانچه جنگ هاي بزرگ هنوز كه هنوز است به آنها نگاه مي شود و هنوز آن انرژي و پتانسيل لازم در دل اين جنگ ها است كه دستمايه كارها قرار مي گيرد ، اما بستگي به ديد هنرمند دارد كه از چه زاويه اي نگاه كند. من فكر مي كنم با نگاه ويژه به حقايق و آنچه كه ثبت و ضبط شده نسل بعد هم ادامه دهنده راه اين نسل هستند و حتي به خاطر فاصله اي همه كه بين آنها و جنگ مي افتد خويشتن دار تر و كمتر احساساتي مي شوند و سعي مي كنند كارهايي كه ارايه مي دهند بيشتر هنري باشد.

در بخش ديگري از اين نشست ، راضيه تجار درباره عدم دسترسي علاقمندان به آثار جنگي گفت: من معتقدم بسياري از كارهاهنوز خوانده نشده ، براي همين من مي گويم كميت داريم ، شايد همين سفارشي نويسي باعث شده تا عده اي به هردليلي كاركنند اما معتقدم آنهايي كه سفارش قلبشان با سفارش بيروني هماهنگ بوده ، كارشان بهتر از آب درآمده . آنهايي كه بر اثر ريا به سوي اين مقوله رفتند در كار دوم يا سوم خودشان را نشان دادند ، آنهايي كه سفارش دادند براي نوشتن ادبيات جنگ ، يك نوع تسريع خواستند بكنند يعني نورافكن را بيندازند روي چيزي كه ممكن است در طول روزمره گي ها حتي براي هنرمند هم فراموش شود.

راضيه تجار در پايان " ادبيات دفاع مقدس ، قرائت نسل بعد ... " در خبرگزاري مهر ، گفت : به نظرمن ، برخي داستانهاي دفاع مقدس بايد دركتب درسي گنجانده شود و ديگراينكه ادبيات دفاع مقدس بايد در دسترس كودكان و نوجوانان ، نه فقط در قالب كتب درسي بلكه به عنوان كتب آزاد دراختيارشان قرار بگيرد. 

صابر امامي : " شاهنامه فردوسي " هم از ابعادي ادبيات جنگ است / هيچ اثر بزرگي با " فرمايش " خلق نمي شود
دكتر صابر امامي در نشست " ادبيات دفاع مقدس ، قرائت نسل بعد ... " در خبرگزاري مهر ، گفت : با وجود رسانه هاي جمعي امروز ، نسل بعد ديگر از جريان جنگ دور نخواهد بود ، ممكن است در نسل بعد ، كسي پيدا شود و جنگ را - با اينكه نديده باشد - خيلي خوب توصيف كند و اثري ماندگار خلق شود .

به گزارش خبرنگار فرهنگ و ادب مهر ، اين شاعر ، منتقد ادبيات و استاد دانشگاه ، افزود : وقتي صحبت از جنگ مي شود ، ما فراموش مي كنيم كه اين جنگ اولمان نبوده و بخشي از جنگهاي ما به زمان اسطوره اي برمي گردد ، مثل جنگ با تورانيان و ... ، رفته رفته وارد تاريخ كه مي شويم جنگ هاي ايران و روم را مي بينيم كه با پيدايش مادها، اشكانيان و ساسانيان ، ادامه پيدا مي كند .

دكتر صابر امامي تصريح كرد : با وجود اين همه جنگ ، هيچ چيزي به عنوان " ادبيات جنگ " از گذشته در اختيارنداريم ، تقريبا هزارسال ، ايران با جنگ روم درگيراست ، اما ادبيات جنگ نداريم . بعد هم جنگ ايران با اعراب تازه مسلمان شده و اولين جنگي است كه ادبيات جنگ به دنبالش مي آيد ، بعد ازاينكه هويت ايراني زير سوال مي رود و زبان ايراني رسما عربي مي شود ، اينجاست كه به نظر مي رسد يك ادبيات مي خواهد خلق شود . 

اين شاعر و منتقد ادبيات يادآور شد : ازنظر سياسي هم فعاليت هايي در دوره هاي مختلف تاريخي ايران صورت مي گيرد كه خالي از اهميت نيست ، ما يعقوب ليث را داريم ، بعد ازآن ، صفاري ها و ساماني ها ... ، دراين قضيه ادبياتي مثل سهراب نامه، بهمن نامه و گرشاسب نامه سروده مي شود و شاعران مدام خلق مي كنند تا به فردوسي مي رسيم كه شاهنامه را مي آفريند .


به گزارش مهر ، صابرامامي اظهار داشت : شاهنامه ، تنها يك كتاب حماسه ملي نيست ، از يك بعد هم مي توان به عنوان ادبيات جنگ به آن نگريست ، چون علاوه بر اينكه شناسنامه ملي ما را در خود جمع مي كند ، به جنگ ايران وعراق هم مي پردازد ، شرح درگيري هاي رستم فرخزاد با سرداران ايراني و جملاتي چون : تفو بر تو اي چرخ گردون تفو/ زشيرشترخوردن و سوسمار/ عرب را به جايي رسيده است كار/ كه چرخ كياني كند آرزو/ تفو بر تو اي چرخ گردون تفو ...

