سازمانی واحد برای ایران و ۱۹ کشور دیگر

به گزارش خبرنگار مهر، صبح امروز نشست خبری رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، به مناسبت روز روابط عمومی و ارتباطات برگزار شد. این نشست با حضور غلامرضا امیرخانی ریاست سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، سید محمود سادات معاون پژوهش و منابع دیجیتال، علیرضا دباغی معاون اسناد ملی، رضا ملکی معاون توسعه مدیریت و منابع، رضا شهرابی معاون کتابخانه ملی و مهشید برجیان رئیس حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین الملل آغاز شد.

غلامرضا امیرخانی در ابتدای این نشست گفت: در خصوص سازمان اسناد و کتابخانه ملی باید اشاره کنم که در بسیاری از کشورهای جهان، دو سازمانِ مجزای «آرشیو ملی» و «کتابخانه ملی» وجود دارد؛ اما در ایران و حدود ۱۹ کشور دیگر از جمله کانادا، مصر و امارات، این دو بخش با هم ادغام شده و یک سازمان واحد را تشکیل می‌دهند که در کشور ما این اتفاق از سال ۱۳۸۱ رخ داده است. وظیفه اصلی این سازمان را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: حفظ، نگهداری، ساماندهی و اشاعه میراث مکتوب کشور.

این میراث مکتوب در دو بخش مهمِ معاونت‌های سازمان طبقه‌بندی می‌شود:

۱. بخش نخست؛ آثار تولیدی توسط نویسندگان در قالب کتاب، مجله، پایان‌نامه، مقالات و نشریات (اعم از فیزیکی و مجازی) است که در کتابخانه ملی نگهداری شده و برای نسل حاضر و آیندگان اطلاع‌رسانی و سرویس‌دهی می‌شود.

۲. بخش عمده دیگر، حوزه اسناد ملی و سوابق اداری کشور است که شامل تمامی مکاتباتِ دولت، قوه مقننه و نظام حکومتی می‌شود. این اسناد پس از طی یک بازه زمانی (معمولاً ۴۰ سال) به این سازمان منتقل می‌شوند. قدیمی‌ترین این اسناد به بیش از ۷۰۰ سال پیش، یعنی قرن هشتم (دوره مغول و تیموری) بازمی‌گردد و پس از آن، اسناد دوره‌های صفویه، افشاریه، قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی را شامل می‌شود. در واقع، تمام قراردادها، قولنامه‌ها، مصالحه‌نامه‌ها و مکاتباتِ اداری ثبت و ضبط شده در کشور، سند محسوب شده و تعیین تکلیف و نگهداری آن‌ها بر عهده بخش اسناد ملی است.

بنابراین، سابقه اداری کشور در بخش اسناد ملی و میراث مکتوب در بخش کتابخانه ملی، در خدمت قشر فرهنگی و فرهیخته جامعه قرار دارد.

نسخ خطی و روابط با کشورهای حوزه ایران فرهنگی 

در ادامه این نشست دو معاون سازمان به پرسش خبرنگار مهر در خصوص نسخ خطی، اسناد و تعاملات بین المللی در حوزه تمدنی ایران بزرگ توضیح دادند. 

رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی، در پاسخ به سوال خبرنگار درباره تعداد نسخ خطی فارسی در خارج از کشور و میزان تعامل سازمان با سایر کشورها در این حوزه، گفت: کتابخانه ملی به عنوان میراثدار نسخ خطی و میراث مکتوب کشور، همواره در جهت گردآوری منابع مرتبط با نسخ فارسی در داخل ایران از طریق خرید و اهدا اقدام کرده است.
وی افزود: در خارج از کشور، به ویژه در هند و پاکستان، منابع بسیار غنی از نسخ خطی فارسی وجود دارد. آخرین اقدام جدی کتابخانه ملی در این زمینه، مربوط به کتابخانه «گنج بخش» در پاکستان است که نزدیک به ۱۷ هزار نسخه خطی دارد.

