نشست علمی عاشوراپژوهی در گناوه برگزار شد

گناوه- به مناسبت فرارسیدن ماه محرم، نشست علمی عاشورا پژوهی به همت دانشگاه پیام نور گناوه به صورت مجازی برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهر، دکتر جبار رحمانی عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم صبح دوشنبه در این نشست با بیان اینکه هر آئینی دارای اثرات فراوان فردی و اجتماعی است اظهار داشت: اصولاً هر جامعه‌ای از خلال یکسری آئین‌های محوری خود را برای اعضا و اعضای جدی تر خود بازسازی و در آنها درونی می‌کند به عبارتی ما از خلال آنها می‌توانیم به عنوان یک عضو جامعه مشروعیت پیدا کنیم.

وی گفت: می‌توان همه رسوم، سنت‌ها، شعائر و مناسک را آئین نامید.

عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به ریشه لغوی آئین اضافه کرد: آئین جایی است که جامعه خود را می‌سازد.

وی ادامه داد: هر جامعه دو حالت و منطق بنیادی دارد که یکی شامل نظم و زندگی روزمره و عادی مبتنی بر منطق اقتصادی و منافع است که این منطق نمی‌تواند روح زندگی را تأمین کند و منطق دوم منطق آئینی است که روح جامعه است.

رحمانی خاطر نشان کرد: آئین‌ها همان فضایی هستند که جامعه روح و وجدان جمعی خود را از خلال آنها می‌سازد و در افراد درونی می‌کند و افراد را به هم و به جامعه پیوند می‌دهد.

وی تصریح کرد: به همین دلیل در آیین‌هایی مانند آئین‌های محرم فارغ از سلسله مراتب و یا منزلت‌های عادی جامعه در این دستگاه همه برابر هستند که این نوع نظم، نظم عادی را به تعلیق در می‌آورد و یک نظم آئینی را ایجاد می‌کند و یک نوع جماعت دینی اخلاقی فارغ از سلسله مراتب و منزلت‌ها است که در یک سطح برابری به واسطه قرار گرفتن در یک محضر مقدس است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم ادامه داد: آئین یک نوع تعلیق زندگی روزمره و باز شدن جهانی از نمادها، رفتارهای نمادین، باورها، عقاید و امور مقدسی است که مؤمنان به آن ایمان دارند.

وی تصریح کرد: در آئین‌ها با بازنمایی و تجربه مجدد امور جدی و بنیادی فرهنگی مواجه هستیم و به عبارتی آئین‌ها ارکان جهان بینی جامعه را می‌سازند و علاوه بر آن به جامعه الگوها و تعهدهایی برای عمل هم می‌دهند در نتیجه آئین‌ها هم افراد را به جامعه پیوند می‌دهند و هم تعهدی برای عمل به نفع جامعه وابسته می‌کنند.

وی تصریح کرد: اصولاً فقط یک آئین خاص و منحصر به فرد نمی‌تواند همه جامعه را سامان بدهد بلکه مجموعه‌ای از آئین‌ها در طول سال پخش هستند و ابعاد مختلف زندگی و جامعه را سامان می‌دهند.

وی گفت: در کشورمان بخش‌هایی از زندگی در آئین‌های ملی مانند نوروز و بخش‌هایی از بنیان‌های اخلاقی و هویت اجتماعی و باورهای مقدس در آئین‌های مذهبی مانند محرم، رمضان و به طور خاص نیمه شعبان بازتولید می‌شود.

رحمانی بیان کرد: در میان همه نظم بهم پیوسته پراکنده آئین‌ها در کشورمان در طول سال آئین‌های بنیادی داریم که در فرهنگ تشیع آئین‌های عزاداری محرم منطق بنیادی و هسته مرکزی آئینی را شکل می‌دهند و اینجاست که جامعه در محوری ترین آئین و جدی ترین باورهای خود می‌تواند به صورت سمبلیک خود را بازسازی کند و نه تنها افراد و پیوند آنها را با هم تعریف کند بلکه حتی مرزهای خود با دیگری را هم تعریف کند و به همین خاطر در آئین‌های محوری با مسئله هویت اجتماعی به طور جدی مواجه هستیم که آئین‌های عزاداری این نکته را در خود دارند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های بازسازی هویت‌ها و تداوم باورهای اجتماعی از خلال آئین‌های محوری گفت: آئین‌ها در ترکیبی از مؤلفه‌های هویتی ساز برجسته می‌کند و شبکه ای از انسان‌های به هم پیوسته و به هم وابسته و به هم متعهد را ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: آئین‌های عزاداری در مذهب شیعه به عنوان اصلی ترین و کانونی ترین آئین‌ها زمینه اصلی تسری امر قدسی به شریان‌های جامعه هستند و امر قدس روح جامعه است که وجدان جامعه را سامان می‌دهد و به جامعه قدرت، سرزندگی و انرژی کافی برای بودن و حرکت می‌دهد به همین خاطر در ایام محرم افراد حال خوب‌تری دارند.

رحمانی یاد آور شد: آئین‌ها به واسطه تجدید قوا و روحیه و شارژ کردن حیات روحی و معنوی و اخلاقی جامعه به آن اجازه تداوم مسیر خود را می‌دهند و به همین دلیل آئین‌های منطقی و محوری کلیدی در یک منطق زمانی معمولاً یک ساله تکرار می‌شوند.

