خبرگزاری مهر- گروه استانها: چند کیلومتر مانده به خروجی خرمآباد، نشانههای اربعین زودتر از هر جای دیگری خود را نشان میدهد. چادرهای بزرگ، آشپزخانههایی که از نخستین ساعات روز روشن میشوند، دیگهایی که بیوقفه بر آتش میجوشند و خادمانی که بیآنکه چشمانتظار نام یا نشانی باشند، خود را برای پذیرایی از کاروانهایی آماده میکنند که مقصد نهاییشان کربلاست.
در این نقطه، جاده تنها مسیر عبور نیست؛ به مکانی برای دیدار فرهنگها، زبانها و انسانهایی تبدیل میشود که یک مقصد مشترک دارند. زائرانی که از استانهای مختلف و حتی کشورهای دیگر عبور میکنند، پیش از ادامه مسیر، ساعتی را در این موکب سپری میکنند تا نفسی تازه کنند و دوباره راهی شوند.
موکب اعظم امام خامنهای خرمآباد، طی سالهای گذشته به یکی از شناختهشدهترین ایستگاههای خدمترسانی در مسیر زائران اربعین تبدیل شده است؛ مجموعهای که به گفته مسئولان آن، بخش عمدهای از فعالیتش بر پایه مشارکت مردمی و فرهنگ داوطلبانه شکل گرفته است.
وقتی یک حرکت مردمی به بزرگترین موکب کشور تبدیل میشود
اگرچه در سالهای اخیر دستگاههای مختلف برای تسهیل سفر اربعین نقشآفرینی کردهاند، اما ستون اصلی این رویداد بزرگ همچنان بر دوش مردم است؛ مردمی که با سرمایه شخصی، وقت، تخصص و توان خود، در سراسر کشور و عراق موکب برپا میکنند.
موکب اعظم امام خامنهای خرمآباد نیز از همین جنس است؛ مجموعهای که از سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را آغاز کرده و امروز از آن به عنوان یکی از بزرگترین موکبهای مردمی کشور یاد میشود.
آنچه این موکب را از بسیاری از مراکز خدمترسانی متمایز میکند، گستردگی خدمات و اتکای آن به مشارکت مردمی است. از خیرانی که هزینه بخشی از امکانات را تأمین میکنند تا جوانانی که مرخصی کاری خود را صرف خدمت به زائران میکنند، همگی حلقههایی از زنجیرهای هستند که بدون ساختارهای رسمی، هر سال با نزدیک شدن به اربعین دوباره شکل میگیرد.
میزبانی از بیش از یک میلیون زائر؛ مسئولیتی فراتر از یک موکب
مسئول قرارگاه مردمی امام خامنهای خرمآباد، با اشاره به تجربه سالهای گذشته، به مهر میگوید این موکب به طور معمول هر سال میزبان بین یک میلیون تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار زائر است؛ آماری که نشان میدهد بخش قابل توجهی از زائران عبوری از لرستان، در این مجموعه توقف میکنند.
به گفته او، قرار گرفتن موکب در ورودی شهر خرمآباد و در یکی از مسیرهای اصلی تردد زائران، موجب شده است این مکان به یکی از مهمترین ایستگاههای خدمترسانی در غرب کشور تبدیل شود.
او ابراز امیدواری میکند که با افزایش شمار زائران در اربعین امسال، این موکب نیز بتواند مانند سالهای گذشته و حتی گستردهتر از قبل، پذیرای عاشقان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) باشد.
روایت یک موکب که با مردم اداره میشود
کریم خورشیدوند، مسئول قرارگاه مردمی امام خامنهای خرمآباد، معتقد است آنچه این مجموعه را سرپا نگه داشته، نه بودجههای دولتی، بلکه اعتماد مردم و مشارکت خیران است.
او توضیح میدهد که همهساله با نزدیک شدن به ایام اربعین، گروههای مختلف مردمی، هیئتهای مذهبی، خیران، اصناف و خادمان داوطلب در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا شرایط لازم برای پذیرایی از زائران فراهم شود.
به گفته وی، این موکب با محوریت مسجد آیتالله کمالوند و با اتکا به همین سرمایه اجتماعی، توانسته در بیش از یک دهه فعالیت، جایگاه ویژهای در میان موکبهای مردمی کشور پیدا کند.
