جايگاه ايران در سلول هاي بنيادي با وجود تحريم ها قابل توجه است / نشريات معتبر اروپاي غربي و آمريكا مقالات ايراني ها را منتشر نمي كنند

خبرگزاري مهر - گروه حوزه و دانشگاه: با توجه به تحريم هايي كه كشور ما با آن مواجهه است و هر موادي كه براي تحقيقات نياز است پس از سه چهار واسطه به دست محققان ايراني مي رسد، نتيجه فعاليت هاي محققان ايراني مطلوب است.

مدل تهيه شده از سلول هاي بنيادي راه شناخت تكوين انسان را باز مي كند

"هانيه جعفري" كارشناسي ارشد علوم سلولي ملكولي و پژوهشگر پژوهشكده رويان جهاد دانشگاهي در گفتگو با خبرنگار دانشگاهي مهر، گفت: سلول هاي بنيادي قابليت دارند كه در محيط كشت آزمايشگاه به هر سلولي كه بخواهند تبديل شوند. بر اساس مراحل تكوين جنين يك انسان، سلول اوليه تخم پس از تشكيل، مراحل تقسيمات اوليه خود را از دو سلولي به چهار سلولي مي گذراند . پس از آن وارد مرحله مورولا و سپس وارد مرحله بلاستوسيست مي شود كه در اين مرحله مي توان سلول هاي بنيادي جنيني را از جنين جدا كرد و اين سلول ها قابليت دارند به سلول هاي مترشح هورمون، ماهيچه اي و عصبي تبديل شوند. اين سلول ها در عين حال مي توانند زماني كه تكثير مي شوند سلول هايي را ايجاد كنند كه آن سلول ها همان خصوصيات سلول هاي جنيني را دارا باشند. 

وي تأكيد كرد: انتظار مي رود با استفاده از سلول هاي بنيادي مدلي تهيه شود و راه براي شناخت تكوين انسان باز شود. مسلم است آنچه كه در پايان كار به آن نگاه مي شود گامي در جهت درمان بيماري ها است.

جعفري كه خود در زمينه تمايز سلول هاي بنيادي جنيني به سلول هاي مولد انسولين فعاليت مي كند، با تشريح فعاليت خود اضافه كرد: در كشور ما ده درصد مردم مبتلا به ديابت هستند اين امر هزينه سنگيني را به دوش خانواده ها مي گذارد. ديابت دو دسته است ديابت تيپ دو كه مخصوص افراد مسن و بالاي 45 سال است و مي توان آن را با رژيم غذايي درمان كرد اما ديابت تيپ يك كه مخصوص كم سالان است و اين افراد به مصرف مرتب و روزانه انسولين احتياج دارند.

وي افزود: در همين زمينه دانشمندان كانادايي در سال 2000 موفق شدند از جزاير لانگرهاوس يا همان پانكراس كه شامل سلول هاي مولد انسولين هستند به بيماران پيوند بزنند. اين روش موفقيت آميزي بوده اما مشكل اين است كه افراد دهنده براي پيوند كم يافت مي شود. به طوري كه براي پيوند به يك بيمار بايد دو نفر سلول بدهند. كه هم كارآيي پائين مي آيد و هم افراد دهنده كم است.

اين پژوهشگر ياد آور شد: ايده اصلي تمايز سلول هاي بنيادي جنيني به سلول هاي توليد كننده انسولين اين است كه روشي يافت شود تا با استفاده از آن سلول هاي "بتايي" كه مولد انسولين هستند در بيماران ديابتي مجبور شوند با تمايزي كه پيدا كرده اند اين سلول ها را در بدن بيمار تكثير كنند.

وي افزود: همچنين در اين روش مي توان قدرت ماندگاري اين سلول ها را بيشتر كرد و يا سيستم ايمني بدن را طوري تغيير داد كه در مقابل ساخت سلول هاي بتا موضع گيري نكند.

جعفري گفت: در نهايت مي توان نگاهي به روش هاي كلينيكي داشت . زيرا هدف اين است كه بتوان از سلول هاي بنيادي مدلي براي درمان پياده كرد. اگر قرار باشد در حد يك گزارش ساده باشد كارآيي لازم را نخواهد داشت.

وي خاطرنشان كرد: سلول هاي مولد انسولين هم به سه گروه سلول هاي انسوليني جنيني، انساني و موشي تقسيم مي شود.

سلول هاي بنيادي جنيني تنها مدل شناسايي راه تكوين يك بافت يا يك اندام است 

اين پژوهشگر علم سلول هاي بنيادي جنيني در دنيا و ايران را جوان دانست و گفت: در سال 1998 براي اولين بار در جهان توانستند سلول بنيادي جنيني انساني را توليد بكنند. از آن سال به بعد هجوم كارهاي آزمايشگاهي به سمت اينكه از سلول هاي بنيادي جنيني بتوان به عنوان مدلي براي تمايز سلول هاي بنيادي بالغ استفاده كرد، آغاز شد.

