ابهام در آینده سیاسی لبنان...!؟

لبنان طی روزهای اخیر شاهد ناآرامی ها و اعتراضاتی است که آینده سیاسی این کشور را با ابهام مواجه کرده است.

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل ـ حسین حاجی: لبنان در مقایسه با جمعیت اندک و جغرافیای کوچک خود، در شمار اولین رتبه از تنوع قومی و قبیله ای جهان به حساب می آید.

 بر اساس یافته های علمی و پژوهشی، تنوع و تکثر قومیت ها با داشتن کاستی های مدنی در ساختار های سیاسی، نه تنها یک فرصت نیست، بلکه تهدیدهای گوناگون آن می تواند بقا و موجودیت چنین نظام های سیاسی را با چالش ها و بحران های جدی روبرو کند.

خاستگاه اصلی معضلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی لبنان را می توان در این موضوع حل نشده جستجو کرد. در این نوشتار به بخشی از ریشه ناآرامی های اخیر این کشور اشاره می شود:
از زمان استقلال لبنان، هیچگاه این کشور بنا به دلائل مختلف در صدد ترمیم خلاءها و کاستی های قانون اساسی خود برنیامده و به خاطر همین نقیصه، در چند دهه گذشته بارها خلاء و بن بست های سیاسی شکننده را تجربه کرده است.

دلیل این خلاء ها بسیار روشن و پر واضح است. مشکلات این کشور به جای این که از طریق کانال های «مدنی دموکراتیک» گره گشایی شود، بیشتر از طریق دموکراسی های قبیله ای حل و فصل شده است، به همین دلیل اگر فرآیندهای توافقی، منافع هر کدام از گروه ها و احزاب سیاسی قبیله محور را تامین نکند، بلافاصله بن بست سیاسی پیش می آید، چون کاستی ها ریشه در ضعف و یا فقدان قوانین صریح است و به خاطر همین معضل، گاهی این کشور به مدت بیش از دو سال در خلاء سیاسی به سر برده است.

مفهوم خلاء سیاسی مساوی است با کشور رها شده و بی مسئولیت و تنها همین یک مشکل در اغلب موارد، باعث شده که عمده بن بست های این کشور، توسط بیگانگان حل و فصل شود.
پر واضح است در کشوری که خلاء مسئولیت و مدیریت به وجود بیاید، کنترل بر تولید و توزیع ثروت به خوبی انجام نمی گیرد و این خود بسیاری از ناهنجاری ها و بی عدالتی ها را رقم می زند، اراده های خلاق را برای توسعه همه جانبه سست و ناتوان می کند و فساد؛ به ویژه درحوزه اقتصادی را شایع و به فاصله طبقاتی نیز دامن بیشتری می زند.

بدیهی است که این معضلات سبب از هم گسیختگی ها، شورش ها و نارضایتی ها شود. از همین منظر، جنس، عوامل و عناصر شورش های ۱۰ روزه لبنان در مقایسه با آشوب های ادوار گذشته تفاوت های شکلی و ماهوی بسیاری دارد.

مع الوصف می توان اَشکال و ریشه های این ناآرامی ها را در چند قالب دسته بندی کرد:

 دسته اول نخبگان سیاسی و حقوقی این کشور هستند؛ کسانی که از وضعیت شکننده «دموکراسی قومیتی» سالها است که رنج می برند و اصرار دارند که با اصلاح قانون اساسی، اصلاحات سیاسی انجام شود و ساز و کارهای حقوقی و مدنی جای مصلحت ها و منفعت های قومی و عشیره ای را در بَر بگیرد.

دسته دوم اکثریت توده مردم هستند، مردمی که از ضعف و فقدان توزیع عادلانه ثروت به شدت رنج می برند. مردمی که به خاطر خلاءهای قانونی، کاستی های قدرت قاطع و مسئولیت های کارگشا، روز به روز فشارهای اقتصادی و رنج و مشقت افزون تری از گذشته تجربه می کنند.

دسته سوم اجیر شدگان و فرصت طلبانی هستند که در نقش پیاده نظام دشمنان لبنان عمل می کنند و دستوراتشان را از اسرائیل، آمریکا، عربستان و مجموعه دشمنان مشترک جبهه مقاومت می گیرند.

و دسته چهارم بعضی از جریان های ذی نفوذ و افراد نام آشنا نظیر «سمیر جعجع» و «ولید جنبلاط» هستند. این جریانها به دلیل وابستگی های شدید به اردوگاه بیگانگان و دشمنی آشکارشان با حزب الله لبنان، بیشترین نقش را در هدایت آشوب های ساختارشکن داشته و دارند.

 با این شرح؛ فقط یک مسئله، عامل ریشه های بحران در لبنان نیست. به نظر می رسد این بار لبنان در شرایط ویژه ای قرار دارد و با وضعیت دور برگردان و پیچ سخت و تندی روبرو است که نسخه های موقت چاره راه اساسی و بنیادی آن نیست.

 اولین کار گره گشا، شنیدن حرف نخبگان سیاسی و حقوقی در این کشور است، انتظار نخبگان این است تا صاحبان قدرت، برای «نوسازی سیاسی» اقدام عاجل بنمایند تا راه به سوی ترمیم خلاءهای قانونی در این کشور فراهم شود.

با تغییر و استعفای دولت نه تنها مشکل این کشور حل نمی شود، که شورش ها، آشوب ها و تخریب ها توسط کشورهایی چون اسرائیل مدیریت بیشتری می شوند و اگر به موقع چاره اندیشی نشود، امکان تکرار جنگ های داخلی در لبنان دور از انتظار نیست.

 این اتفاق نامبارک از خواسته های اساسی اسرائیل غاصب است تا این کشور را به سالهای قبل از ۱۹۸۸ بر گرداند. لذا چاره راه این است که در این کشور  توسط رهبران سیاسی «رستاخیز ملی» صورت بگیرد.

رستاخیز ملی اما به روحیه ملی نیاز دارد. بسترهای روحیه ملی در لبنان توسط حزب الله در مبارزه جهادی بی امان با اسرائیل فراهم شده، اما پروسه جهاد و مقاومت موقعی می تواند مشکل گشای بحران های اخیر لبنان بشود که دمل های کهنه و چرکین سیاسی و اقتصادی در این کشور با همان راهکارهای ارائه شده جراحی و برای همیشه خشکانده شود.

کد خبر 4757698

برچسب‌ها

مطالب بیشتر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 9 + 0 =