شهرابی با اشاره به فهرست‌نویسی این نسخ تصریح کرد: نزدیک به ۳ هزار نسخه آخر این مجموعه، توسط یکی از اساتید فهرست‌نویسی شده است. ما پارسال اهتمام جدی داشتیم که این کار انجام شود و مقدمات آن فراهم گردید. هفته گذشته نیز با ایشان صحبت کردم و یکی از کارهای جدی امسال، فهرست‌نویسی تکمیلی این ۳ هزار نسخه خطی است.

معاون کتابخانه ملی خاطرنشان کرد: اگر این کار انجام شود، گام بسیار خوبی در جهت حفظ و حراست از میراث زبان فارسی در خارج از کشور برداشته خواهد شد.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار درباره نسخ خطی در آسیای صغیر (آناتولی) و شبه‌قاره هند گفت: در مورد شبه‌قاره، دوستانی که قبلاً در این حوزه فعالیت می‌کردند، کارهایی انجام داده‌اند. با یکی از همکارانی که نسبت به گردآوری فهرست نسخ خطی شبه‌قاره هند اقدام کرده، صحبت کرده‌ایم تا کل بانک اطلاعاتی ایشان را در اختیار بگیریم.

شهرابی تأکید کرد: کتابخانه ملی به عنوان یک مرجع، لازم است همه رکوردهای اطلاعاتی این آثار را ثبت و ضبط کند و در اختیار پژوهشگران قرار دهد. وقتی کار فهرست‌نویسی توسط دیگران انجام شده، نیازی نیست خودمان مستقیماً وارد کار شویم. قرار است این بانک اطلاعاتی به عنوان یکی از نیازهای کشور، به بانک اطلاعاتی کتابخانه ملی اضافه شود.

همچنین سید محمود سادات معاون پژوهش و منابع دیجیتال درباره نسخه‌های موجود در شبه‌قاره هند و آسیای صغیر توضیح داده شد که برخی پژوهشگران پیش‌تر کارهایی در زمینه گردآوری اطلاعات این نسخه‌ها انجام داده‌اند و سازمان در تلاش است بانک‌های اطلاعاتی مربوط به این منابع را دریافت کرده و در اختیار پژوهشگران قرار دهد.

در ادامه به تبادل اسکن نسخه‌های خطی با کشورهای دیگر نیز اشاره شد. از جمله همکاری‌هایی با کشورهای آسیای مرکزی مانند ازبکستان انجام شده و قرار است برخی آثار ارزشمند از جمله نسخه‌ای نفیس از «تیمورنامه» با همکاری مشترک منتشر شود. همچنین فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه ملی ایران که در قالب مجموعه‌ای ۴۵ جلدی منتشر شده است برای کشورهایی مانند تاجیکستان و ازبکستان ارسال شده است.

علیرضا دباغی معاون اسناد این سازمان نیز در پاسخ به پرسشی درباره امکان تبادل اسناد تاریخی با سایر کشورها نیز اعلام شد که این موضوع بسته به تفاهم‌نامه‌ها و چارچوب‌های همکاری میان کشورها انجام می‌شود و امکان چنین تبادلاتی در قالب همکاری‌های بین‌المللی وجود دارد.

خدمات کتابخانه ملی بیش از وظایف قانونی‌اش است

غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، در پاسخ به سوال خبرنگار درباره ضرورت عمومی‌تر شدن این کتابخانه، گفت: متأسفانه کتابخانه ملی در حال حاضر کارهای بسیار خوبی انجام می‌دهد که در اصل جزو وظایف آن نیست. در واقع در اغلب کشورهای جهان، کتابخانه ملی وظایف مشخصی دارد. 

وی افزود: در کشورهای پیشرفته که از وضعیت مطلوب کتابخانه‌ای برخوردارند، نیازهای عمومی مردم بر عهده کتابخانه‌های عمومی است. بخش عمده‌ای از نیازهای مطالعاتی از گذشته در کتابخانه‌های مدارس و سپس در دانشگاه‌ها تأمین می‌شده و بخش بسیار مهمی نیز در کتابخانه‌های عمومی محلی که در محلات مختلف وجود دارند، پاسخ داده می‌شود. کتابخانه‌های استاندارد عمومی همان فضاهایی هستند که عموم مردم از آن‌ها استفاده می‌کنند و هرکدام کاربری مشخص خود را دارند.