وی اضافه کرد: این تکرار و چرخه سالانه امکان تجدید قوا را به جامعه می‌دهند و به واسطه این چرخش سالانه و تجدید قوا و روحیه در مؤمنان آنها را در شبکه ای از انسان‌ها که می‌توانند روی مؤلفه‌های قومیتی، زبانی، جغرافیایی یا حتی محافل و حلقه‌ها خاص به هم پیوند دهند یا پیوندها را تقویت کرده و انسجام اجتماعی را بالاتر ببرند و مفهوم سرمایه اجتماعی و اعتماد متقابل برای مشارکت اجتماعی در امور بالاتر را می‌دهد و این شبکه‌ها با سرمایه‌های بالا قدرت نقش آفرینی در جامعه را پیدا می‌کنند.

رحمانی خاطرنشان کرد: منطق آئین‌های مذهبی خروج از خویشتن در یک مجلس آئینی و پیوستن به دریا و جمعی از معنویت یا یک جمع مقدس و معنوی است.

وی گفت: انسان‌ها در این ایام می‌آموزند که از خویشتن بگذرند و به نفع دیگران کمک کنند کار خدمت یا نذر و سرمایه‌های نیروی انسانی و مادی در جامعه بازتولید می‌شود لذا این آئین‌های بزرگ امکان تسری خیر به جهان اجتماعی و تقویت بنیه اجتماعی که پشتیبان نظم اجتماعی است و تعهد انسان‌ها را به جامعه بیشتر می‌کند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم گفت: آئین‌ها در جایی هستند که جامعه خود را می‌سازند یک انرژی در جامعه شکل می‌گیرد که منیت ها و فردیت‌ها خارج شود و آدم‌ها را در یک ایمان، باور و سمبل مقدس قرار دهد مثلاً در جامعه شیعه امام حسین (ع) که سمبل باورهای مقدس و اخلاق اسلامی و همه آنچه در آرمانهای مان نه فقط فردی بلکه اجتماعی و خانوادگی و حتی کل تاریخ بشر باور داریم و همه الگوهای خیری که برای یک خانواده و جامعه در نظر بگیریم در واقعه عاشورا که برای امام حسین (ع) و اصحابش و خاندان و پیروان ایشان رخ داد متجلی شده است.

رحمانی بیان کرد: اگر چه از نظر عددی تعداد افراد در واقعه عاشورا کم بود ولی در منطق عقیدتی و ایمانی تعداد و عدد مهم نیست مسئله این است که این جماعت به رهبری امام حسین (ع) و خاندان امام (ع) تجلی تمام خوبی‌های مطلقی هستند که در اندیشه شیعه می‌تواند در ساحت فکر و اندیشه و ایمان انسان قرار گیرد.

وی گفت: اصولاً آئین‌های محوری حول اینچنین باورهای مقدسی است که می‌تواند انرژی کافی برای ساخت جامعه پیدا کند و شیعه خود را از قبل همین آئین‌ها توانسته حفظ کند و این جماعت‌های شیعی نه تنها در ایران بلکه در سایر نقاط جهان گسترده است و اولین آئینی که توانسته خود را بسازد و حفظ کند و هویت خود را تداوم ببخشد.

عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم گفت: نکته مهمی که آئین عزاداری محرم دارد قابلیت آن برای پذیرش تنوع و تکثر جهان انسانی است به گونه‌ای که در آئین‌های عزاداری محرم افرادی با اعتقادات مختلف به غیر از مسلمانان و شیعیان نیز حضور می‌یابند و مشارکت می‌کنند.

وی گفت: این قابلیتی که باورهای آئینی وشیعی دارند می‌تواند انسجام لازم را به جامعه بدهد و جهان انسانی را در یک پهنه بسیار وسیع‌تری در خود ادغام کند و انسان شیعی هویت انسانی اجتماعی و فردی و دینی خود را بسازد و اعطا کند.

وی ادامه داد: باید به این نکته توجه کرد که آئین‌ها اگر از مسیر خود خارج و یا توسط افراد دستکاری شوند می‌تواند مخرب باشند و اینگونه نیست که آئین تحت هر شرایطی جامعه را به خیر مطلق برساند.

رحمانی افزود: اگر به جای اصالت و روایت‌های اصیل کربلایی تحریفات و جهلیات گفته شود که مستند نیست یک جامعه بدقواره غیر ایده‌آل شکل خواهد داد و باید به این نکته توجه شود.

وی گفت: تلاشی که بسیاری از محققان و متخصصان تاریخ پژوه و متکلمان کردند تا جلو این تحریفات نیز گرفته شود تا آنچه از آئین‌ها ایجاد می‌شود جامعه‌ای مطلوب، آرمانی و اخلاقی و سربلند باشد لذا لزوماً یک جامعه از قبل آئین‌ها به سوی خیر نمی‌رود و این کار نخبگان و فرهیختگان جامعه است که محتوای آئین‌ها را کاملاً رصد کنند که مبادا تحریفات در آنها رخنه کند.

در ابتدای این نشست دکتر عبدالحسین طالعی استاد دانشگاه قم و نویسنده و پژوهشگر پیرامون درس‌های و عبرت‌هایی از مدرسه حسینی در عاشورا مطالبی بیان کرد.

در پایان نشست شرکت کنندگان سوالات خود را در زمینه موضوع نشست بیان کردند و اساتید حاضر به سوالات پاسخ دادند.

کد خبر 5007081

برچسب‌ها

شهر خبر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 5 + 5 =