گفت‌وگو، مستلزم به رسمیت شناختن «دیگری» است

گفت‌وگو، مستلزم به رسمیت شناختن «دیگری» است. گفت‌وگو، بهترین درمان خشونت جاری در جوامع انسانی و شاید مهم‌ترین نیاز جامعه امروز ماست.

به گزارش خبرنگار مهر، محمدمهدی حاتمی، مدرس فلسفه علم و منطق در دانشگاه رازی کرمانشاه در یادداشتی به شرایط گفتگو پرداخته است:

اینکه افلاطون، به مثابه آغازگر جدی فلسفه غرب، رساله‌هایش را به صورت "گفت‌وگو" می‌نویسد نکته قابل تأملی است و البته باید دقت کرد که گفت‌وگو، با جار و جنجال، کَل کَل، بگو مگو، جدل، گپ و گعده، مذاکره، معامله، معاشقه و … متفاوت است.

گفت‌وگو، مستلزم به رسمیت شناختن "دیگری" است. "دیگری" یعنی آن کس یا کسانی که شبیه ما نمی‌اندیشند و زندگی نمی‌کنند. دیگرانی که هرچند شبیه ما نیستند اما به اندازه ما، و شاید بیشتر از ما "عاقل"، "خیرخواه" و "حقیقت طلب" هستند.

آن کس که می‌پندارد مالک حقیقت است، و دیگران را غوطه‌ور در تباهی و گمراهی می‌داند؛ اهلیت چندانی برای گفت‌وگو ندارد. چنین شخصی اگر از نظر روانشناختی، نرم خو باشد؛ سعی می‌کند با جدال احسن و زبان شیرین، دیگران را دعوت کند که به حقیقت مورد تملّک او ایمان بیاورند و اگر از نظر روانشناختی انسانی تندخو باشد، یا دیگران را حذف فیزیکی و فرهنگی می‌کند، یا آن‌ها را مجبور به سکوت می‌سازد و یا ایشان را با خشونت و زور در مسیر مورد نظر خود قرار می‌دهد!

آن کس که می‌پندارد دیگران، خیرخواه نیستند، همواره به دنبال آنست که در پس هر اظهار عقیده‌ای، یک امر توطئه آمیز کشف کند. چنین شخصی، به منظور دست یافتن به حقیقت، گفت‌وگو نمی‌کند؛ بلکه می‌خواهد در ورای کلمات، دست دشمن و انگیزه‌های پنهان او را پیدا کند! در چنین سخن گفتن‌های دو یا چندطرفه‌ای، مچ گیری و مؤذی‌گری، و نه جستجوی حقیقت، نقش اساسی را ایفا می‌کند.

کسی که دیگران را عاقل نمی‌داند نیز، در مسیر گفت‌وگو قرار ندارد. عدم انتساب عقل به دیگران، موجب می‌شود که مجموعه باورهای دیگران را متناقض، عاری از استدلال و فاقد ارزش تلقی کنیم. در این صورت تکلیف خود را از آغاز و پیش از گفت‌وگو معلوم کرده‌ایم. بهترین کار با مجموعه باورهای متناقض، عاری از استدلال و فاقد ارزش، پرتاب کردن آن به گوشه‌ی زباله‌هاست؛ و نه جدی تلقی کردن آن.

گفت‌وگو، یک تعامل متمدنانه، فرهنگی و ظریف است که نیاز به آموزش و تمرین مستمر دارد. نیاز به آن دارد که دیگران را به رسمیت بشناسیم و دیدگاه‌ها و بصیرت‌های آن‌ها را، واجد ارزش تلقی کنیم. گفت‌وگو، بهترین درمان خشونت جاری در جوامع انسانی و شاید مهم‌ترین نیاز جامعه امروز ماست.

منظور من از "فلسفه گفت‌وگو"، بررسی (شرایط)، (شیوه) و (اهداف) انواع گفت‌وگوهاست.

گفت‌وگو، با انواع دیگر سخن گفتن‌های دو یا چند طرفه شبیه جار و جنجال یا گپ و گعده، تفاوت دارد. اساساً انواع گفت‌وگوها نیز، در سه مورد یاد شده یعنی (شرایط)، (شیوه) و (اهداف) با یکدیگر مختلف‌اند و هر کدام اقتضائات خاصی دارند.

یک گفت‌وگوی سالم و ثمربخش، در شرایط ویژه‌ای انجام می‌گیرد، شیوه‌های خاصی را می‌طلبد و ناظر به اهداف ویژه‌ای انجام می‌گیرد.

در نوشته حاضر، با کنار گذاشتن دو موضوع اول، یعنی (شرایط) و (شیوه) انواع گفت‌وگوها؛ صرفاً به دنبال آن هستم که پاره‌ای از (اهداف) یک گفت‌وگوی سالم و ثمربخش را بیان کنم.

به نظر می‌رسد یک گفت‌وگوی سالم و ثمربخش، ناظر به یکی از اهداف زیر انجام می‌گیرد:

۱. دستیابی به توافق مشترک ، ۲. دستیابی به صدق ، ۳. فهم "زیست جهان" دیگران ، ۴. پیدا کردن نقاط ضعف دیدگاه‌های خود در مواجهه با سایر دیدگاه‌ها، ۵. بیان دلایل خود در دفاع از یک موضع، ۶. به اشتراک گذاشتن تجارب فردی خود

کد خبر 4857845

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 2 + 7 =