او ادامه داد: در ایران، متأسفانه به دلیل کمبود کتابخانه‌های استاندارد و توجه کمتر به این موضوع، حتی در تهران به عنوان پایتخت، بخش قابل توجهی از جامعه فرهیخته انتظار دارند کتابخانه ملی ـ به عنوان بزرگ‌ترین کتابخانه کشور ـ بیشترین خدمات را ارائه دهد، بیشترین ساعات کاری را داشته باشد، حتی به صورت شبانه‌روزی و در تمام روزهای هفته فعال باشد. باید تأکید کنم این مطالبه کاملاً به‌حق است؛ دانشجویان و پژوهشگران چنین انتظاری دارند، اما در اصل جزو وظایف کتابخانه ملی نیست. با این حال، کتابخانه ملی همچنان با افتخار این خدمات را ارائه می‌دهد و بیشترین ساعات فعالیت را دارد.

امیرخانی با تاکید بر نقش و وظیفه کتابخانه های عمومی گفت: برای این موضوع نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور وجود دارد که نهاد بسیار مهمی است و فعالیت‌های خوبی نیز انجام داده است؛ هرچند با مشکلاتی از جمله کمبود ساختمان و مسائل دیگر روبه‌رو هستند.

او با مثال زدن شهر تهران و عدم ساخت کتابخانه عمومی جدید توسط شهرداری گفت: انتظار این است که در شهرهای بزرگ، در تمامی محلات و با همکاری شهرداری‌ها، کتابخانه‌های عمومی استاندارد ایجاد شود و در شهرهای کوچک نیز چنین فضاهایی فراهم باشد؛ فضاهایی جذاب که افراد بتوانند ساعت‌های طولانی از صبح تا شب در آن حضور داشته باشند، مطالعه کنند، کتاب به امانت بگیرند و از سایر کارکردهای کتابخانه‌های عمومی بهره‌مند شوند. 

تجهیز و بازسازی ساختمان خیابان سی تیر

در ادامه این دیدار رضا ملکی معاون توسعه و مدیریت منابع در پاسخ به پرسش خبرنگار در خصوص کتابخانه خیابان سی‌تیر که قرار بود تجهیز شود، گفت: در آن ساختمان دو مجموعه وجود داشت؛ یکی مربوط به موزه علم و فناوری بود و دیگری مربوط به کتابخانه مجلس که دستگاه چاپ در آنجا قرار داشت. اکنون با همکاری مجلس و مرکز اسناد آن، در حال انتقال کامل مجموعه‌ها هستیم و احتمالاً تا حدود یک ماه آینده آن مکان به طور کامل در اختیار کتابخانه قرار خواهد گرفت. پس از آن، بازسازی و راه‌اندازی شعبه دوم کتابخانه ملی آغاز می‌شود. با توجه به امکانات و نیروهای موجود، پیش‌بینی می‌شود روند بازسازی حدود شش ماه تا یک سال زمان ببرد تا آن فضا به شکل مطلوب برای استفاده عمومی آماده شود.

رضا شهرابی در پاسخ به پرسشی درباره شرایط عضویت و استفاده از کتابخانه در شرایط جنگی، و امنیت سایبری داده‌ها و تدابیر اندیشیده شده گفت: در شرایط جنگی، زیرساخت‌های اینترنت داخلی نیز برای مدتی طولانی قطع بود. در چنین شرایطی، به دلیل قطع کامل اینترنت داخلی، ارائه خدمات آنلاین عملاً امکان‌پذیر نیست. اما به محض وصل شدن اینترنت داخلی، همان مسیرهای پیشین از طریق کتابداران مرجع و «مرجع مجازی» فعال شد؛ به این صورت که افراد می‌توانستند پرسش‌ها، درخواست منابع و حتی درخواست اسکن منابع را ارسال کنند و پاسخ را از طریق زیرساخت‌های نرم‌افزاری داخلی و شبکه‌های اجتماعی داخلی مانند «بله» و در زمانی که تلگرام دسترسی بیشتری داشت، از طریق تلگرام و سایر اپلیکیشن‌ها دریافت کنند. این امکان، در زمان عدم حضور فیزیکی، همواره برقرار است.

