به گزارش خبرنگار مهر، کرسی علمیترویجی «ظرفیت سازگاری در حکمرانی آب ایران عصر یکشنبه با تحلیل موانع نهادی-رفتاری و اهرمهای یادگیری سیاستی» با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و صاحبنظران در دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز برگزار شد.
این نشست با هدف بازخوانی مسئله آب از منظر حکمرانی، ظرفیت سازگاری و یادگیری سیاستی تشکیل شد و در آن، ابعاد نهادی، رفتاری و سیاستی چالشهای منابع آب در ایران مورد بررسی قرار گرفت.
در این کرسی، داود بهبودی، استاد تمام گروه توسعه اقتصادی و برنامهریزی دانشگاه تبریز و فهمیده قربانی، پژوهشگر پسادکتری، چارچوب تحلیلی و یافتههای خود درباره ظرفیت سازگاری در حکمرانی آب ایران را ارائه کردند.
بهبودی در سخنان خود با تأکید بر اینکه بحران آب در ایران را نمیتوان صرفاً به کمبود منابع، ضعف زیرساخت یا محدودیتهای فنی تقلیل داد، اظهار داشت: این بحران در لایهای عمیقتر با کیفیت حکمرانی، هماهنگی نهادی، رفتار کنشگران، ادراک ریسک و توان نظام تصمیمگیری برای یادگیری و اصلاح مسیر پیوند خورده است.
وی با اشاره به تجربه سیاستگذاری آب در کشور، مسئله اصلی را نه فقدان سیاست و دانش، بلکه شکلگیری چرخههای خودتقویتشونده نهادی و رفتاری دانست و افزود: ناهماهنگی نهادی، ضعف پاسخگویی، تصمیمگیری کوتاهمدت و مقاومت در برابر تغییر، یکدیگر را بازتولید کرده و در نهایت به فرسایش سیاستهای سازگاری در مرحله اجرا منجر میشوند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر نقش سوگیریهای شناختی و رفتاری در سیاستگذاری عمومی، تصریح کرد: بسیاری از تصمیمهای واکنشی در حوزه آب محصول قفلشدگی در ساختارهای نهادی و الگوهای رفتاری تثبیتشده است؛ بهگونهای که کوتاهمدتنگری، عادیسازی تدریجی بحران، ترجیح منافع فوری و ضعف درک ریسک اقلیمی، مانع تبدیل دانش موجود به کنش مؤثر در حکمرانی آب میشود.
بهبودی راه برونرفت از وضعیت موجود را عبور از اصلاحات صرفاً فنی و حرکت به سوی تحول تدریجی نهادی-رفتاری عنوان کرد و گفت: این تحول باید از شناسایی سوگیریها و گلوگاههای تصمیمگیری آغاز شود، با طراحی ابزارهای رفتاری و اصلاح مشوقهای نهادی ادامه یابد و در نهایت، با نهادینهسازی بازخورد و یادگیری سیاستی، ظرفیت سازگاری را در کانون حکمرانی آب قرار دهد.
در ادامه نشست، فهمیده قربانی با تشریح نوآوریهای مفهومی و روششناختی پژوهش، به بازطراحی و تعمیم چارچوب «چرخ ظرفیت سازگاری» اشاره کرد و افزود: در این رویکرد، ظرفیت سازگاری تنها بر پایه منابع فنی و زیرساختی سنجیده نمیشود، بلکه مؤلفههایی همچون یادگیری نهادی، حکمرانی منصفانه، ظرفیت شناختی، انگیزه سازگاری و درک وابستگی متقابل میان بازیگران نیز وارد تحلیل میشود.
وی تأکید کرد: چنین چارچوبی امکان تحلیل دقیقتری از تقابل میان ساختارهای صلب نهادی و واقعیتهای متغیر اقلیمی فراهم کرده و میتواند در بازطراحی سیاستهای سازگاری در حوزه آب راهگشا باشد.
در بخش نقد علمی نشست، محمدباقر بهشتی، استاد تمام بازنشسته دانشگاه تبریز، با اشاره به اهمیت راهبردی امنیت آبی در مسیر توسعه پایدار، بر ضرورت همگرایی سیاستهای کلان، هماهنگی بینبخشی و اصلاح سازوکارهای تصمیمگیری برای خروج از تلههای مدیریتی حوزه آب تأکید کرد.
وی با یادآوری پیچیدگی مسئله آب در ایران، خاطرنشان کرد: سیاستگذاری مؤثر در این حوزه نیازمند نگاه فرابخشی، تقویت هماهنگی نهادی و پرهیز از تصمیمهای مقطعی و واکنشی است.
در بخش پایانی نشست، اکرم اکبری، دبیر علمی کرسی، ضمن جمعبندی مباحث مطرحشده، اظهار داشت: ارزش اصلی این کرسی در ارائه نسخههای فوری و آماده خلاصه نمیشود، بلکه در تغییر شیوه طرح مسئله آب و ارتقای کیفیت گفتوگوی سیاستی درباره حکمرانی منابع آب است.
وی تداوم برگزاری چنین نشستهایی را گامی مهم در جهت پیوند میان دانش دانشگاهی، نظام سیاستگذاری و جامعه حرفهای آب دانست و بر ضرورت تبدیل گفتوگوهای علمی به گزارشهای سیاستی، پژوهشهای تکمیلی و تعامل مؤثرتر با نهادهای اجرایی تأکید کرد.
این کرسی علمیترویجی با هدف گسترش گفتوگوی علمی و سیاستی درباره موانع نهادی-رفتاری سازگاری، شناسایی نقاط اهرمی اصلاح حکمرانی آب و تقویت یادگیری سیاستی در مواجهه با تغییر اقلیم در دانشگاه تبریز برگزار شد.
نظر شما