واکاوی انگیزه امام حسین(ع) در یک رمان/ تاثیرگذاری با آشنایی‌زدایی

نویسنده رمان «نامیرا» ضمن بیان اهداف خود از نوشتن این‌ رمان گفت: با استفاده از عامل آشنایی‌زدایی می‌توان در زمینه موضوعاتی چون عاشورا، تاثیرگذار بود.

به گزارش خبرگزاری مهر، برنامه تلویزیونی شب روایت با محوریت بررسی رمان «نامیرا» نوشته صادق کرمیار در گفتگو با مولف اثر سه‌شنبه شب ۳۰ مهر، از شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.

کرمیار در ابتدای این‌برنامه گفت: بعضی‌ها ادبیات داستانی را ابزاری برای تبلیغ  دین می‌بینند و به‌عنوان یک ابزار تعلیمی به آن نگاه می‌کنند که اشکالی هم ندارد. آن‌هایی که ادبیات داستانی را به‌طور جدی دنبال می‌کنند، خود داستان به تنهایی برای آنها موضوعیت دارد و این موضوعیت داستان باعث می‌شود که وقتی ما با یک واقعه تاریخی روبرو می‌شویم با ساختار داستانی به آن موضوع نزدیک می‌شویم و اولین نکته‌ای که به ذهن ما می‌رسد، بحث پرسشگری است که در این واقعه چه اتفاقی افتاد و چگونه اتفاق افتاد و چرا اتفاق افتاد؟ با این نوع نگاه من وارد کوفه شدم.

وی افزود: این داستان است که می‌تواند این پرسش‌ها را از لایه‌های زیرین ذهن بیرون بکشد و من با این نگاه وارد کوفه شدم و سعی کردم مردم آن زمان کوفه را بشناسم چون برای خودم قابل باور نبود که ظرف سه یا چهار ماه چند هزار نفر نامه نوشتند و از امام خواستند که به کوفه بیاید و به آنها کمک کند.

این‌نویسنده در ادامه گفت: بخشی از مردم کوفه هستند که ما به آنها خواص کوفه می‌گوییم و سران قبیله‌ها هستند که بیشتر این افراد به امام نامه نوشتند و بخشی دیگر توده مردم هستند که پیرو خواص بودند و بنابراین اگر ما بتوانیم به یک تحلیل جامعی از خواص کوفه در آن مقطع تاریخی برسیم می‌توانیم به ریشه‌های انگیزه مردم  برای نگارش نامه برسیم. همچنن دلیل عمده این بود که شناخت کافی از امام نداشتند و به‌عنوان این‌که ما یزید را نمی‌خواهیم و شخصیتی هست که پسر پیغمبر است حالا این شخصیت را دعوت کنیم و یک حرکت جدید علیه بنی امیه انجام دهیم؛ به همین دلیل این نامه را نوشتند. اما اینکه انگیزه امام چه بود، بحث مهمی است. چون امام این جماعت را می‌شناختند. امام اگر می‌خواستند قیام کنند، یک راهش این بود که به سمت کوفه حرکت کنند و یک راهش این بود که در پاسخ به نامه کوفیان بگویند که به مکه بیایید و با بقیه مسلمانان هم‌پیمان بشوید تا علیه یزید قیام کنیم. اما امام این حرکت را انجام ندادند و درست وسط حج از مکه خارج شدند. همه این پرسش‌ها باعث می‌شد که به دنبال تحلیل‌های مختلفی از کوفه بروم.

کرمیار درباره جابجایی شخصیت‌های داستان در پایان داستانش گفت: در ادبیات داستانی چیزی داریم به‌عنوان آشنایی‌زدایی. اگر هر هنرمندی بتواند از این عنصر به بهترین نحو استفاده کند، توانسته بر مخاطب اثر بگذارد. بعضی از شخصیت‌ها برای مردم آشنا هستند و می‌دانند چه اتفاقی افتاده است. با تنها شیوه‌ای که می‌شد با این موضوع برخورد کرد، همین موضوع آشنایی‌زدایی بود. در کارهایی مثل محرم و عاشورا اگر از این عنصر استفاده کنیم، می‌توانیم تاثیرگذار باشیم. بسیاری از وقایع نامیرا تخیلی است ولی مبتنی بر همان تاریخ هستند. شخصیت‌هایی که در این داستان وجود دارند تا جایی که به تحلیل ما کمک می‌کنند، حضورشان الزامی است.

نویسنده رمان «نامیرا» درباره شخصیت عبدالله ابن عمیر و ادعای مسلم  بن عقیل در این مورد که عبدالله ابن عمیر روی مرز باطل ایستاده، گفت: عبدالله مدت‌ها از محیط حکومت اسلامی دور بوده و آن‌چه که از آموزه‌های اسلام در ذهنش بوده، مربوط به قبل از بازگشت به کوفه بود و اتفاقات جدید کوفه را نمی‌تواند تحلیل کند و دچار تناقض می‌شود و از هر دو یعنی امام حسین(ع) و یزید دفاع می‌کند که این تفکر مختص آن دوره بوده است. ما ساعت‌ها سر این نکته که تفکرات دینی و فلسفی مردم در آن مقطع تاریخی چه بوده بحث می‌کردیم و به‌همین دلیل من فراتر از این نرفتم. اگر با تحلیل امروزی بخواهیم به آن قضیه نگاه کنیم، دموکراسی زیر سوال می‌رود. عبدالله می‌گوید همه مسلمین به یزید رای داده‌اند و فقط یک نفر جلوی یزید ایستاده است. پس معنی ندارد که کسی جلوی یزید بایستد و به لحاظ منطقی حرف درستی است اما این تاجایی درست است که سیدالشهدا (ع) را به عنوان امام نپذیرفته و جایی که سیدالشهدا را به‌عنوان امام می‌پذیرد، همه این نظریه‌ها کنار می‌رود.

وی درباره نقش داعیه‌داران حمایت از امام حسین (ع) در تردید عبدالله ابن عمیر گفت: من این کتاب را سال ۸۱ نوشتم و در سال ۸۸ منتشر شد. اگر سال ۱۴۸۸ هم به چاپ برسد، باز همین مسائل را داریم. یعنی تحلیل‌های مربوط به واقعه‌های عاشورا می‌توانند راهگشا باشند و ما ملاک‌هایی در اختیار داریم که می‌توانیم بسنجیم چه کسی برحق  و ناحق است.

کد خبر 4754632

برچسب‌ها

مطالب بیشتر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 4 + 14 =