وی افزود: در خصوص امنیت سایبری، کتابخانه ملی از جمله مراکزی است که «دیتاسنتر» در داخل سازمان مستقر دارد و در شرایط بحرانی، تمامی تمهیدات لازم برای حفاظت از زیرساخت، پشتیبان‌گیری و امنیت اطلاعات توسط معاونت فناوری دیده شده و اجرا می‌شود.

او با توضیح در مورد شرط عضویت با مدرک تحصیلی فوق لیسانس گفت: به دلیل اینکه بار بسیاری از وظایف کتابخانه‌های عمومی نیز عملاً بر دوش کتابخانه ملی قرار گرفته، اکنون روزانه حدود ۲۰۰۰ نفر با حداقل مدرک کارشناسی ارشد به کتابخانه مراجعه می‌کنند و ظرفیت تالارها امکان پاسخ‌گویی به تعداد بیشتری را ندارد. با این حال، برای رفع این محدودیت، امکانی فراهم شده که افرادی که شرایط عضویت دائم ندارند، بتوانند «کارت عضویت موقت یک‌ماهه» دریافت کنند؛ حتی اگر مدرک آن‌ها دیپلم باشد. در این مدت، امکان استفاده از تمامی منابع کتابخانه ملی برای ایشان فراهم است. در مجموع، حداقل سطح عضویت دائمی، مدرک کارشناسی است.

همچنین قرار شد با هماهنگی سازمان، امکان عضویت خبرنگاران در کتابخانه ملی فراهم بشود. 

هوش مصنوعی و کتابخانه ملی 

سید محمود سادات در خصوص بهره‌گیری از هوش مصنوعی در کتابخانه ملی و کاربرد این فناوری در سامانه‌ها گفت: کاربرد هوش مصنوعی در کتابخانه ملی آغاز شده و «فاز اول» آن در حوزه پایان‌نامه‌ها اجرا شده است. پیش‌تر همکاران عنوان، مشخصات استاد راهنما، دانشجو، چکیده و سایر اطلاعات را به‌صورت دستی وارد می‌کردند. اکنون با کمک هوش مصنوعی، صفحات پایان‌نامه‌ها OCR می‌شود و این امر باعث افزایش سرعت و دقت کار و رضایت همکاران شده است.

«فاز دوم» پروژه در حوزه عکس‌های تاریخی بوده است. در این طرح، سامانه‌ای طراحی شد که با استفاده از هوش مصنوعی و بانک تصاویر موجود (حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار عکس در سازمان و باغ گلستان)، بتواند مکان تاریخی یا شخصیت حاضر در عکس را شناسایی کند. این پروژه در داخل سازمان اجرا شده و اگرچه در برخی موارد، هوش مصنوعی به‌طور کامل موفق عمل نمی‌کند، اما این حوزه نوپا است و به‌صورت جدی در حال توسعه می‌باشد. گروه هوش مصنوعی زیرمجموعه اداره کل پردازش و فناوری دیجیتال (وابسته به معاونت پژوهش) مسئول اجرای این برنامه‌هاست.

امیرخانی و شهرابی در پاسخ به امکان وجود برنامه‌ای برای تجمیع یا متمرکز کردن اطلاعات کتابخانه های بزرگ کشور توضیح دادند، امیرخانی گفت: در هیچ‌یک از کشورهای دنیا، منابع کتابخانه‌ای فیزیکی در یک مکان متمرکز نگهداری نمی‌شود. اما از نظر اطلاعاتی، درخواست شما درخواست کاملاً منطقی و متولی آن کتابخانه ملی است. در دوره‌ای که منابع عمدتاً چاپی بود، «فهرستگان» (فهرست مشترک کتابخانه‌های کشور) ایجاد شد. اکنون این کار برای نسخه‌های خطی انجام شده است.

