کتاب گفتمان‎های تمدن اسلامی در ترکیه معاصر منتشر شد

کتاب گفتمان‎های تمدن اسلامی در ترکیه معاصر تألیف رسول نوروزی فیروز مدیر گروه مطالعات تمدنی مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.

به گزارش خبرنگار مهر، کتاب گفتمان‎های تمدن اسلامی در ترکیه معاصر تلاشی است در معرفی اندیشه هایی که در جهان اسلام برای پاسخ به مسائلی نظیر نحوه مواجهه با تمدن غرب و فرایند ساخت تمدن اسلامی در دوره معاصر ارائه شده است.

این کتاب بر چند متفکر معاصر از سرزمین آناتولی متمرکز شده است؛ سرزمینی که میراث دار تجربه ای خاص از اسلام گرایی زیر بیرق خلافت عثمانی است. در این اثر تلاش شده است ضمن بیان اندیشه ها، زمینه تولید و بازتولید اندیشه ها ترسیم شود تا مخاطب تصویری روشن تر از فرایند تحولات فکری در کنار تحولات عملی دریافت نماید. شباهت در شوق و انگیزه دو کشور ایران و ترکیه در احیای تمدن اسلامی، رونق مباحث علمی مرتبط با تمدن اندیشی را افزایش داده است و به نظر می رسد تولید آثاری برای معرفی آنچه که در عرصه دانشی و عملی دو کشور اسلامی می گذرد، تضارب و تفاهم فکری و عملی در پی خواهد داشت.  

پژوهش حاضر با یک مقدمه که شامل بخشی از مباحث نظری است آغاز می‎شد. در ادامه در فصل نخست به بررسی تحولات ترکیه معاصر پرداخته شده است تا مخاطب تصویری روشن از تحولات دو قرن اخیر عثمانی ـ ترکیه داشته باشد. در فصل دوم به بررسی اندیشه‎های علامه بدیع الزمان سعید نورسی پرداخته می‎شود. در فصل سوم به اندیشه‎های نجم الدین اربکان اشاره می‎شود. لازم به ذکر است، که نجم‎الدین اربکان بیش از آنکه یک اندیشمند تمدنی باشد، یک اندیشمند سیاسی و یک فعال سیاسی است. اختصاص فصلی نسبتا کوتاه به نجم الدین اربکان به منظور روشن شدن تفاوت دو رویکرد اسلامی درترکیه نسبت به نحوه مواجهه با مدرنیته، و همچنین نشان دادن قرابت‎های آن با سایر رویکردهای موجود در جهان اسلام است. در فصل چهارم اندیشه‎های فتح‎الله گولن پرداخته می‎شود و در نهایت در یک جمع‎بندی مباحث کتاب به پایان برده می‎شود.

در بخشی از سخن با خواننده که توسط مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آمده است: پژوهش پیش‎رو تمدن‎اندیشی اسلامی در ترکیه معاصر را به عنوان موضوع اصلی مورد تأکید و تمرکز قرار داده است. نوروزی در این پژوهش پس از ارائه تصویری کوتاه از تحولات تاریخ معاصر ترکیه، به معرفی و بررسی اندیشه تمدنی بدیع‎الزمان سعید نورسی، رویکردهای مبتنی بر اسلام سیاسی نجم‎الدین اربکان، و اندیشه تمدنی محمد فتح‎الله گولن پرداخته است.

در این اثر تلاش شده است ضمن نشان دادن فراز و فرود اسلام‎گرایی در ترکیه معاصر، تمدن‎اندیشی به صورت مشخص استخراج و بررسی شود، فرایندی که با بدیع‎الزمان سعید نورسی آغاز شد و سپس توانست به مجادله جدی با لائیسم برخاسته و بسط پیدا کند و آنگاه در دوره‎های بعد در ابعاد سیاسی تجلی یافته و در گام دیگر در اندیشه‎های محمد فتح‎الله گولن تفسیری دیگر و سرنوشتی متفاوت بیابد. روشن است که این اثر نماینده تام تمدن‎اندیشی در ترکیه معاصر نیست، اما سرآغازی است بر تدوین اندیشه‎هایی که برای مخاطب ایرانی در هاله‎ای از ابهام قرار دارد.

نوروزی در بخشی از مقدمه این کتاب نوشته است: پژوهش پیش‎رو محدوده زمانی نیم قرن پایانی حکومت عثمانی، و دوره ترکیه مدرن را در بر می‎گیرد. در این دوره هم رویکردهای غرب‎گرایِ محض نظیر رویکرد ترکان جوان و پان‎ترکیست‎ها، جمهوری‎خواهان و... به غرب رشد و نمو کرده‎اند و در کنار آنها نیز رویکردهای اسلام‎گرایِ محضی وجودداشتند که با تمام مظاهرِ غربی مخالف بودند. هر یک از این رویکردها از منظر خاص خود به چگونگی مواجهه با غرب و ایجاد موازنه در برابر آن پرداخته‎اند. رویکرد اسلام‎گرای محض و نفی تمامی مظاهرِ غربی از سوی شیخ‎الاسلام‎ها پیگیری می‎شد. در حوزه غرب‎گرایی نیز می‎توان به کسانی همچون ضیا گوکالپ اشاره کرد که ورود آنها از دریچه علوم مدرن بوده و به مسئله تمدن با ترسیم راهی که از غرب می‎گذشت پاسخ گفتند.

وی افزوده است: اما در نحله سوم که سعی در سازواری میان اسلام و مدرنیته داشتند می‎توان به افرادی نظیربدیع‎الزمان سعید نورسی و محمد فتح‎الله گولن اشاره کرد که از منظر اسلامی به شناخت پدیده مدرنیته ورود پیدا کردند و درصددایجاد یک مدرنیته اسلامی برآمدند. این گروه که به اسلام‎گرایان میانه‎رو، یا اسلام‎گرایان اجتماعی موسوم شدند، راه حل عبور از بحران را ایجاد یک جامعه اسلامی پیشرفته از طریق تربیت افراد دانسته‎اند. جامعه‎ای که از معایب مادی‎گرایانه غرب مبرا و از مزایای توحیدی اسلامی برخوردار باشد. از این منظر هم پالایش جوامع اسلامی ضرورت دارد و هم نقد جهانِ غرب، تا در پرتو آن زمینه‎های داخلی بحران از بین رفته و در برابر عوامل بیرونی ایجاد بحران در جهان اسلام مقاومتی آگاهانه شکل بگیرد. در این میان می‎توان به رویکرد اسلامی دیگری همچون اسلام سیاسی مدل نجم‎الدین اربکان اشاره کرد که راه حل عبور از بحران در جهان اسلام را ایجاد یک دولت اسلامی برای اسلامی‎سازی جامعه می‎دانست که با مقاومت شدید جریان‎های لائیک مواجه شد و ناچار به تغییر رویه شد، و در قالب حزب عدالت و توسعه خود را بازسازی کرد تا بتواند در عرصه قدرت سیاسی باقی بماند.

کتاب گفتمان‎های تمدن اسلامی در ترکیه معاصر تألیف رسول نوروزی فیروز مدیر گروه مطالعات تمدنی مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به بهای ۴۵ هزارتومان منتشر شد.

کد خبر 4727648

برچسب‌ها

مطالب بیشتر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 5 + 8 =