خورشیدوند تأکید میکند که هدف اصلی، تنها ارائه خدمات رفاهی نیست، بلکه تلاش میشود فرهنگ همدلی، مهماننوازی و روحیه تعاون که از ویژگیهای مردم لرستان است، در عمل به زائران نشان داده شود.
۶۵ درصد زائران کشور از این مسیر عبور میکنند
یکی از مهمترین ویژگیهای موکب، موقعیت جغرافیایی آن است.
بر اساس برآوردهای مسئولان موکب، هر سال بیش از ۶۵ درصد زائران اربعین کشور و همچنین زائرانی از دهها کشور خارجی، از محور خرمآباد عبور میکنند؛ موضوعی که مسئولیت خدمترسانی را دوچندان کرده است.
همین موقعیت سبب شده که برنامهریزی برای خدماترسانی، تنها به چند وعده غذایی محدود نباشد، بلکه طیف متنوعی از خدمات مورد نیاز زائران در این مجموعه پیشبینی شود.
به همین دلیل، توسعه زیرساختها و افزایش ظرفیت خدمات، طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین اولویتهای خادمان این موکب تبدیل شده است.
موکب؛ نماد سرمایه اجتماعی در اربعین
اگر اربعین را بزرگترین اجتماع مردمی جهان بدانیم، موکبها را باید ستونهای اصلی این حرکت دانست؛ مکانهایی که بدون چشمداشت اقتصادی، با تکیه بر مشارکت داوطلبانه مردم اداره میشوند.
موکب اعظم امام خامنهای خرمآباد نیز نمونهای از همین الگو است؛ الگویی که نشان میدهد چگونه مشارکت مردم میتواند مجموعهای بزرگ را برای پذیرایی از میلیونها زائر سامان دهد.
اینجا هر دیگ غذا، هر لیوان آب و هر محل اسکان، نتیجه ساعتها تلاش داوطلبانی است که خدمت به زائران را نه یک وظیفه، بلکه افتخاری معنوی میدانند.
همین ویژگی، این موکب را از یک ایستگاه خدماتی به نمادی از همبستگی اجتماعی و مشارکت مردمی تبدیل کرده است؛ سرمایهای که هر سال با نزدیک شدن به اربعین، دوباره جان میگیرد و جادههای منتهی به کربلا را به صحنهای از همدلی و ایثار تبدیل میکند.
از یک آشپزخانه تا مجموعهای بزرگ برای خدمترسانی
کریم خورشیدوند، مسئول قرارگاه مردمی امام خامنهای خرمآباد، معتقد است آنچه امروز در این موکب دیده میشود، حاصل سالها کار مستمر و توسعه تدریجی زیرساختهاست.
او توضیح میدهد که این مجموعه از زمان آغاز فعالیت خود در سال ۱۳۹۲، هر سال متناسب با افزایش شمار زائران، امکانات تازهای را به ظرفیتهای قبلی اضافه کرده است؛ روندی که باعث شده امروز این موکب به یکی از کاملترین مراکز خدمترسانی مردمی در مسیر زائران اربعین تبدیل شود.
به گفته وی، هدف از این توسعه، آن بوده است که زائر پس از ورود به موکب، برای رفع نیازهای ضروری خود ناچار به مراجعه به مراکز مختلف نباشد و بتواند در یک مجموعه، خدمات مورد نیاز خود را دریافت کند.
پذیرایی؛ خدمتی که شب و روز نمیشناسد
بخش مهمی از فعالیت موکب به آمادهسازی و توزیع غذا اختصاص دارد؛ کاری که تنها به ساعات مشخصی از شبانهروز محدود نیست.
با نزدیک شدن به ایام اربعین، آشپزخانههای موکب تقریباً به صورت شبانهروزی فعال میشوند. گروههای مختلف خادمان، از ساعات اولیه صبح تا نیمههای شب و حتی بامداد، مسئولیت آمادهسازی وعدههای غذایی، پخت نان، بستهبندی اقلام و توزیع غذا میان زائران را بر عهده دارند.