وي گفت: در واقع اينكه بدانيم چگونه پانكراس جنين بالغ مي شود و چگونه سلول هاي مولد انسولين از آن مشتق مي شود و چه فاكتورهايي در آن دخيل است را مي توان با استفاده از سلول هاي بنيادي جنيني رديابي كرد. 

جعفري اضافه كرد: سلول هاي بنيادي جنيني تنها مدل شناسايي راه تكوين يك بافت يا يك اندام است و به دلايلي نمي توان از آن براي پيوند استفاده كرد. 

وي تأكيد كرد: سلول هاي بنيادي جنيني به علت اينكه قابليت تشكيل تومور را دارند نمي توانند در پيوند مورد استفاده قرار گيرند، از سوي ديگر اگر به بدن فردي پيوند زده شود احتمالآً رد مي شود چون مال آن فرد نيست. 

اين پژوهشگر اظهار داشت: اگر سلول بنيادي جنيني به سلول هاي بنيادي مولد انسولين تمايز داده شوند و پس از 30 روز كشت سلولي، از ميان 10 هزار سلول كه توليد مي شود تنها يك سلول هنوز خاصيت اوليه خود را داشته باشد به طور حتم ايجاد سرطان خواهد كرد. بنابراين به جاي اينكه بيماري ديابت فرد درمان شود، او مبتلا به سرطان پانكراس شده كه بسيار مهلك تر از بيماري ديابت است.

وي با تأكيد بر سرعت تحقيقات سلول هاي بنيادي در جهان گفت: بارها شده يك فكر وايده به ذهن گروه تحقيقاتي پژوهشكده رسيده اما يك هفته بعد همان ايده به صورت مقاله در شبكه اينترنت موجود است. تحقيقات در دنيا بسيار سريع پيش مي رود و اگر ما كمي غفلت كنيم اين فاصله اي كه اكنون ميان ما و جهان وجود دارد، بيشتر خواهد شد.

جعفري فعاليت هاي انجام شده در زمينه سلول هاي بنيادي در كشور را بسيار قابل توجه خواند و گفت: بسياري از كارهايي كه در پژوهشكده رويان انجام مي شود قابليت مقايسه با فعاليت ديگر كشورهاي دنيا كه در آزمايشگاه هاي بزرگ و با تجهيزات كامل انجام مي گيرد قابل مقايسه است.

با وجود تحريم ها جايگاه خوبي داريم

وي افزود: با توجه به تحريم هايي كه كشور ما با آن مواجهه است و هر موادي كه براي تحقيقات نياز است پس از سه چهار واسطه به دست محققان ايراني مي رسد، نتيجه فعاليت هاي محققان ايراني مطلوب است.

اين پژوهشگر با ابراز تاسف از تبعيض علمي برخي نشريات معتبر علمي خارجي گفت: به دليل اينكه بسياري از ژورنال هاي معروف و معتبر متعلق به كشور هاي اروپاي غربي و آمريكا است به راحتي مقالات ما را نمي پذيرند شايد اگر همان مقالات از كشورهايي مانند ژاپن ، كره و يا حتي مالزي فرستاده شود راحت تر پذيرفته مي شوند. به عنوان نمونه يكي از مقالات پژوهشكده رويان در مورد تمايز سلول هاي بنيادي به سلول هاي مولد انسولين براي يكي از مجلات معتبر آمريكا فرستاده شد و تنها يك سال طول كشيد تا اشكالاتي كه آنها از مقاله گرفته بودند رفع شود و پس از آن مقاله چاپ شد.

اگر بخش هاي تحقيقاتي ايراني زودتر اقدام نكنند، عقب مي افتيم

وي افزود: اگر بخش هاي تحقيقاتي ايراني زودتر اقدام نكنند، عقب مي افتيم . ايران از ديگر كشورها در زمينه تحقيقات سلول هاي بنيادي جلوتر نيست شايد يك تاحدودي هم عقب تر باشد اما اگر به روز نباشيم و  اطلاعات كافي نداشته باشيم اين فاصله هر روز بيشتر مي شود.

جعفري در خصوص منابع مطالعاتي جهت آشنايي با سلول هاي بنيادي گفت: بيشتر مطالعات از طريق مقاله و يا سايت ها انجام مي گيرد. 

وي با اشاره به فعاليت هاي گروه سلول هاي بنيادي جنيني پژوهشكده رويان گفت: در حدود 20 محقق در اين گروه مشغول به كار هستند كه در طرح هاي مختلف از جمله تمايز سلول هاي بنيادي جنيني به سلول هاي عصبي، سلول هاي قلبي، مولد انسولين ، سلول هاي CD 133   كه از سلول هاي كبدي محسوب مي شود، جدا سازي سلول هاي بنيادي مغز استخوان و پبوند آنها به قلب بيماراني كه دچار ناراحتي هاي قلبي هستند، مشاركت مي كنند. 

کد خبر 335672

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 9 + 1 =