به همت حجت‌الاسلام درایتی و مؤسسه «الجواد» مشهد و با مشارکت کتابخانه ملی، اطلاعات نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه‌های بزرگ و کوچک کشور در مجموعه‌ای ۴۵ جلدی تحت عنوان «فهرستگان نسخه‌های خطی ایران» تدوین و منتشر شده است. این مجموعه اکنون در کتابخانه‌های معتبر جهان نیز استفاده می‌شود و بانک اطلاعاتی آن در سایت کتابخانه ملی در دسترس است.

در حوزه کتاب‌های چاپی، سال‌ها پیش مؤسسه‌ای وابسته به «دارالحدیث قم» سامانه‌ای با دامنه lig.ir ایجاد کرده است. کتابخانه ملی نیز استانداردهای مرتبط را تولید کرده، اما در عمل در این حوزه کاستی‌هایی وجود داشته و از نظر وظیفه ذاتی، باید فعال‌تر باشد. مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران هم اقداماتی انجام داده است، ولی مسئولیت اصلی همچنان بر عهده کتابخانه ملی است.

در حوزه منابع داخلی کتابخانه ملی، در نشریات و کتاب‌های چاپی، بانک اطلاعاتی تقریباً کامل است (حدود ۹۸ یا ۹۹ درصد).  در نسخه‌های خطی نیز به‌واسطه فعالیت‌های انجام‌شده از سال ۱۳۹۳ تاکنون، عملاً منابع بدون اطلاعات بسیار اندک و نزدیک به صفر است.  در بانک فهرستگان، ۶ میلیون رکورد از ۳۶۰۰ کتابخانه (عمومی، دانشگاهی و سایر کتابخانه‌های بزرگ) پوشش داده شده است. البته همه کتابخانه‌ها هنوز به‌طور کامل تحت پوشش قرار نگرفته‌اند، اما برنامه‌ریزی برای تکمیل آن ادامه دارد. 

 امیرخوانی در پاسخ به پرسشی در خصوص آسیب دیدگی یا حفاظت از اسنادی که در جنگ از بین میروند، گفت: در دوره‌های بحرانی اخیر از جمله جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، دستگاه‌های متعددی درخواست انتقال پرونده‌های خود به سازمان اسناد ملی را داشتند و با توجه به ظرفیت سازمان، این انتقال‌ها تا حد زیادی انجام شده است. در سال گذشته ظرفیت پذیرش اسناد نیز افزایش یافته و به دستگاه‌ها اعلام شده است که آماده دریافت پرونده‌های آن‌ها هستیم.

وی افزود: در بازدید از خانه سینما، بحث نگهداری منابع دیداری مطرح شد؛ بسیاری از مراکز شرایط مناسب نگهداری این آثار را ندارند، به‌ویژه در شرایط بحرانی که احتمال آسیب‌دیدگی افزایش می‌یابد. لازم است سازمان‌ها و حتی نهادهای غیردولتی مانند بانک‌ها و کارخانه‌های قدیمی که بایگانی‌های ارزشمند دارند، از دو امکان استفاده کنند:  یا انتقال اسناد به سازمان اسناد ملی یا استفاده از خدمات مشاوره‌ای سازمان درباره نحوه نگهداری، حفاظت و پیشگیری از آسیب‌ها .

او با مثال زدن مجموعه داری آمریکایی گفت: نمونه‌ای از فعالیت امسال، خرید ۱۲ صفحه گرامافون حاوی سخنرانی‌های دکتر محمد مصدق در سازمان ملل بوده که دیجیتال شده و نسخه‌ای از آن در کانال‌های اطلاع‌رسانی سازمان منتشر شده است. بازخوردها نشان می‌دهد این اقدامات از سوی افکار عمومی استقبال شده است.

