محمدعلی مرادی به دنبال خوانش بنیادین بنیادهای غرب بود

پورحسن در سالگرد درگذشت محمدعلی مرادی در یادنامه ای برای او نوشت: دغدغه مرحوم مرادی، خواندن بنیادین بنیادهای غرب بود و ایراد همیشگی او به محققان ایرانی این بود که بنیادهای غرب را نمی‌خوانند.

به گزارش خبرنگار مهر، روز گذشته ۳۱ تیرماه سالگرد درگذشت محمدعلی مرادی، پژوهشگر فلسفه بود. قاسم پورحسن استاد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی به یاد محمدعلی مرادی مطلبی نگاشته است:

«یاد آر ز شمع مرده یاد آر»

امروز یکمین سالگرد دوست نازنین و صادقم محمد علی مرادی است، محققی کوشا، استادی جوانمرد و دوستی حر و آزاد. علی اکبر دهخدا در سوگ جهانگیرخان صوراسرافیل مسمطی را سرود که مصراع باز آمده بخشی از آن است.

مرادی ناباورانه کوچید. سه خصیصه متمایز مرادی را بازگو می‌کنم. نخست آنکه ایران و آینده ایران بدون چشمداشت و طمعی، دغدغه اصلی تأملاتش بود. قصه دوستی و همراهی من و ایشان بر سر ایران بود. ایران میراث دار سنتی سترگ و ودایعی نیرومند است. با بازفهمی این میراث و سنت است که می‌توانیم معاصرت و وضع اکنونی مان را دریابیم. و راهی به آینده پیدا کنیم. در چند سخنرانی که گزاره «هر ملتی بی تاریخ باشد بی آینده است» را به کار می‌بردم بر اهمیت ژرف این سخن و تاریخ و آینده ایران تاکید داشت. وظیفه هر ایرانی دلبستگی به میراث ایران است اما صرف دلدادگی بدون تفکر در سنت کافی نیست. بازاندیشی و واخوانش این میراث را کار نظری پر اهمیت هر متفکر ایرانی می‌دانست.

خصیصه دوم مرحوم مرادی، «خواندن بنیادین بنیادهای غرب» بود. ایراد همیشگی ایشان به محققان ایرانی این بود که بنیادهای غرب را نمی‌خوانند. مرادی در غرب در دوره بالندگی فکرش بزرگ شده بود. حوادث و تلاطمات دوره انقلاب سبب شد که بناچار ایران را ترک کند. این ترک قهری، بازگشتی آگاهانه به ایران داشت. شور و هیجانات اجازه نداده بود مرادی در ایران بتواند اهمیت شالوده‌ای تمدن و سنت ایرانی را دریابد. در غرب او کوشید تا به ایران بازگردد. این بازگشت را بدون فهم بنیادین غرب ناممکن می‌دانست. دیرینه‌ترین و پرنزاع ترین کشمکش تاریخی- تمدنی، میان ایران و غرب رخ داد. مرادی ایراد مهم و مورد توجه اش به غرب خوانده‌های ایرانی این بود که نتوانستند به گفته هایدگر نسبتی آزاد (نسبت مبتنی بر تفکر) با غرب داشته باشند. غرب را یا از روی نفرت خواندند یا دلدادگی و خوش بینانه. او یادآوری می‌کرد که در ایران تعداد کسانی که بنیادهای غرب را خوانده‌اند، بسیار اندکند، لذا بسیاری از هایدگرخوان ها در ایران، «رجبعلی هایدگر» خواندند تا «مارتین هایدگر». و نتیجه آن بدفهمی یا اساساً نافهمی غرب شد.

سومین خاصه مرادی، رویکرد نقادی بود. او معتقد بود که متفکران در ایران نیز مایلند تا «سلبریتی» شوند. تعداد دنبال کنندگان سایت و کانال ملاکی برای پژواک اندیشه‌ها گردید. مرادی از این وضع تفکر دچار تأسف بود و کتاب مهم هایدگر را «چه باشد آنچه که خوانندش تفکر»، یادآوری می‌کرد. چرا ایران برغم داشتن این حجم از دانشگاه‌ها و مراکز علمی و محققان، دچار فقر تفکر است.

در سخنرانی ام در نشست علمی شریعتی که ایشان نیز حضور داشته و بعد از اینجانب سخنران بودند، نقدی بر روشنفکران ایرانی داشتم که چگونه با گرایش چپ و سوسیالیستی خود اجازه ندادند غرب را بدرستی بشناسیم. مرادی پس از من در اهمیت نقد سخن گفت. او اظهار تأسف می‌کرد که چگونه بجای نقد صحیح اندیشه‌ها به رابطه مرادی و مریدی و ستایش و تجلیل، آن‌هم در حوزه اندیشه روی آوردیم.

مرادی اعتنایی به طعنه مریدان نداشت. نقد را بنیان تفکر می‌دانست همین خصیصه، مرادی را تبدیل به محققی متمایز و متفرد کرده بود. «اندیشه انگیزترین دم درزمانه، آن است که ما هنوز اندیشه نمی‌کنیم.»
 

کد خبر 4674486

برچسب‌ها

مطالب بیشتر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 6 + 11 =