جشنواره فجر میزبان "عاشق غریب" پاراجانف می‌شود

بخش چشم‌انداز سینمای گرجستان بیست و ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر به نمایش 9 فیلم از سینمای این کشور از جمله "عاشق غریب" سرگئی پاراجانف اختصاص دارد.

به گزارش خبرنگار مهر، در این بخش فیلم‌های "توبه" و "الاغ ماگدانا" چنگیز ابوالادزه، "پدر یک سرباز" رزو چخیدزه، "سایه‌های نیاکان از یاد رفته ما"، "افسانه قلعه سورام" و "عاشق غریب" سرگئی پاراجانف، "خورشید بی‌خواب‌ها" تیمور بابلوآنی، "چرمن" نیکولو سانشویلی و "کوهستان آبی" الدار شنگلایا نمایش داده می‌شوند.

فیلم "توبه" به کارگردانی چنگیز ابولادزه سال 1984 در شوروی سابق ساخته شد، اما نمایش فیلم به دلیل آنچه انتقاد از استالینیسم عنوان شد تا چند سال در این کشور ممنوع بود. "توبه" اولین بار در دنیا سال 1987 در جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد و برنده جایزه فیپرشی، جایزه بزرگ هیئت داوران و جایزه هیئت داوران کلیسای جهانی شد.

داستان فیلم درشهری کوچک در گرجستان روی می‌دهد. یک روز پس از مراسم تدفین شهردار وارلام آراویدزه، جنازه او در باغ پسرش پیدا می‌شود. او را مخفیانه دوباره دفن می‌کنند، اما جنازه هر روز نبش قبر می‌شود. تا اینکه پلیس بالاخره یک زن محلی را به اتهام نقش‌قبر دستگیر می‌کند. زن می گوید وارلام هیچگاه نباید رنگ آرامش ببیند، چرا که تا وقتی زنده بود در ایجاد رعب و وحشت و ناپدید شدن بسیاری از دوستان او نقش داشت و ...



پوستر فیلم "توبه"

آوتاندیل ماخارادزه در این فیلم 153 دقیقه‌ای نقش وارلام را بازی می‌کند. ابولادزه متولد سال 1924 در گرجستان و دانش‌آموخته رشته کارگردانی تئاتر و فیلمسازی بود. او بیشتر برای سه‌گانه "تقاضا" 1968، "درخت آرزو" 1976 و "توبه" شهرت دارد که فلسفه او درباره زندگی را نشان می‌داد. ابولادزه مارس سال 1994 در تفلیس درگذشت.

"الاغ ماگدانا" دیگر فیلم ابولادزه سال 1954 بر مبنای یکی از معروفترین رمان‌های اکاترین گاباشویلی نویسنده زن گرجستانی ساخته شد. او و رزو چخیدزه این فیلم را کارگردانی کردند که سال 1956 در جشنواره فیلم کن برنده جایزه نخل طلا فیلم کوتاه شد و همان سال جایزه اول جشنواره بین‌المللی ادینبورگ را از آن خود کرد. ابولادزه با این فیلم در سطح بین‌المللی به شهرت فراوان دست یافت.

داستان فیلم "الاغ ماگدانا" در دهکده‌ای کوچک بیرون تفلیس روی می‌دهد. بچه‌های ده الاغی مجروح را کنار جاده پیدا و تصمیم می‌گیرند از او مراقبت کنند. همین که حال حیوان خوب می‌شود، همه چیز برای خانواده‌های فقیر تغییر می‌کند. اوضاع زمانی خراب می‌شود که صاحب اصلی الاغ از راه می‌رسد تا او را با خود ببرد.

"پدر یک سرباز" به کارگردانی رزو چخیدزه محصول سال 1964 و مدت زمان آن 83 دقیقه است. داستان فیلم درباره یک روستایی سالخورده به نام گئورگی ماخاراشویلی با بازی سرجو زاکاریدزه است که در جنگ جهانی دوم به او خبر می‌دهند پسرش گادردزی مجروح شده و در بیمارستان بستری است. او قسم می خورد به دیدن پسرش برود، اما وقتی می‌رسد که گادردزی به خط مقدم رفته است. گئورگی که حاضر نیست بدون پسرش برگردد، رد او را می‌گیرد و از برلین سر درمی‌آورد.

