نيازمند نظريه هايي جامع در مباحث اخلاق زيستي هستيم

به گزارش خبرگزاري  "مهر"، همايش "اهداي گامت و جنين با رويكرد اخلاقي، فقهي و حقوقي" 10و 11 اسفندماه در
پژوهشكده فناوريهاي نوين علوم پزشكي ابن‌سينا جهاد دانشگاهي با حضور صاحب نظران و متخصصان برگزار شد.

اين همايش در شش نشست پزشكي، فقهي، حقوقي، جامعه شناسي، روانشناسي و اخلاق به تبيين اهداي گامت و جنين پرداخت.

همايش "اهداي گامت و جنين با رويكرد اخلاقي، فقهي و حقوقي" پنج هدف را پي گيري مي نمود: 1- تشريح جنبه‌هاي مختلف مسئله اهداي گامت در حوزه ‌هاي پزشكي، اخلاقي، فقهي، حقوقي، ‌فلسفه اخلاق، جامعه ‌شناسي و روانشناسي، 2- ابهام زدايي از قانون اهداي جنين، 3- بررسي مشكلات ناشي از اهداي گامت و جنين در دوره‌هاي مختلف زندگي، 4- اصلاح باورهاي غلط و نگرش موجود در بين متخصصان و افراد جامعه در ارتباط با مسأله اهداي گامت و جنين و ضرورت توجه به تمام جنبه‌ها و پيامدهاي آن، 5- ارائه راهكارهاي مناسب جهت برطرف كردن مشكلات و نگرانيهاي مرتبط با مسئله اهداي گامت و جنين.

پيرسن، معاون مدير كل علوم اجتماعي و انساني يونسكو پيامي به اين همايش ارسال كرد. در اين پيام آمده است: گامهايي كه در طي برگزاري اين جلسه براي تحليل موضوع بايد برداشته شود در مسير رهيافت يونسكو به مضامين اخلاق زيستي است.

در بخش ديگري از اين پيام آمده است: در اين اقدام، مجموعه اي از بستر سازي ها و ارزيابي بهتري از استلزامات و مضامين اخلاقي فراهم مي آيد و به تصميم گيريهاي مرتبط در اين زمينه كمك مي شود هر چند كه اين به معني ادعاي حل كردن همه مضامين اخلاق زيستي كه امروزه مطرح شده و هر روزه متحول مي شود نيست. هدف آن ترجيحاً، ايجاد بستري براي همه كشورهايي است كه خواهان بهره مندي خود از قانونمندي يا مصلحت انديشي در زمينه اخلاق زيستي هستند.  

در پانل فقهي پنج سخنران به بررسي موضوعات فقهي اهداي گامت و جنين پرداختند كه اين موضوعات به ترتيب عبارتند از : بررسي احكام فقهي اهداي اسپرم و تخمك، آيت الله محمد يزدي؛ اهداي گامت و جنين از منظر فقهي، دكتر ابوالقاسم گرجي؛ بررسي احكام وضعي كودكان ناشي از اهداي گامت در رابطه با توارث، آيت الله خليل قبله اي؛ روشهاي كمكي توليد مثل در حقوق اسلام، دكتر سعيد نظري توكلي.

يكي ديگر از پانلهاي همايش "اهداي گامت و جنين با رويكرد اخلاقي، فقهي و حقوقي" به تبيين مباحث حقوقي اختصاص داشت.

دكتر حسين صفايي، استاد دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران، به بررسي نارساييهاي قانون ايران درباره اهداي گامت و جنين با توجه به حقوق تطبيقي پرداخت. وي اهداي گامت و جنين و شرايط و آثار آن را از موضوعات مهمي دانست كه در حقوق كشورهاي پيشرفته مورد بررسي واقع و مقرراتي راجع آن وضع شده است. در ايران نيز قانون نحوه اهداي جنين به زوجين نابارور در تاريخ 29/4/82 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده كه تحولي را در اين زمينه ايجاد كرده است. اما مقررات ايران در مقايسه با ديگر كشورهاي پيشرفته بسيار ناقص و در بسياري موارد قابل ساكت است.   

 از ديگر سخنراناني كه در اين پانل به سخنراني پرداختند مي توان به دكتر محمد راسخ كه درباره نسب به مثابه يك مفهوم هنجاري - تحليلي از تعيين رابطه پدر و مادري با فرزند متولد از نطفه اهدايي و همچنين دكتر عباس كريمي كه درباره انتقال گامت و جنين از ديدگاه حقوق اموال بحث كرد، اشاره نمود.

در بخش پانل فقهي اين موضوعات مورد بررسي قرار گرفتند: حقـوق مـدنـي، حقوق اشخاص، شخصيت و زمان شروع شخصيت بشر (تشكيل جنين، دميدن روح، زمان تولد)، رابطه شخص با اعضاء، جوارح و توليدات بدن، حقوق اموال: تعريف‌ مال و قابليت شمول آن نسبت به گامت و اسپرم، آثار حقوقي ماليت و اعمال آن نسبت به گامت و اسپرم، حقوق قراردادها، حقوق مسئوليت مدني، حقوق خانواده، طفل نسبت به صاحبان، طفل نسبت به والدين عرفي، ارث و وصيت، آيين دادرسي مدني، حقـوق جـزا، حقـوق بين‌المللـي خصوصي، تعارض قوانين بين‌المللي، وجود تابعيت‌هاي متعدد، حقـوق بشـر، زمان ايجاد حقوق بشر نسبت به يك فرد بشر، بررسي موردي هر يك از حق‌هاي بشري در رابطه با اسپرم- گامت و جنين، حقـوق تطبيقـي.

