به گزارش خبرنگار مهر بعد از ظهر دوشنبه، محسن درکه، استاد دانشگاه و پژوهشگر برجسته استان در نشست تخصصی «مرزداران بیادعا»، به بررسی و تبیین نقش کُردها با محوریت کرمانشاه در پاسداری از مرزهای ایرانزمین از دوران باستان تا به امروز پرداخت و اظهار کرد: کُردها از دیرباز در برهههای مختلف تاریخی پاسداران وفادار مرزهای ایران بودهاند.
وی افزود: در بررسی وقایع تاریخی و تحولات کرمانشاه و تهاجماتی که با توجه به حضور نیروهای خارجی نظیر عثمانی، روس و انگلیس به ایرانزمین صورت گرفته است، کُردها همواره با غیرت و جانفشانی از مرزهای کشور حراست و حفاظت کردهاند.
ریشههای باستانی؛ از قوم کوتی تا تشکیل حکومت مادها
این نویسنده و محقق برجسته، در بررسی برهه تاریخی ورود آریاییها به فلات ایران بیان کرد: قوم «کوتی» که آنان را اجداد مادها و کُردها را نوادگان آنها میدانند، توانستند پادشاهی اکد را شکست دهند و نزدیک به ۱۲۵ سال در میانرودان حکومت مستقلی داشته باشند و از مرزهای ایران در مقابل دیگر اقوام بیگانه حفاظت کنند.
وی ابراز کرد: بعد از ورود آریاییها، کُردها اولین حکومت مستقل ایران را به نام مادها تشکیل دادند که از سه ناحیه «ماد آتروپاگان (آذربایجان)»، «ماد سفلی (همدان)» و «ماد (پاراتاگنا تا اصفهان)» تشکیل میشد.
درکه در بیان تاریخچه شهر کرمانشاه و نقشآفرینی آن در این دفاع و حراست از تمامیت ارضی کشورمان، اذعان داشت: در مابین ماد سفلی و آسوریان شهری به نام «الیپی» در نزدیکی همین کرمانشاه امروزی وجود داشته است. این شهر سپری بود برای جلوگیری از تجاوز آسوریها و حمله به قلمرو مادها، که در نهایت توانستند آسوریان را با شکست بدرقه کنند.
اخراج عثمانیها و بنای «قلعه کهنه»
وی با اشاره به تحولات دوران اسلامی عنوان کرد: در دوره صفویه و افشاریه، کرمانشاه یک بار در سال ۱۱۳۶ قمری توسط عثمان پاشا و بار دیگر در سال ۱۱۳۹ توسط احمد پاشا به خاک عثمانی الحاق شد؛ اما در سال ۱۱۴۶ قمری، ایلات کرمانشاه به فرماندهی نادرشاه افشار توانستند عثمانیها را از خاک ایران خارج کنند.
این استاد دانشگاه در بیان جزئیات این بازپسگیری غیورمردانه اضافه کرد: در این نبرد، فردی به نام «الهیار خان» سر «توپال پاشا» فرمانده عثمانیها را از تن جدا کرد و نزد نادر آورد. نادرشاه نیز منطقهای که امروز به نام الهیارخانی معروف است را به وی پیشکش کرد.
وی در خصوص تداوم این حماسه بیان کرد: کُردها و ایلات کرمانشاه بعد از این پیروزی، به فرمان نادر، قلعهای با برج و بارو ساختند که از آن برای حفاظت از مرزهای ایران و کرمانشاه در مقابل تجاوزات عثمانیها استفاده شد. این قلعه که هماکنون به «قلعه کهنه» معروف است، تا سال ۱۱۶۷ قمری به عنوان مهمترین پایگاه نظامی در غرب ایران کاربرد داشته است.
حماسهآفرینی در جنگ جهانی اول و میزبانی از دولت ملی
درکه در تشریح نقش مرزداران کُرد در دوران جنگ جهانی اول اظهار کرد: زمانی که عثمانیها با هماهنگی دولت وقت به خاک ایران وارد شدند، در منطقه «کرندغرب» شروع به اذیت و آسیب به مردم کردند. ایلات «سنجابی» و «گوران» این تجاوز را برنتافته و به عثمانیها حملهور شدند و آنان را از مرزهای ایران خارج کردند که این حماسه، تنها پیروزی ایرانیان در تاریخ جنگ جهانی اول در مقابل متجاوزان به شمار میرود.
وی با اشاره به برههای از تاریخ که روسها قصد حمله به تهران را داشتند، گفت: در این دوره، دولت ملی از تهران متواری شد و این ایلات کرمانشاه بودند که با نوشتن نامهای به دولت ایران، آمادگی خود را برای حفاظت از دولت اعلام کردند. آنان از هیئت دولت خواستند که به کرمانشاه بیایند و به مدت یک سال، کرمانشاه به عنوان مرکز دولت ملی ایران میزبان آنان بود و در مقابل روسها و انگلیسیها جنگیدند. در کردستان نیز سنجر خان توانست روسها را از آنجا خارج کند.
نقش پررنگ عشایر در ۸ سال دفاع مقدس
نویسنده کتاب «کرمانشاهان از باستان تا معاصر» در پایان با بیان نقشآفرینی بیبدیل کُردها در دوران هشت سال دفاع مقدس و ضرورت تبیین تاریخ حماسهآفرینیهای این دلاورمردان، خاطرنشان کرد: در تهاجم حزب تا دندان مسلح بعث عراق به کشورمان، نزدیک به ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر از مردم عشایر کرمانشاه در قالب «گُمجن» (بسیج عشایر) به خط مقدم رفتند. آنان با در دستور کار قرار دادن جنگهای نامنظم، اجازه ندادند حتی یک وجب از این خاک به دست دشمن بیفتد و در این راه پرافتخار، تعداد زیادی شهید، جانباز و آزاده تقدیم خاک پاک ایران نمودند.
نظر شما