سرجو زاکاریدزه برای فیلم "پدر یک سرباز" برنده جایزه بهترین بازیگر مرد از جشنواره فیلم مسکو شد. چخیدزه متولد سال 1926 در تفلیس از اوایل دهه 1950 وارد دنیای سینما شد و سال 1954 به همراه چنگیز ابولادزه فیلم "الاغ ماگدانا" را کارگردانی کرد که فیلمی بسیار موفق بود. "گنجینه" 1961، "جوانی ما" 1969، "گیاهان" 1972 و "زمین: این پسر توست" 1980 از دیگر ساخته‌های اوست.

"سایه‌های نیاکان از یاد رفته ما" به کارگردانی سرگئی پاراجانف سال 1964 بر مبنای رمان میخائیل کوتسیوبینسکی نویسنده اوکراینی ساخته شد. اولین فیلم مطرح پاراجانف فیلمساز گرجستانی ارمنی‌تبار در سطح بین‌المللی بسیار مورد توجه قرار گرفت و بخصوص منتقدان نوع استفاده او از لباس و رنگ را تحسین کردند.

داستان فیلم در اوایل قرن بیستم در در دهکده‌ای کوچک در کوهستان‌های کارپات اوکراین روی می‌دهد و درباره پسری جوان به نام ایوان است که عاشق دختر مردی می‌شود که پدرش را کشته و این دو با وجود کینه میان دو خانواده تصمیم به ازدواج می‌گیرند و ... ایوان میکولایچوک و لاریسا کادوچنیکووا در فیلم 99 دقیقه‌ای "سایه‌های نیاکان از یاد رفته ما" نقش‌آفرینی می‌کنند.

پاراجانف سال 1924 در تفلیس به دنیا آمد. بخش زیادی از شهرت او به خاطر سبک سینمایی بی‌مانند و نگاه شاعرانه و هنرمندانه است که دقیقا در مقابل رئالیسم سوسیالیستی حاکم بر شوروی سابق قرار داشت. از این رو مقامات روسی معمولا به پاراجانف اجازه فیلمسازی نمی‌دادند. هر چند او به طور رسمی از سال 1954 کار فیلمسازی را آغاز کرد، اما بعدها تمام فیلم‌هایی را که پیش از سال 1964 ساخته بود "آشغال" خطاب کرد.

او پس از فیلم موفق "سایه‌های نیاکان از یاد رفته ما" به یک چهره معروف بین‌المللی و همزمان هدفی برای سیستم سرکوبگر شوروی سابق تبدیل شد. در فاصله 1965 تا 1973 تقریبا تمام پروژه‌های سینمایی او یا توقیف یا به شدت سانسور شد و تعدادی از پروژه‌ها نیز در میانه‌های کار متوقف شد. پاراجانف سال 1973 به اتهام تجاوز، همجنسگرایی و ارتشاء دستگیر شد و با وجود تلاش‌های بسیاری از هنرمندان شناخته‌شده تا سال 1977 در زندان ماند.

پاراجانف حتی پس از آزادی (او برای سومین و آخرین بار سال 1982 دستگیر شد) نیز در سینمای اتحاد جماهیر شوروی یک "عنصر نامطلوب" شناخته می‌شد. او تا اواسط دهه 1980 که شرایط سیاسی حاکم بر شوروی تغییر کرد، امکان ساخت فیلمی جدید را پیدا نکرد. پاراجانف با کمک دیوید (دودو) آباشیدزه، بازیگر بانفوذ گرجستانی و چند دوست دیگر توانست چند فیلم دیگر نیز بسازد.