در پانل فقهي اين همايش دكتر كيارش آرامش، استاد يار مركز تحقيقات اخلاق و تاريخ پزشكي دانشگاه تهران، درباره " بررسي دلالتهاي عملي اصول اخلاق پزشكي در اهداي گامت و جنين" بحث نمود و گفت : اصول چهارگانه اخلاق پزشكي امروزه به نحو وسيعي براي راهنمايي تصميم گيريهاي عملي در ارتباط با اخلاق پزشكي جا افتاده است و اين مزيت را دارد كه از نظر فرهنگي بي طرف و قابل پذيرش از سوي فرهنگهاي گوناگون مي باشد.

دكتر آرامش در بحث خود به بررسي چهار اصل احترام به استقلال فردي، سود رساني، ضرر نرساني و اصل عدالت پرداخت.

دكتر ندا ياوري، محقق مركز تحقيقات اخلاق و تاريخ پزشكي دانشگاه تهران، موضوع رازداري در اهداي گامت را مورد بررسي قرار داد و اظهار داشت: پس از انجام مطالعات گسترده بر روي مقالات مرتبط به اين نتيجه رسيديدم كه اغلب والدين گيرنده گامت، صرف نظر از اينكه در خصوص لزوم آگاهي از ويژگي هاي فرد دهنده و مطرح كردن موضوع با فرزند خود و با ديگران چه ديدگاهي داشته باشند در يك زمينه اشتراك نظر دارند و آن اين است كه خود را والدين حقيقي فرزند به دنيا آمده دانسته و مهمترين ملاك آنها در تصميم گيري توجه به تامين آينده اي بهتر براي كودك حاصله مي باشد.

از ديگر سخنرانان اين پانل مي توان به دكتر باقر لاريجاني كه درباره "كليات ملاحظات اخلاقي در اهداي گامت و جنين" و دكتر فريبا اصغري كه درباره "ملاحظات اخلاقي در انتخاب جنسيت قبل از تولد" اشاره كرد.

در پانل مسائل جامعه شناسي اين موضوعات مورد بررسي قرار گرفتند:  اهداي گامت و جنين در كشورهاي اسلامي، نگرش زوجين نابارور نسبت به اهداي گامت و جنين در درمان ناباروري، نگرش جامعه نسبت به اهداي گامت و جنين در درمان ناباروري: تضاد يا سازگاري فرهنگي، نقش تكنولوژي‌هاي جديد باروري در كاهش آسيبهاي خانوادگي/ اجتماعي، موانع اجتماعي- اقتصادي استفاده از اهداي گامت و جنين در درمان ناباروري.

همچنين در پانل مسائل روانشناسي اين موضوعات بحث و بررسي شدند: جنبه‌هاي مختلف رابطه والدين با كودكان حاصل از اهداي گامت و جنين در دوره جنيني و پس از تولد، بررسي آشكار كردن يا مخفي نگهداشتن موضوع اهداي‌ گامت، بررسي لزوم يا عدم لزوم آگاه‌سازي فرزندان حاصل از اهدا، اضطراب و نگراني زوجين از واكنش فرزند حاصل پس از آگاهي از موضوع، اضطراب و نگراني زوجين از انتقال خصوصيات ژنتيكي فرد اهدا كننده و تفاوتهاي ژنتيكي فرزند حاصل در قالب تفاوتهاي ظاهري، رواني، شخصيتي و رفتاري، جنبه‌هاي مختلف مشاوره قبل، حين و بعد از اهدا، مقايسه وضعيت رواني كودكان حاصل از اهدا با فرزندخواندگي و ساير كودكان، بررسي قانون و آئين نامه اجرايي نحوه اهداي جنين به زوجين نابارور.

مديران بخشهاي اين همايش عبارتند از: بخش بررسي مسائل پزشكي / دكتر سهيلا عارفي، بخش فقهي/ حجت الاسلام دكتر مرقاتي، بخش اخلاقي / دكتر باقر لاريجاني، بخش حقوقي / دكتر صفايي و بخش جامعه شناسي/ دكترعباسي.

همايش " اهداي گامت و جنين در درمان ناباروري" با همكاري كميته ملي اخلاق زيستي كميسيون ملي يونسكو، مركز مطالعات و تحقيقات اخلاق پزشكي معاونت تحقيقات و فناوري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، دانشكده حقوق دانشگاه شهيد بهشتي، كرسي حقوق بشر و صلح و دموكراسي يونسكو، انجمن جمعيت شناسي ايران، سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، انستيتو روانپزشكي تهران، پژوهشكده خانواده دانشگاه شهيد بهشتي، مركز تحقيقات اخلاق و تاريخ پزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران، مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، دانشگاه مذاهب اسلامي، سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي استان تهران، مركز مديريت پيوند و بيماريهاي خاص، معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و مركز فوق تخصصي درمان ناباروري و سقط مكرر ابن ‌سينا برگزار شد.