مردم ایران با تكیه بر مذهب با فرهنگ استعماری غرب مقابله كردند

مشهد- عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: مردم در واقعه مسجد گوهرشاد با تكیه بر مذهب و فرهنگ ایرانی با فرهنگ وارداتی و استعماری غرب مقابله كردند.

به گزارش خبرنگار مهر، هادی وكیلی صبح دوشنبه در نشست بررسی تخصصی واقعه مسجد گوهرشاد كه در تالار شورای شهر شهرداری مشهد برگزار شد به برقراری نسبتی میان سیاست های كلان رضاشاه و اتفاقاتی كه در تیر ۱۳۱۴ در مشهد رخ داد پرداخت و اظهار كرد: برای تبیین حادثه مسجد گوهرشاد باید رابطه بین ظرف زمان و مكان حادثه با سیاست های آن زمان حكومت را پیدا كنیم.

وی با طرح این سوال آیا مردم صرفا در اعتراض به تغییر كلاه قیام كردند ادامه داد: برای تحلیل سرشت این مقاومت باید به تحلیل آن با توجه به شرایط زمان بپردازیم تا به تحلیلی قابل درك و منطقی دست یابیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: در مطالعات تاریخی وقایع بر اساس سه مقوله اقتصاد، ‌فرهنگ و سیاست بررسی می شوند و به گواهی تاریخ تحولات دو یا سه هزار ساله تاریخ ایران بر مبنای مقوله فرهنگ رخ داده است.

وی با بیان این تا پیش از دوره معاصر تاریخ ایران فرهنگ شناخته شده مردم آمیزه ای از دو فرهنگ ایرانی و اسلامی است افزود: ورود فرهنگ غربی به فرهنگ جامعه ما در دوره معاصر مثلثی از سه فرهنگ در جامعه ما شكل داد كه تا دوره رضاشاه این سه لایه فرهنگی در سبك زندگی مردم كاملا رسوخ پیدا می كند.

وكیلی با بیان این كه ملت ایران تاریخ پرچالشی در مواجهه با فرهنگ غرب دارد گفت: فرهنگ غرب دو وجهه علمی و استعماری دارد و وقتی جامعه ایران با این فرهنگ مواجه شد توان تجزیه آن را از دست داد كه در نهایت ما شاهد چالش های متعددی با فرهنگ غرب در تاریخ معاصر داریم.

وی ادامه داد: بخش بزرگی از جامعه ایران در مقابل بخش استعماری فرهنگ غرب قد علم كرد كه عمدتا متكی بر ضلع مذهبی فرهنگ ایرانی بودند.

وكیلی نقش عالمان دینی در رهبری نهضت های مردمی در برابر فرهنگ غرب را كاملا موثر عنوان كرد و افزود: مقاومتی كه توسط مردم ملی مذهبی ایران در برابر فرهنگ غرب رخ می دهد بی استثناء توسط عالمان دینی رهبری می شد.

استعمار انگلیس زیرساخت های فرهنگی ایرانی را نابود كرد

وی  با بیان اینكه در این شرایط استعمار انگلیس متوجه خطر این مقاومت ها شد تصریح كرد: انگلیس برای درهم شكستن مقاومت باید بتواند زیرساخت های مقاومت را بشكند و به همین دلیل به سراغ مبانی فرهنگی جامعه می رود.

وكیلی گفت: یك جریان پیچیده روشنفكری مقدمات روی كار آمدن رضاشاه را در كشور فراهم كرد و در نتیجه اقدامات و تبلیغات فرهنگی و روزنامه ای شاهی روی كار می آید كه سیاست های پنهان او هم راستا با سیاست های دولت انگلیس است.

وی با بیان این كه رضاشاه فرهنگ مقاوم را در هم شكست گفت: رضاشاه سه ضلع این مثلث را كه می توانستند در جایگاه خود برای فرهنگ ما مفید باشند به جان هم می اندازد و ما شاهد ۲۰ سال تنازع و درگیری فرهنگی میان مذهب، ملی گرایی و غرب گرایی در جامعه بودیم.

رضاشاه عامل استعمار انگلیس در ویرانی فرهنگ ایرانی

وكیلی تصریح كرد: با وجود شعارهایی كه رضاشاه در اولین سخنرانی خود پس از تاج گذاری در حمایت از فرهنگ ایرانی، ‌مذهبی و غربی می دهد اما پس از مدتی تبدیل به عنصر ناسیونالیست رادیكالی می شود كه به اسم باستان گرایی فرهنگ مذهبی را مورد حمله قرار می دهد.

وی ادامه داد: رضاخان فرهنگ مذهبی را مورد تهدید و فشار قرار داد تا ایران را ملی گرا كند و به اسم ملیت گرایی فرهنگ غربی را در كشور رایج كرد كه در نهایت فرهنگ سطحی غربی در كشور رواج پیدا كرد.

وكیلی با اشاره به این كه رضاشاه دست به یكسان سازی افراطی به نام ملی گرایی زد گفت: با این حال سیاست های رضاشاه در این خصوص منجر به غرب گرایی دركشور شد.

وی ادامه داد: فرهنگ ملی ما در كلاه و پوشاك  توسط فردی كه شعارهای ملی گرایی سر می داد و به اجبار كنار گذاشته شد.

ملی گراها الگویی برای ایجاد فرهنگ جدید نداشتند

وكیلی با بیان این كه افرادی كه شعارملی گرایی سر می دادند الگویی برای فرهنگ جدید نداشتند گفت: این افراد برای طراحی فرهنگ جدید یا باید از فرهنگ غرب استفاده می كردند یا به سمت یك الگوی رادیكال ناسیونالیستی حركت كنند چرا كه درایران هر الگوی فرهنگی از فرهنگ ایرانی اسلامی شكل می گیرد.

وی حادثه مسجد گوهرشاد را برآیند مقاومت یك جامعه مسلمان ملی در مقابل سیاست فرهنگی رضاشاه عنوان كرد و افزود: این جامعه با فهم صحیح از سیاست رضاشاه می داند كه این فرهنگ اصالت ندارد.

قیام مردم مشهد مقاومت دربرابر یك فرهنگ خطرناك بود

وكیلی اذعان كرد: بنابراین می توان نتیجه گرفت كه قیام مردم مشهد مقاومت در برابر یك فرهنگ گسترده و خطرناك است نه فقط یك كلاه كه بخشی از پوشش مردم را شكل می داده است.

وی با بیان این كه از این قیام می توان درس های تاریخی بسیاری گرفت گفت: در حوزه فرهنگ باید یاد بگیریم كه به جای وارد كردن جامعه و نخبگان به چالش های فرهنگی، ‌با مدیریت فرهنگ می توان بخش های مختلف آن را هم راستا و در كنار یكدیگر مورد بهره برداری قرار داد.

وكیلی ادامه داد: وظیفه ما این است كه این سه لایه فرهنگی جامعه را درمرحله اول پیرایش كره و سپس آن ها را هم راستا و در كنار یكدیگر قرار دهیم نه این كه زمینه تقابل فرهنگی ایجاد كنیم.

 

کد خبر 2868580

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 3 + 0 =