کارگاه سنتی سفالگری

رمضانعلی چینی‌ساز، هنرمند سفالگر 59 ساله مازندرانی است. او در شهر کوچک جویبار در استان مازندران زاده شده و تا به امروز در آنجا زندگی می‌کند. رمضانعلی، نسل ششم خانواده‌ای هنرمند و سفالگر است که تمام آنها سفالگرانی با مهارت و چیره‌دست بودند.او سفالگری را در کودکی از پدر خود یاد گرفت. پدر با نشستن او پشت چرخ سفالگری مخالف بود، اما رمضانعلی آنقدر به دستان پدر هنگام کار با چرخ نگاه کرد تا روزی که با استفاده از غیبت پدر، کاسه‌ای سفالی روی چرخ ساخت. کاسه را از ترس پدر خراب کرد اما ناامید نشد و در 12 سالگی، روزی که در کارگاه تنها بود چند کاسه سفالی ساخت، پدر برای برداشتن وسیله‌ای به کارگاه بازمی‌گردد و با وجود ترس فرزندش، او را تشویق می‌کند و آفرینی از ته دل می‌گوید که به قول رمضانعلی، ذوق آغاز کار را در او بیدار کرد.او نخستین تمرین سفالگری را، نگاه کردن به دست پدر می‌داند و می‌گوید: نگاه کردن، تمرینی مستمر برای دل دادن بیشتر به چرخ سفالگری بود.ارتفاع چرخ بلند بود و کار با چرخ‌های قدیمی نیز بر دشواری کار می‌افزود، اما او با زحمت خود را به بالای صندلی می‌رساند، چرخ را می‌چرخاند و تمرین می‌کرد.او در 16 سالگی در کنار بازی و درس، کار تولید سفال را آغاز کرد و به صورت اتفاقی، در کنار سفال‌های پدر که با سازمان صنایع‌دستی ایران قرارداد داشت، به او نیز سفارش کار دادند.او مهارت ابزارسازی را به صورت خودآموخته فراگرفته بود و پس از مدتی به اندازه‌ای در کار خود پیشرفت کرد که بدون ابزار به سفالگری ادامه داد.رمضانعلی اعتقاد دارد که بیش از اندازه از دستان خود کار کشیده است، چراکه در کنار سفالگری، خوشنویسی را نیز فراگرفت که سبب اعتماد بیشتر او به دستانش شد. فعالیت حرفه‌ای او از سال 1359 آغاز شد و اکنون او برترین سفالگر مازندران است.در دوره کودکی او مدرسه‌ها در دو نوبت برگزار می‌شد، او در فاصله کوتاه میان دو نوبت که به خانه بازمی‌گشت، به کارگاه می‌رفت و درکنار پدر که اکنون نبود پسر و انرژی او در کارگاه برای او دشوار شده بود، به کار کردن می‌پرداخت.رمضانعلی چینی‌ساز، ساز می‌سازد و می‌نوازد. او در ساختن نی‌هفت‌بند و کاسه ساز دسرکوتن مهارت دارد و بخشی از اوقات فراغت خود را به این کار اختصاص می‌دهد.او در 40 سالگی نزد استاد خود مهدی ابراهیمی رفت تا ساز زدن را فراگیرد، به دلیل علاقه و آمادگی دستانش پس از 6 ماه به صورت مستقل ساز زدن را ادامه داد و در ادامه، به شکل خودآموخته ساختن ساز را نیز آغاز کرد. او به دلیل سفارش بالا، تولید و تحویل سفال برای سازمان صنایع‌دستی نتوانست این هنر ار به شکل حرفه‌ای ادامه دهد.فروزان؛ فروغ و جاوید حاصل ازدواج رمضانعلی چینی‌ساز و معصومه امری 46 ساله هستند. دختر بزرگ او به تازگی ازدواج کرده است و او به همراه همسر و دو فرزند دیگر خود در جویبار زندگی می‌کند. همسر او چرخکار است و در ساخت آثار و تحویل سفارش به او کمک می‌کند. بیشتر سفارش‌های آنها از خارج از استان است. او صبح را با خوردن صبحانه در کنار همسر آغاز می‌کند و پس از ورزش و آبیاری باغ و گیاهان، چنانچه سفارشی داشته باشد راهی کارگاه می‌شود و ساعت‌هایی از روز را نیز، به آموزش سفالگری در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سیمرغ و جویبار سپری می‌کند.مطالعه، سبزی‌کاری، پرورش مرغ و اردک و ... از دیگر فعالیت‌های رمضانعلی چینی‌ساز است. کارگاه، باغ، محل پرورش مرغ و اردک و ... همگی در حیاط بزرگ خانه او قرار دارد.نداشتن کوره و کارگاه مجهز بزرگترین دغدغه این سفالگر است، فکر او به اندازه‌ای درگیر سفالگری است که هر لحظه از شبانه‌روز که از خواب بیدار می‌شود، ایده‌ برای خلق اثر جدید دارد اما نداشتن امکانات مناسب کارگاهی، سرمای زمستان و گرمای تابستان اجازه فعالیت بیشتر را از او گرفته است.کوره سفالگری و لعاب او از 2 سال گذشته به دلیل مشکلات خاموش است و در این مدت، آثار خود را خام به تهران ارسال می‌کند تا در آنجا پخته شود. 2 اثر از سفال‌های چینی‌ساز مهر اصالت دریافت کرده و 3 اثر دیگر ثبت ملی شده است.او از حمایت نشدن و نگاه غیرهنرمندانه مسئولان دولتی استان به هنرمندان گلایه دارد و آن را خیانت به دین، وطن و هنر می‌داند.رمضانعلی چینی‌ساز، سفالگری را شرافت اجدادی خود می‌داند و اعتقاد دارد که نبود امکانات و مشکلات موجود سبب شده تا فرزندان او، به عنوان نسل هفتم سفالگران مازندران حاضر به ادامه راه اجدادی خود نباشند.به گفته رمضانعلی، کار شخصیت، اعتبار، هویت و مایه تعادل او در زندگی است و روزی که بیکار شود را روز مرگ خود می‌داند، به همین دلیل او از 7 صبح تا پاسی از شب را به کار در خانه، باغ و کارگاه مشغول است و گاهی نیز، نیمه‌های شب از خواب برمی‌خیزد و به کارگاه می‌رود.چینی‌ساز به شاگردان بسیاری از سراسر ایران آموزش داده است و به آنها به چشم سفیران خود نگاه می‌کند. او آنها را با سفال جویبار، شیوه کاری خود و هنر سفالگری اصیل جویبار آشنا می‌کند.او تاکنون دعوت‌نامه‌های بسیاری برای حضور و کار در اروپا، آسیا و ... دریافت کرده است که به دلیل نبود امکانات از شرکت در آنها محروم شد.رمضانعلی چینی‌ساز آرزو دارد با حمایت مسئولان از هنر و تجهیز کارگاه به امکانات لازم، هنر اجدادی خود را به کمک فرزندانش ادامه دهد.