چهار سال حبس در اردوگاههای کار اجباری و 9 ماه حبس در زندان تفلیس از توان پاراجانف بسیار کاسته بود. او سال 1990 بر اثر سرطان ریه در ایروان ارمنستان درگذشت. در آن زمان پس از 20 سال سرکوب فیلم‌های او اجازه نمایش در جشنواره‌های خارجی را پیدا کردند.

"افسانه قلعه سورام"، اولین فیلم پاراجانف پس از 16 سال دوری از سینما سال 1984 ساخته شد و به نوعی ادامه فیلم "رنگ انار" 1968 بود. در این فیلم نیز حداقل دیالوگ به کار برده می‌شود و فضایی سوررئالیستی بر فیلم حاکم است. پاراجانف این فیلم 87 دقیقه‌ای را به همراه دودو آباشیدزه کارگردانی کرد.

"افسانه قلعه سورام" بازگویی یک قصه عامیانه معروف است که دانیل چونکادزه نویسنده گرجستانی در قرن نوزدهم آن را در قالب کتاب نوشت: قلعه‌ای فرو می ریزد. به گفته یک پیشگو مردی جوان باید در دل دیوار بایستد تا قلعه پا برجا بماند و ... در این فیلم وریکو آندجاپاریدزه، سوفیکو چیارلی و دودوخانا تسرودزه نقش‌آفرینی می‌کنند.

فیلم "عاشق غریب" به کارگردانی پاراجانف و آباشیدزه سال 1988 بر مبنای داستانی کوتاه به همین نام نوشته میخائیل لرمانتوف ساخته شد. این آخرین فیلم کامل شده پاراجانف بود و او فیلم خود را به آندری تارکوفسکی فیلمساز بزرگ روسی تقدیم کرد که دو سال پیش از ساخت "عاشق غریب" درگذشته بود.

داستان در آذربایجان روی می دهد و درباره نوازنده‌ای دوره گرد به نام عاشق غریب با بازی یوری مگویان است که عاشق دختر تاجری ثروتمند می‌شود، اما پدر دختر او را رد می‌کند. دختر قسم می‌خورد هزار روز و شب منتظر پسر بماند تا او پول کافی برای تحت تاثیر قرار دادن پدرش جمع کند. عاشق غریب سرگردان دنیا می‌شود و ... ورونیکا ماتونیدزه و لوان ناتروشویلی از دیگر بازیگران این فیلم 73 دقیقه‌ای هستند.

درام "خورشید بی‌خواب‌ها" به کارگردانی تیمور بابلوآنی محصول سال 1992 و مدت زمان آن 123 دقیقه است. فیلم درباره یک پزشک است که در مورد شیوه‌ای جدید برای درمان سرطان کار می‌کند، اما تحقیقات او با استقبال مواجه نمی‌شود، چون جامعه پزشکی به شدت "بسته" است. در جامعه نیز کسی از او استقبال نمی‌کند، چون  او "متفاوت" با دیگران است و ...

گوجا بوردولی، دی. کازیشویلی از دیگر بازیگران این فیلم هستند که سال 1993 در جشنواره برلین برای "تفسیر انسانی و امیدبخش از جامعه و بحران‌های شخصی" برنده جایزه خرس نقره‌ای شد. بابلوآنی متولد 1948 است و "پرواز گنجشک‌ها" 1980، "برادر" 1981 و "میراث" 2006 از ساخته‌های اوست. وی سال 2007 برای "میراث" جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم ساندنس را در بخش مسابقه داستانی سینمای جهان از آن خود کرد.

درام تاریخی "چرمن" به کارگردانی نیکولای سانیشویلی ‌محصول سال 1970 است و در آن بیمبولات واتاوی، ترزا کانتمیرووا، کنستانتین اسلانوف و ولادیمیر تخاپسایف نقش‌آفرینی می‌کنند. داستان این فیلم 78 دقیقه‌ای در قرن هفدهم در دهکده اوستیان روی می‌دهد.