سرانجامِ کتاب‌های پروژه تاریخ شفاهی عصر پهلوی دوم 

امیرخانی در پاسخ به خبرنگاری که درباره پرو] تاریخ شفاهی عصر پهلوی دم پرسیده بود، گفت:این سازمان حدود ۳۰ سال است که تاریخ شفاهی را به‌عنوان بخشی از وظایف خود دنبال می‌کند. در سال ۱۳۸۴، پروژه‌ای با عنوان «تاریخ شفاهی دوره پهلوی دوم» کلید خورد که بسیار مطرح و پروژه‌ای مفصل بود. بخش عمده‌ای از مصاحبه‌ها در آمریکا و بخشی در اروپا انجام شد. در مجموع، حدود ۴۵ نفر از رجال و چهره‌های دوره پهلوی (از جمله برخی بانوان فعال در آن دوره) مورد مصاحبه قرار گرفتند.

از سال ۱۳۹۳، تصمیم به انتشار این مصاحبه‌ها گرفته شد. چهار جلد نخست منتشر شد (مصاحبه با دکتر سید حسین نصر، سپهبد عبدالله آذربرزین، دکتر عالیخانی و مرحوم داریوش همایون) و مورد استقبال قرار گرفت. چند سال بعد، سه جلد دیگر نیز منتشر شد؛ اما به دلیل مشکلات و ملاحظاتی (به‌خصوص درباره یکی از جلدها)، انتشار ادامه متوقف شد تا ملاحظات لازم رعایت گردد.

وی افزود: یکی از چالش‌های تاریخ شفاهی این است که مصاحبه‌ها غالباً در سنین بالا انجام می‌شود و فاصله زمانی طولانی بین رخداد و روایت می‌تواند باعث بروز اشتباهات ناخواسته شود که اگر بدون بررسی منتشر شود، می‌تواند موجب تحریف تاریخ شود. به همین دلیل، لازم است روایت‌های شفاهی با مستندات تاریخی تطبیق داده شود. با وجود این، سازمان در تلاش است تا مجموعه مزبور، پس از اعمال اصلاحات و ملاحظات، به‌گونه‌ای مناسب و با حداقل چالش، دوباره در قالب کتاب‌های مستقل (برای مصاحبه‌های مفصل) منتشر شود.

او در مورد «شیفت شب» کتابخانه ملی نیز توضیح داد که در گذشته، دوره‌ای بود که کتابخانه ملی خدمات شبانه ارائه می‌کرد، اما براساس بررسی‌های انجام‌شده، این امر از ابتدا نیز با مأموریت‌های کتابخانه ملی سازگار نبوده است. کتابخانه‌های ملی در استانداردهای بین‌المللی، وظایف مشخصی دارند و خدمات شبانه‌روزی عمدتاً بر عهده کتابخانه‌های دانشگاهی و عمومی است.

کتابخانه ملی ایران طی سال‌هایی خدمات شبانه ارائه کرده، اما اکنون به دلایل متعدد، از جمله ملاحظات امنیتی و نیز عدم انطباق با مأموریت‌های اصلی، امکان راه‌اندازی شیفت شب وجود ندارد. با این حال، اصل مطالبه «فضای مطالعه شبانه» مطالبه‌ای منطقی و به‌حق است، اما متولی اصلی آن، کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی هستند، نه کتابخانه ملی.

در ادامه نشست خبری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، بخش مهمی از پرسش‌ها به موضوع حفاظت از اسناد در شرایط اضطراری اختصاص داشت. دباغی با اشاره به تجربه بحران‌های طبیعی و امنیتی، تأکید کرد که ساختمان کتابخانه ملی بر اساس استانداردهای مقاومتی طراحی شده و توان تحمل زلزله تا ۹ ریشتر را دارد. مخازن اصلی اسناد در طبقات زیرزمینی (منفی ۲ تا منفی ۴) قرار گرفته‌اند و به سامانه‌های هشدار پیش‌هنگام برای تشخیص نشت آب و سایر مخاطرات مجهز هستند. 