چه كساني مي خواهند به نسل بعدي برسانند ؟ آيا با فساد در سياست ، اقتصاد ، اجتماع و رياورزي هاي ديني ، مي توان اين عظمت را منتقل كرد ؟

وي كه درنشست " ادبيات دفاع مقدس ، قرائت نسل بعد ... " سخن مي گفت ، تصريح كرد: چرا اثري مانند " شاهنامه " به وجود مي آيد ، بدون اينكه كسي به دنبالش باشد ؟ شاهنامه بدون اينكه مدافع قوي داشته باشد ، توانسته خودش را تثبيت كند ، به خاطر اينكه قلم به دستي ازايران حس مي كند كه بايد دربرابر هويتي كه زير سوال رفته است ، كاري بكند ، در برابر مظلوميتي كه حادث شده كاري بكند. هنرمند تا چيزي برايش هضم نشده باشد نمي تواند آن را پرورش دهد و به وجود بياورد. يعني بايد يك حادثه اي در جان هنرمند رخ بدهد و از اعماق او اين درخت ميوه دهد وگرنه با فرمايش ، هيچ اثر بزرگي خلق نمي شود . 

امامي با بيان اين كه دردوره هاي سلجوقيان وغزنويان و صفويان هم جنگ هايي داشته ايم و مي توان به اثر بيهقي به عنوان اثري جنگي نگاه كرد ، گفت : اعدام شدن حسنك وزيررا ساده نگيريد ، كسي كه تا ديروز فرمانروايي مي كرده ، امروز بايد اعدام شود .

وي در ادامه گفت : اما در دوره مشروطيت هم يك نوع جنگ برسرحاكميت قانون وجود دارد و اثري مثل " سووشون" خلق مي شود كه سيمين دانشور درد ايراني را در اين گير و دار و برخورد ايران با متفقين را حس كرده و بدون اينكه سفارشي به او شود اين اثر را از درونش خلق كرده است .

صابر امامي : بايد اعتراف كنم قبل از اينكه نسل بعد ، شهداي جنگ را فراموش كند ،  ما آنها  را فراموش كرده ايم

دكتر صابر امامي درباره حادثه دفاع مقدس تصريح كرد : جنگ هشت ساله ما يك تفاوت اساسي دارد با همه جنگ هاي قبلي . اين بار ما نجنگيده ايم ، بلكه آن را به ما تحميل كرده اند ، ديگر اينكه براي ارزش جنگيده ايم و استقامت ملت ، نپذيرفتن سلطه بيگانه، اثبات شخصيت فردي و ملي ، اراده و ايمان ملت در درون آن است ، اما آنچه كه كمتردر ادبيات ما به آن اشاره شده ، وجود شخصيت هايي چون باكري ها، همت ها و تك تك اين بزرگواران به عنوان حقيقت هايي برگونه اساطيراست ، اين حقيقت ها را كه ما ديده ايم چه كساني مي خواهند به نسل بعدي برسانند ؟ آيا با فساد در سياست ، اقتصاد ، اجتماع و رياورزي هاي ديني ، مي توان اين عظمت را منتقل كرد ؟ نسل بعدي من را مي بيند كه حتي به يك آرزو وعملكرد اين شهيد پايبند نبوده ام ... ،  بايد اعتراف كنم قبل از اينكه نسل بعد ، اورا فراموش كند ما او را فراموش كرده ايم .

وي در ادامه افزود : ما نتوانسته ايم وجود آنها را در خودمان دروني كنيم ، وقتي دروني نشوند ، هر چه رمان - حتي با استفاده از تكنيك و ... - چون رسوب نكرده و دروني نشده ، آن اثري  كه دنبالش هستيم به وجود نمي آيد .

صابر امامي گفت : آزادي لازم بايد به نويسنده جماعت داده شود و نترسيم از اينكه يكي طرفدار جنگ مي شود و يكي ديگر ضد جنگ ، در اين آزادي ، آن گوهره اصلي خودش را نشان مي دهد و مردم آن را انتخاب مي كنند در زمان شاهنامه دهها اثر حماسي خلق شده است ، اما چون آن گوهر لازم را نداشته اند مردم ما فقط شاهنامه را انتخاب كرده اند .


رسول آباديان : ضد جنگ نويسي به يك پُز تبديل شده است / اغلب كساني كه وارد جنگي نويسي شده اند ، جنگ را لمس نكرده اند
رسول آباديان - نويسنده و روزنامه نگار ، در نشست " ادبيات دفاع مقدس ، قرائت نسل بعد ... " در خبرگزاري مهر ، گفت : ادبيات جنگ بايد از دل همان آدمهاي ساده روستايي شروع شود كه زمينشان را رها كردند و رفتند جنگ ، بعد از جنگ هم برگشتند سر همان زمين . نه اينكه مركزي در تهران درباره جنگ حرف بزند آن هم نگاهي يك سويه . اصلا نيازي نيست پول به من يا كسي ديگر بدهند تا اثر جنگي نوشته شود ، اين اتفاق بايد خودجوش باشد .