قهرمان فیلم چرمن نام دارد که می‌کوشد از حیثیت خود دفاع کند، اما داکو، یکی از بزرگان طایفه آلدار همواره در برابر اوست. دراکو که مردی پول‌پرست است با شاهزاده ای همراه می‌شود و آن دو به همراه هم از مردم می‌دزدند و غنائم را بین خود تقسیم می‌کنند. چرمن به طورتصادفی متوجه موضوع می‌شود و آن را با دوستان خود در میان می‌گذارد. چرمن ابتدا تصور نمی‌کند کسی حرف او را باور کند، اما دوستانش می‌پذیرند با او همراه شوند و ...

سانیشویلی متولد سال 1902 و دانش‌آموخته مدرسه در 1924 است. او از اوایل دهه 1930 به عنوان نویسنده و کارگردان وارد دنیای سینما شد و فیلم‌هایی مانند "بهار در ساکنی" 1950، "آنها از کوه آمدند" 1954، "سرنوشت زن" 1958، "عروسک‌های خندان" 1963، "طلوع آفتاب" 1971 و "سلام، ارمیل" 1978 را در کارنامه دارد.

فیلم تراژدی کمدی "کوهستان آبی" به کارگردانی الدار شنگلایا داستان نویسنده‌ای تازه کار است که رمانی به نام "کوهستان آبی" می‌نویسد و آن را برای چاپ به ناشر می‌دهد. تابستان می‌گذرد و پاییز می‌رسد. نویسنده بالاخره شجاعت به خرج می‌دهد و به موسسه انتشاراتی می‌رود. در آنجا متوجه می شود هنوز هیچ کس کتاب او را نخوانده و از آن بدتر کتاب وی ناپدید شده و ...

"کوهستان آبی" محصول سال 1984 و مدت زمان آن 91 دقیقه است. در این فیلم راماز جورجوبیانی، گورام لوردکیپانیدزه و سسیل تاکایشویلی نقش‌آفرینی می‌کنند. شنگلایا متولد 1933 در تفلیس و سازنده فیلم‌هایی مانند "یک قصه پریان برفی" 1959، "کاروان سفید" 1963، "نامتعارف‌ها" 1973 و "اطلاعات سریع‌السیر" 1993 است.

*****

تاریخ سینمای گرجستان به اواخر قرن نوزدهم باز می‌گردد و نخستین سینما در این منطقه سال 1896 در تفلیس راه‌اندازی شد. تا اوایل دهه 1900 چند سالن سینما در سراسر گرجستان فعال بود. در 1912، واسیلی آماشوکلی و الکساندر دیگملوف فیلمی مستند ساختند که از آن به عنوان آغاز صنعت فیلمسازی گرجستان یاد می‌شود.



سرگئی پاراجانف

"کریستین" اولین فیلم داستانی این کشور را فیلمسازی به نام الکساندر تسیتسوناوا در 1916 ساخت. پس از جنگ جهانی اول، شهر تفلیس به لحاظ تعداد سالن‌های سینما و تولیدات سینمایی پس از سن پترزبورگ جایگاه دوم را در روسیه داشت. در دهه 1920 با تاسیس اداره آموزش مردم که بعدها کمپانی فیلمسازی دولتی شد، سینمای گرجستان در مسیر شکوفایی قرار گرفت و فیلمسازان بااستعداد یکی پس از دیگری از راه رسیدند.

با افزایش قدرت مقامات شوروی سابق، صنعت فیلمسازی گرجستان بیش از پیش تحت فشار قرار گرفت. رئالیسم سوسیالیستی درونمایه غالب آن سال‌ها بود و به تدریج جای خود را به نوآوری‌های خلاقانه داد. این مسئله بخصوص در فاصله دهه 1930 تا اوایل سال‌های 1950 جلوه‌ای بارز داشت. در این سال‌ها سینما به ماشین تبلیغاتی جوزف استالین رهبر شوروی تبدیل شده بود.

