حل مشكلات " كتاب و كتابخواني " ؛ از رويا تا واقعيت !

* كتابفروشان مجبور به تعويض شغل مي شوند ...


جلال تجملي ، مدير نشر " ناقوس " در گفتگو با خبرنگار كتاب مهر، ضمن بيان اين مطلب افزود : با وجود اينكه تعداد دفاتر نشر كشور ما به هشت هزارمي رسد ولي كتابفروشي هاي فعال ما كمتر ازپنج هزارهستند يعني كاملا برخلاف استاندارد جهاني است .  كتابفروشان فعال نيزروزبه روز به دليل مشكلات مالي وهزينه هاي بالاي پرداخت حقوق به پرسنل واجاره و ماليات كسب و ... ، با ورشكستگي مواجه و ناچار به تعويض شغل مي شوند .

تجملي ادامه داد : متاسفانه سيستم توزيع كشور ما به معضلي براي ناشران تبديل شده است زيرا مسايل اين حوزه تنها با سرمايه گذاري مالي برطرف نمي شود و در جهت بهبود و خاتمه دادن به آشفتگي آن بايد راهكار كارشناسي و سياست گذاري دقيقي از سوي دولت انجام گيرد . توزيع و پخش كتاب به صورت مافيايي و رابطه اي عمل مي كند و ناشراني كه قصد دارند كتاب هايشان را بدون مشكل به دست مصرف كننده برسانند ناچار هستند جايي براي خود در روابط اين سيستم آلوده بازكنند و يا خود به توزيع مستقيم كتابهايشان اقدام كنند .

اين ناشرادامه داد : از ديگر مشكلاتي كه بسياري از ناشران فعال با آن مواجه هستند پرداخت ناعادلانه و بي ضابطه يارانه كاغذ است كه بيشتر نصيب ناشر نماياني مي شود كه بيش از عرضه فرهنگ و انديشه با فروش كاغذ در بازار آزاد به سودجويي دلالان كمك مي كنند . پرداخت وام بانكي نيز با وجود اينكه ناشران را به توليد كتاب ترغيب مي كند ولي به دليل اينكه ناشران قدرت بازپرداخت آن را ندارند كمكي به سيستم نشر نخواهد كرد . 

* " توزيع كتاب " با شيوه هاي سنتي 

در اين زمينه ، اشرف حسيني ، مدير نشر " چپر" درگفتگو با مهر، خاطرنشان كرد : متاسفانه سيستم نشرما نسبت به كشورهاي ديگربسيارضعيف عمل مي كند ، هنوز توزيع كتاب شكل و شيوه سنتي دارد  و بسياري از كتابهاي مشهوري كه در پايتخت چندين بار چاپ مي شوند بسيار ديربه شهرستانها مي رسند يا هرگزساكنان مناطق محروم و دور از تهران آنها را نمي خوانند . 

حسيني تصريح كرد : اگرهزينه و يارانه كاغذ در قالب خريد كتاب وبه صورت انبوه ازناشران انجام بگيرد و فكري براي بهبود  كتابخانه هاي شهرستانها شود فرهنگ كتابخواني ودرنتيجه ميزان انديشه وبينش ايرانيان ارتقاء مي يابد كه البته دراين حوزه نقش صدا و سيما و رسانه هاي گروهي را نبايد ناديده بگيريم .

معرفي و نقد و بررسي كتابهاي خوب ناشران در لابلاي برنامه هاي صداوسيما ، ضمن كمك به اين ناشران ، در آمدن كتاب به سبد خريد ايرانيان نقش موثري خواهد داشت .

اين ناشر در ادامه اظهار داشت : افزايش تسهيلات دولتي و قانون مندي آنها كه منجر به كاهش هزينه ناشران مي شود قيمت كتاب ها را تا حد زيادي پايين مي برد و بيش از آنكه حمايت توليدكننده باشد به سود قشر كتابخوان جامعه خواهد بود . نبايد فراموش كنيم كه كتاب يك كالاي بازاري نيست بلكه منبع انديشه و آگاهي ذهن بشر است . 

در عين حال ، مدير نشر " ايران مهر " در گفتگو با مهر ، تصريح كرد : سيستم توزيع و پخش با اينكه دچار آشفتگي و نابساماني هايي است ولي آنچه عامل اصلي ركود كتابخواني در كشور ما است به مشكلات معيشتي مردم به خصوص قشر كارمند و دانشجو مربوط مي شود . اگر توان اقتصادي قشر تحصيلكرده پايين باشد ناچار مي شوند كه به جاي پرداختن به كتابخواني به نيازهاي اوليه يعني خوراك و پوشاك و مسكن توجه كنند و اين نياز ها را در اولويت قرار دهند .

* لزوم افزايش تسهيلات دولتي

زهرا شمس ، مدير نشر " بين الملل شمس " نيزبه خبرنگاركتاب مهر، گفت : سيستم پخش در بازار كتاب به صورت خوبي عمل نمي كند . توزيع كنندگان از ناشران درصد بالايي تقاضا مي كنند و براي مدت طولاني و به صورت اماني كتابها را نزد خود نگه مي دارند و پس از فرا رسيدن مدت مقرر و گذشت سه الي چهار ماه درخواست كتاب جديد را متوقف مي كنند .

اين ناشر ادامه داد : افزايش تسهيلات دولتي چون يارانه كاغذ و وام بانكي همراه خريد بيشتر كتاب هاي ناشران مي تواند به كاهش قيمت كتاب و افزايش فرهنگ كتابخواني كمك بسزايي كند .

محمد شعباني ، مدير نشر " دبيران قلم "، نيز در گفتگو با مهرميزان وام پرداختي به ناشران را نسبت به هزينه بالاي چاپ كتاب ناكافي قلمداد كرد وافزود : پرداخت وام 90 ميليون ريالي تنها جواب گوي هزينه چاپ يك عنوان كتاب با شمارگان  300الي 400 است و بيش از اين كمكي به ناشران نمي كند . خريد كتاب نيز با گزينش سخت انجام مي شود و در مجموع روند تسهيلات اعطايي به ناشران راضي كننده نيست .

شعباني ادامه داد : مهم ترين مانع كتابخواني در كشور ما مميزي هاي سخت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است كه گاه پرداختن عميق به مسايل را با ابتذال همسان مي دانند و جوانان را به كتابهاي تاليفي بي اعتماد مي كنند .

اين ناشر در پايان گفتگوبا مهر اظهار داشت : حل مشكلات سيستم توزيع و پخش نيازمند دولتي شدن آن و توسعه كتابخانه هاي عمومي با كتاب هاي ناشران است تا جواناني كه امكان اقتصادي خريد كتاب را ندارند بتوانند از امكانات رايگان استفاده كنند . 

بي ترديد حل مشكلات نشر نيازمند توجه وحمايت جدي ترنهادهاي دولتي درنظارت و حمايتهاي مبتني بر برنامه ريزي اصولي و دقيق برحوزه نشراست . صدا و سيما ، آموزش و پرورش و همه نهادهاي آموزشي و فرهنگي بايد درارتقاي فرهنگ كتابخواني به ياري ناشران پرداخته وبا خريد ازناشرو نويسنده نقش موثري در حمايت از مخاطبان و ارتقاي فرهنگ كتابخواني ايرانيان داشته باشد . به راستي حل مشكلات حوزه كتاب و كتابخواني در شرايط فعلي ، روياست يا واقعيت ؟