به گزارش خبرنگار فرهنگ و ادب مهر ، رسول آباديان نويسنده وروزنامه نگارگفت : ديدگاه شخصي من اين است كه هم جنگي نويسي ازاصول خودش دور شد و هم ضد جنگ نويسي الان به يك پُز تبديل شده است . اغلب كساني كه وارد كارزار جنگي نويسي شده اند ، كارزار را نديده و لمس نكرده اند كه اين مشكل ساز است.

اين نويسنده و روزنامه نگار ، تصريح كرد : وقتي خمپاره اي دركسي نتركيده باشد ، در توصيف هاي آنها هم نوعي تصنع ديده مي شود ، من معتقدم كه گونه ادبي جنگي نويسي در ايران به شكلي صنايع شد و آن روانشناسي و جامعه شناسي بعد ازجنگ در آثاربه وجود آمده رعايت نشد ، يعني به قولي اين گلوله جنگي نويسي ازبغل سيبل جامعه ما رد شد اما به بدنه جامعه برخورد نكرد .

آباديان :  در ادبيات دفاع مقدس ، ما به جاي آن زخم كارداريم نه اينكه آن زخم را بتراشيم تا تازه بماند

رسول آباديان يادآور شد : يك سري افراد و موسسات اين حس را دامن زدند كه جنگ مختص به يك قشرخاص است و فقط يك قشر خاص مي توانند در اين رابطه بنويسد ! اين كه ما بياييم سفارش بدهيم كه بياييد ادبيات جنگي توليد بكنيم ، نمي شود ، يعني با يك كلاف سردرگم روبرو مي شويم و نمي دانيم ما ادبيات جنگ داريم يا نداريم ؟!  حالا مثلا ضد جنگ نويسي بعد از چه چيزي متولد شده است ما چه اثر درخشاني در زمينه دفاع مقدس داشته ايم كه حالا مي خواهيم ضد آن را بنويسيم ؟

وي در بخش ديگري ازسخناش ادامه داد : درهمين ايام هفته دفاع مقدس دربحث سينما هم هر سال سه چهار نفر را در تلويزيون مي بينيد كه مي آيند و حرف مي زنند گويي جنگ مصادره برخي ها شده است! من فكر نمي كنم هيچ مقام مسئولي بگويد فلان انتشارات و فلان نويسنده فقط مي تواند درباره جنگ بنويسد و چاپ كند ، ما به خاطر نگاه منفي كه ايجاد كرده ايم نگاه جامعه هم به جنگ و ادبيات جنگ هم يك نگاه منفي شده است.

آباديان يادآور شد : در زماني كه يك داستان مثل " دو رهگذر " محمدرضا صفدري يا مثل " ساراي پنج شنبه " نوشته مي شود اصلا قضيه بعد از جنگ را مي نويسد ،  مي بينيم با واقعيت هاي امروز جامعه پيوند مي خورد اما امروز درادبيات جنگ ما اصالت وجود ندارد ، شما اصالت را دركارشهيد آويني مي بينيد ، اما در كارهاي ديگر كمتر ديده مي شود.

آباديان در ادامه  يادآور شد: در زمان جنگ آثار ارزشمندي منتشر شد مثل " زمين سوخته " و يا اثري كه من تازه خوانده ام اما مدتي پيش چاپ شده است به نام " در شعله هاي آب " نوشته سيد مرتضي مرديها كه جنگ را واقعا لمس مي كنيد ، من نمي دانم نويسنده اين اثر در جنگ حضور داشته يا خير اما آن را خوب ديده است.

اين نويسنده و روزنامه نگار در پايان صحبت هاي خود گفت : دربعضي ازخاطره هاي رزمندگان ، چيز خاصي نمي بينيد ،  نوعي ادبيات ساده و روان كه اگر شما بخواهيد اين را تبديل كنيد به داستان ، ديگرازبين مي رود ، همين كاررا خيلي ها انجام مي دهند ، يعني خاطرات رزمندگان را جمع مي كنند بعد به شكل داستان و نمايشنامه در مي آورند وآنها را خراب مي كنند ! درادبيات جنگ ، متاسفانه چنين اتفاقي افتاد ، زخم كوچكي در بازوي يك رزمنده كه اگر بخواهيم به شكل سمبوليك نگاه كنيم وقتي مداوايش كنيم تنها جايش باقي مي ماند نه اينكه براي اينكه به يادش بماند هي مدام آن را دستكاري كنيم تا تازه بماند ... ،  در ادبيات دفاع مقدس ، ما به جاي آن زخم كارداريم نه اينكه آن زخم را بتراشيم تا تازه بماند.

کد خبر 238207

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 1 + 2 =