سال 1938 استودیو فیلمسازی تفلیس تاسیس شد. در این سال‌ها چند فیلمساز گرجستانی ظهور کردند، بخصوص میخائیل چیورلی که در دهه 1940 یکی از مهمترین فیلمسازان شوروی و کارگردان محبوب استالین بود. فیلم‌های او نقشی مهم در خلق کیش شخصیتی استالین داشت. "درخشش بزرگ" 1938، "قسم" 1946و "نبرد برلین" 1949 از فیلم‌های مطرح اوست.

بین دهه 1950 و 1960 با تاسیس استودیو فیلمسازی گروزیا در گرجستان نسلی جدید از کارگردانان و فیلمنامه‌نویسان بااستعداد سربرآوردند. در این مقطع چنگیز ابولادزه و رزو چخیدزه فیلم "الاغ ماگدانا" را کارگردانی کردند که برایشان یک جایزه نخل طلا از جشنواره معتبر کن به همراه داشت و در جشنواره فیلم ادینبورگ نیز برنده جایزه شد.

"بچه‌های یک نفر دیگر" 1956 دیگر فیلم ابولادزه در جشنواره‌های بین المللی از جمله تاشکن، هلسینکی، لندن و تهران جوایزی را از آن خود کرد. در 1958، میخائیل کالاتزوف با فیلم "لک‌لک‌ها پرواز می‌کنند" جایزه نخل طلای جشنواره کن را برد و بعد فیلم‌های موفق "نامه پست نشده" 1959 و "چادر قرمز" 1969 را ساخت.

فاصله اواخر دهه 1960 تا سال‌های 1980 عصر طلایی سینمای گرجستان بود. در این دوران سالی 60 فیلم در این کشور تولید می شد. گئورگی دانی‌یلا، الدار و گئورگی شنگلایا، اوتار لوسلیانی، میخائیل کوباخیدزه و پاراجانف از فیلمسازان مطرحی بودند که در این سال‌ها در سینمای گرجستان فعالیت می‌کردند. تعدادی از فیلم‌های تولید شده در این دوران یا سانسور شدند یا هرگز به نمایش عمومی درنیامدند.

فیلم‌های اوتار لوسلیانی عموما با تیع سانسور مواجه می‌شدند و "توبه" 1984 فیلم معروف ابولادزه سه سال بعد اکران شد. این فیلم به دلیل به تصویر کشیدن واقعیت بی‌رحمانه پاکسازی‌های عصر استالین فیلمی بسیار جنجالی از کار درآمد. سرگئی پاراجانف با فیلم‌هایی مانند "سایه‌های نیاکان از یاد رفته ما"، "رنگ انار"، "افسانه قلعه سورام" و "عاشق غریب" از دیگر چهره‌های مطرح سینمای گرجستان بود.

اوایل دهه 1990 با افزایش جنگ داخلی، تقابلات منطقه‌ای و بحران‌های اقتصادی، صنعت فیلمسازی گرجستان دچار بحران شد. با این حال در این مقطع نیز چند فیلم گرجستانی در سطح بین‌المللی با موفقیت مواجه شدند. نمونه آن فیلم "خورشید بی خواب ها" به کارگردانی تیمور بابلوآنی که در 1992 برنده جایزه خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین شد.

در این مقطع بسیاری از فیلمسازان گرجستانی به اروپا و روسیه سفر کردند. اوتار لوسلیانی و میخائیل کوباخیدزه کار خود را در فرانسه ادامه دادند و نانا جورجادزه و دیتو تسینتسادزه در آلمان مشغول کار شدند. سال 2001 مرکز ملی فیلمسازی با هدف احیاء سینمای گرجستان تاسیس شد و از 1999 نیز یک جشنواره سینمایی سالانه در تفلیس برپا می‌شود. اواسط ژانویه سال 2005 پس از یک آتش‌سوزی مهیب در انبار استودیو  فیلم گرجستان تعداد زیادی از فیلم‌های تولید شده در این کشور در آتش سوخت.

بیست و ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از 12 تا 22 بهمن امسال در تهران برگزار می‌شود.

کد خبر 630482

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 2 + 14 =