همچنین ملکی این توضیح را افزود که تمامی ژنراتورهای مجموعه اورهال شده و ذخیره سوخت کافی پیش‌بینی شده است تا در صورت قطع برق، تأمین انرژی مجموعه دست‌کم تا دو ماه بدون مشکل ادامه یابد. به گفته مسئولان، در شرایط بحرانی، آثار موزه‌ای نیز به گنجینه‌های امن منتقل می‌شوند.

امیرخانی در پاسخ به پرسش خبرنگار در خصوص برنامه ویژه سازمان برای ایام جنگ و محافظت از کتابخانه و سازمان اسناد ملی گفت:طبق استانداردهای بین‌المللی، مراکز فرهنگی باید مانند بیمارستان‌ها از آسیب مصون بمانند، هرچند ما با رژیم کودک کشی طرف هستیم که به هیچ قاعده ای پایبند نیست. با این حال، سازمان آمادگی دارد در شرایط بحرانی (مانند تجربه جنگ‌های اخیر منطقه)، آثار موزه‌ای و اسناد را در کمترین زمان به گنجینه‌های امن منتقل کند.

سید محمود سادات در خصوص فعالیت‌های فرهنگی و نمایشگاه های کتاب و اسناد نیز توضیح داد که هم‌اکنون نمایشگاه‌هایی از نسخه‌های خطی به خط مؤلفان و نیز نمایشگاه خوشنویسی با موضوع وطن در موزه سازمان برپاست. همچنین با توجه به برگزاری مجازی نمایشگاه بین‌المللی کتاب، سازمان اسناد و کتابخانه ملی با عرضه ۴۴ عنوان کتاب منتشرشده در سال‌های اخیر در این رویداد حضور دارد. 

 همچنین دباغی از آمادگی برای برگزاری بازدید خبرنگاران از مخازن و آرشیوهای تخصصی خبر داد. 

دسترسی مستندسازان و پژوهشگران به اسناد تاریخی

در ادامه امیرخانی در پاسخ به دغدغه مستندسازان و هنرمندان درباره دسترسی به اسناد تاریخی، گفت: تعاملاتی با خانه سینما در حال انجام است تا زمینه دسترسی پژوهشی برای تولید آثار تاریخی تسهیل شود. وی تأکید کرد که کتابخانه ملی باید به مرجع اصلی نخبگان، پژوهشگران و هنرمندان برای بهره‌گیری از منابع اصیل تاریخی تبدیل شود.

از دیگر محورهای مطرح‌شده، پروژه شناسایی و تجمیع اطلاعات نسخه‌های خطی و اسناد فارسی در جهان بود. که با توضحات امیرخانی، دباغی و سادات همراه بود و اعلام شد بانک اطلاعاتی نسخه‌های خطی فارسی در جهان در آستانه رونمایی قرار دارد و به پژوهشگران امکان می‌دهد محل نگهداری نسخه‌های مورد نظر خود را در کتابخانه‌های مختلف دنیا شناسایی کنند. همچنین طرحی برای گردآوری و عرضه دیجیتال اسناد فارسی موجود در خارج از کشور در دست اجراست.

در پایان نشست، بر اهمیت اعتمادسازی برای جذب اسناد ارزشمند از خانواده‌ها و مجموعه‌های خصوصی تأکید شد و  انتقال مجموعه‌هایی همچون اسناد امین‌السلطان، اسناد مربوط به دکتر مصدق و الله‌یار صالح به آرشیو ملی، از نمونه‌های موفق این روند عنوان شد. مسئولان از مردم خواستند در صورت در اختیار داشتن اسناد، عکس‌ها یا فیلم‌های قدیمی، برای حفظ و صیانت از میراث ملی، آن‌ها را به سازمان اسناد و کتابخانه ملی بسپارند یا امکان تهیه نسخه دیجیتال از آن‌ها را فراهم کنند.