یکسونگری از جمله اشکالات شرح های حافظ است/ پارادوکس مهم ترین علت معناگریزی اشعار حافظ

شیراز – خبرگزاری مهر: رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه خوارزمی در نشست علمی یادروز حافظ یکسونگری را از جمله اشکالات شرح های این شاعر بزرگ دانست، رئیس انجمن دوستداران حافظ نیز پارادوکس را مهم ترین علت معناگریزی اشعار حافظ توصیف کرد و مدیر مرکز حافظ شناسی نیز اعلام کرد که آثاری که در حوزه حافظ پژوهی چاپ شده بات رشد همراه بوده است.

به گزارش خبرنگار مهر، مدیر بنیاد فارس شناسی ظهر یکشنبه در هجدهمین نشست علمی حافظ در شیرازگفت: برای اینکه برنامه به جریانی تاثیرگذار فرهنگی، علمی و ادبی تبدیل شود نیاز به استمرار آن برنامه است و شاید کمترین برنامه ای مثل نشست علمی حافظ در کشور باشد که 18سال ادامه یافته و خودش را به جریانی اثر گذار تبدیل کرده باشد.

منصور طبیعی افزود: با توجه به پتانسیلی که در فارس وجود دارد امیدواریم این برنامه ها توسعه یابد و به نقطه ای برسانیم که در شان حافظ و فارس باشد.

وی همچنین تاکید کرد: اگر اجماع و اتفاق نظر نخبگان صورت بگیرد زمینه ساز توسعه می شود و اختلاف نظر در زمینه برگزاری بسیاری از برنامه‌ها می‌تواند آن برنامه‌ها را از استمرار بیندازد.

آثار چاپ شده در حوزه حافظ در سال 92 رشد یافته است

مدیر مرکز حافظ شناسی در ادامه جلسه گفت: در یک نگاه کلی آثاری که در حوزه حافظ پژوهی در سال 92 منتشر شده نسبت به سال 91 رشد قابل ملاحظه ای داشته و از 1.6 درصد به دو درصد رشد یافته است.

منیژه عبداللهی گفت: در سال 92 تعداد فالنامه ها، که بیشتر جنبه تجاری دارند، کاسته شده و آثار تحقیقی بالاتر رفته اند به شکلی که تعداد فالنامه ها از 32 عنوان در سال 91 به 23 عنوان در سال 92 رسیده است و امسال چاپ دیوان و فالنامه در صدر آثار حافظ قرار گرفته همچنین تعداد عناوین زندگی نامه و شرح های حافظ دوبرابر شده است.

وی گفت: در سال گذشته یک عنوان جدید به مجموعه چاپ شده حافظ افزوده شده که با حوزه ادبیات تطبیقی قابل قیاس است که قبلا وجود نداشت.

مدیر مرکز حافظ شناسی بیان کرد: در نیمه اول سال 93 سهم فعالیتهای حافظ پژوهی در شیراز به تنهایی بیش از همه شهرهای دیگر بوده و آثار ارزشمندی به چاپ رسیده است.

وی همچنین اعلام کرد: واکاوی ژرف در ذهن و اندیشه های حافظ با بررسی اسطوره ای، تاریخی و روان شناسی آن موضوع نوزدهمین نشسته علمی حافظ در سال 94 خواهد بود.

یکسونگری از جمله اشکالات شرح های حافظ است

در این نشست رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه خوارزمی نیز در خصوص "آسیب شناسی شرح های حافظ" به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: نخستین اشکال شرح های حافظ یکسونگری نویسنده ها بوده است که هر کدام یکی از جنبه های عرفانی و مادی را در نظر گرفته اند و بعضی نیز به یکسونگری تاریخی پرداخته اند انگار که حافظ روزانه نویسی بوده است که زندگی خود را در قالب شعر به تصویر درآورده است.

بهادر باقری افزود: یکسان انگاری از دیگر اشکالات شرح هاست که با بیان بی واسطه و یک دسته دیدن غزلها به آنها پرداخته اند و به بررسی بیت به بیت اشعار حافظ پرداخته اند.

وی اظهار کرد: برخی از شرح نویس ها به پیشینه قبل از خود توجهی نمی کنند و می گویند که قصد دارند با دید جدیدی شرح بنویسند در صورتی که هر مقاله جدیدی که نوشته می شود می بینیم هنوز جای کار بیشتری دارد.

رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه خوارزمی گفت:ساده انگاری و ذوق زدگی در کشف معانی، لغوی بودن و نه محتوایی بودن، بی توجهی به سپهر اندیشه حافظ عدم توجه به تاثیرپذیری حافظ از پیشنیان خود، تکرار مکررات و توضیح واضحات، خالی بودن جای ژرف کاوی ها در شرح ها تک تباری انگاشتن حافظ، و فردگرایی و پرهیز از کارگروهی و فقدان شرح های موضوعی از دیگر اشکالات شرح های حافظ است.

علی رجایی، از دانشگاه اراک، حافظ پژوه دیگری بود که در خصوص "شرح یوهان کریستوف بورگل بر برگزیده هایی از غزلیات حافظ به زبان آلمانی" سخنرانی کرد.

وی گفت: بورگل یکی از ایران شناسان بسیار توانا در ادبیات فارسی و مقالات زیادی را در خصوص حافظ ارائه کرده است و شرح وی یک خدمت بزرگ به مسیر حافظ و حافظ شناسی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک گفت: فصل اول کتاب بورگل مربوط به زندگی حافظ است که به اطلاعات و مستندات موجود در زندگی حافظ اشاره می کند

رجایی ادامه داد: فصل دوم به اشعار حافظ اختصاص دارد و به سه بخش "سابقه و سنت ادبی"، "روایتها و حکایتهای پیش از اسلام"، "جهان و تفکر اندیشه اسلامی" و "عرفان اسلامی" تقسیم می شود.

وی ابراز داشت: بورگل در این کتاب مطالبی مانند هجران و غیر قابل بودن سرنوشت را توضیح می‌دهد و تلاش می‌کند مفاهیم فارسی را برای آلمانی‌ها تعریف کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک اظهار کرد: بورگل در این کتاب بیان می کند که شاعر خود را یک مامور الهی دانسته و بر سروش غیبی و لسان الغیب بودن بیشتر تاکید می کند و با ذکر ادبیات و محل شعری خوانندگان را بیشتر رهنمون می کند.

رجایی گفت: وی در این کتاب از شرح های پیش از خود نیز می آورد و طریق پیش رفتن آنها را ذکر می کند.

گره موجود در بعضی از ابیات اشعار حافظ فهم آنها را دشوار می کند

استادیار دانشگاه تربیت مدرس و حافظ پژوه نیز گفت: در برخی از ابیات حافظ گره هایی است که باعث شده تا الان بیشتر مورد توجه قرار بگیرند و بیشتر به آنها پرداخته شود.

خدیجه حاجیان اظهار داشت: اختلاف قرائت موجود در اشعار حافظ، ایهام در ابیات و اختلاف دیدگاه در بحث عرفانی، فلسفی یا کلامی بودن بعضی ابیات، باعث شده که شرح برخی از ابیات حافظ مشکلتر باشد.

وی گفت: عیب عمده بیشتر شروح حافظ این است که اشعار حافظ را بیشتر به صورت تک بیت و بدون د نظر گرفتن جایگاهی که بیت در بین غزل و ارتباطی که با سایر ابیات دارد، بررسی می کنند.

استادیار دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به چرایی رویکرد برخی از ابیات تک بیتی حافظ نظیر: پير ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت، آفرين بر نظر پاک خطاپوشش باد که از ابیات جنجالی این شاعر بزرگ به شمار می‌رود، بیان کرد: وجود تک غزلیات‌هایی از حافظ در شمار تحقیقات پربار حافظ پژوهان قرار دارد که از گذشته تاکنون این روند ادامه داشته است.

استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز نیز در این نشست به بررسی کتاب "شرح شوق" اثر سعید حمیدیان پرداخت و گفت: این کتاب در پنج مجلد و در قالب چهار هزار و 397 صفحه به تجزیه و تحلیل غزلیات حافظ پرداخته است و از گرانسنگترین و بهترین کتب ادب شناسی و حافظ پژوهی اثر معاصر است.

محمد یوسف نیری ادامه داد: دانش بینی ژرف همراه با تجربه و اجتهاد در قالب یک هندسه زبانی این اثر را به عنوان اثری ماندگار ارتقا داده است ولی در کنار امیتازات فراوان این اثر، در کتاب کاستی هایی نیز وجود دارد.

وی اظهار کرد: در این کتاب از 571 مرجع عالیقدر و گرانسنگ استفاده شده است که 10 انگلیسی و بقیه فارسی و عربی هستند و در قالب چهار گروه دیوان های حافظ و شرح های حافظ، مقالات و کتابهای حافظ پژوهی و کتابهایی که در شرح حافظ و غزلیات حافظ بوده اند، قابل بررسی است.

استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز گفت: هندسه زبانی حمیدیان در این کتاب مشابه هندسه زبانی علی بن عثمانی هجویری در کشف المحجوب است.

نیری ادامه داد: علی بن عثمانی در کتاب خود ابتدا آزادانه آرا مختاف را نقل و بعد در ضلع دیگری آن ها را نقد می کند، آنگاه از ترکیب این نقد و نقل نظریه ای بیرون می دهد و این همان کاری است که حمیدیان در پیش گرفته است و ابتدا بیتی را نقل و تفسیر می کند و برای آن تفسیر دیگران را بیان و بعد از آن آرا دیگران را نقد می کند و سخن جدیدی ارائه می دهد و این هندسه بر همه کتاب حاکم است.

وی اظهار کرد: حمیدیان در این کتاب انصاف را کنار نگذاشته و هر جا که مطلبی را متوجه نشده، به آن اعتراف کرده است.

استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز گفت: از اشکالات این کتاب این است که نوعی گسستگی ساختاری در کتاب وجود دارد.

پارادوکس مهم ترین علت معناگریزی اشعار حافظ است

رئیس انجمن دوستداران حافظ نیز در مراسم گفت: مهم ترین اصلی که اشعار حافظ را معنا گریز می کند خصیصه پارادوکس شعر اوست.

منصور پایمردی افزود: طنز و ایهام شعر حافظ نیز از همین مختصه پارادوکس نشات می گیرد.

وی اظهار کرد: پارادوکس شعر را از دام معنا می گذراند و راه به تاویل می گشاید که به درک مفسر برمی گردد و وی نمی تواند معنای واقعی شعر را بدهد.

 اسناد تاریخی موجود در بازار برای مجموعه وصال نورانی جمع آوری می شوند

مدیر موزه، مرکز اسناد و مطالعات علمی و فرهنگی دکتر نورانی وصال نیز گفت: یکی از ویژگی های مهم شیراز حضور بزرگانی مانند حافظ، سعدی و شاهچراغ است و در بارگاه شاهچراغ اشعار زیادی وجود دارد که مربوط به نورانی وصال است.

دکتر عبدالعلی محقق زاده درباره عبدالوهاب نورانی وصال، گفت: دکتر نورانی وسال که شیرازی هستند که خود شاید آخرین شاعر خاندان خود باشند و در سال 1302 متولد شده اند و در سال 1321 وارد دانشگاه ادبیات شده اند.

وی ادامه داد: کارهای بسیار بزرگی انجام داده اند که در حافظه ادبی ایران محفوظ است و آخرین کار ایشان در سال 72 بوده است که تصحیح دیوان حافظ بوده است.

مدیرموزه، مرکز اسناد و مطالعات علمی و فرهنگی دکتر نورانی وصال گفت: مجموعه دکتر نورانی وصال طبق وصیت ایشان به اهل علم اختصاص یافته است که یک مجموعه باغ بزرگ است که پنج هزار متر از آن را به اهل علم اختصاص داده اند.

محقق زاده همچنین به شرح کارهای انجام شده برای آماده سازی مجموعه نورانی وصال پرداخت و با بیان اینکه بیش از 60 نفر در آمادگی این مجموعه نقش داشته اند، گفت: در این مجموعه نیاز به خزانه ای برای نگهداری اشیای با ارزش بود، که این کار صورت گرفت. همچنین سعی شد اسناد تاریخی که در بازار خرید و فروش می شوند، برای این مرکز جمع آوری شود و مجموعه ای از ایران باستان نیز به این مرکز تقدیم شده است.

وی بیان کرد: هدف اصلی که سبب شد دانشگاه علوم پزشکی به کارهای موزه داری اقدام کند این بود که به صورت تاریخی علوم تجربی و تاریخی از هم جداشدند و این باعث شد که علوم تجربی بدون اخلاق و علوم انسانی بدون تجربه داشته باشیم و همین باعث شد که قصد کنیم این دو را در این مجموعه ادغام کنیم.

در این مراسم، همچنین از کتاب "مجموعه اشعار و مقالات ادبی" دکتر عبدالوهاب نورانی وصال رونمایی شد و از حافظ پژوه، محمد مهدی اسماعیل پور، نویسنده کتاب "آینه جمال نما" که درباره حافظ است تقدیر به عمل آمد.

کد خبر 2387991

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 4 + 11 =