این چرخه بیوقفه، تنها با مشارکت دهها داوطلب امکانپذیر است؛ افرادی که هر کدام بخشی از مسئولیت را بر عهده میگیرند تا روند خدمترسانی بدون وقفه ادامه یابد.
خورشیدوند تأکید میکند که حفظ کیفیت خدمات، در کنار افزایش کمّی پذیرایی، همواره یکی از اولویتهای اصلی موکب بوده است؛ زیرا کرامت زائران، مهمترین اصل در برنامهریزی این مجموعه به شمار میرود.
خدماتی که فقط به غذا و اسکان محدود نمیشود
یکی از ویژگیهای شاخص موکب اعظم امام خامنهای، تنوع خدماتی است که در آن ارائه میشود.
به گفته مسئول قرارگاه، این مجموعه علاوه بر اسکان و پذیرایی، خدمات پزشکی، دارویی، بانکی، آرایشگری، طب سنتی، ماساژ درمانی، تعمیر خودروهای سبک و سنگین، کارواش سیار، حمام، سرویسهای بهداشتی و خدمات فرهنگی و اجتماعی را نیز در اختیار زائران قرار میدهد.
این تنوع خدمات، حاصل تجربه سالهای گذشته است؛ تجربهای که نشان داد نیاز زائران تنها به غذا و محل استراحت محدود نیست و در مسیر طولانی سفر، ممکن است با مسائل درمانی، فنی یا رفاهی متعددی روبهرو شوند.
بر همین اساس، تلاش شده است تا حد امکان، امکانات لازم برای پاسخگویی به این نیازها در محل موکب فراهم شود.
سرمایهگذاری بر زیرساختها برای خدمت بهتر
ارائه چنین خدمات گستردهای بدون ایجاد زیرساختهای مناسب امکانپذیر نیست.
خورشیدوند با اشاره به اقدامات عمرانی انجامشده در سالهای اخیر، میگوید توسعه تأسیسات آب، برق و گاز، تجهیز مجموعه به سیستمهای سرمایشی، احداث آشپزخانه و انبارهای جدید و افزایش ظرفیت اسکان، از مهمترین اقداماتی بوده که برای ارتقای کیفیت خدمات انجام شده است.
به گفته وی، در این مجموعه بیش از ۲۰۰ مترمربع آشپزخانه و انبار احداث شده و همچنین ۳۰ چشمه سرویس بهداشتی، ۲۴ چشمه روشویی و چهار واحد حمام برای استفاده زائران آماده شده است.
علاوه بر این، فضای مناسب برای اسکان زائران، درمانگاه و داروخانه سیار نیز پیشبینی شده تا خدمات درمانی اولیه بدون اتلاف وقت در اختیار مراجعهکنندگان قرار گیرد.
پشت صحنهای که کمتر دیده میشود
آنچه زائران در چند ساعت حضور خود در موکب مشاهده میکنند، تنها بخشی از فعالیتهایی است که در این مجموعه انجام میشود.
پیش از آغاز موج سفرهای اربعین، دهها گروه تخصصی در بخشهای مختلف مشغول آمادهسازی امکانات هستند؛ از تجهیز آشپزخانهها و انبار مواد غذایی گرفته تا آمادهسازی محل اسکان، راهاندازی تأسیسات، هماهنگی تیمهای درمانی و ساماندهی نیروهای خدماتی.
این اقدامات، نتیجه برنامهریزی چندماههای است که معمولاً از مدتها قبل از مراسم اربعین آغاز میشود تا در روزهای اوج تردد، هیچ خللی در روند خدمترسانی ایجاد نشود.
خدمترسانی؛ فرصتی برای نمایش فرهنگ مهماننوازی لرستان
خورشیدوند معتقد است خدمت به زائران تنها یک فعالیت اجرایی نیست، بلکه فرصتی برای معرفی فرهنگ مردم لرستان نیز محسوب میشود.
او میگوید خادمان موکب تلاش میکنند با رفتار، نحوه پذیرایی و کیفیت خدمات، تصویری شایسته از روحیه مهماننوازی، همدلی و فرهنگ اصیل مردم این استان به زائران ارائه دهند.
به باور وی، وقتی زائری از استان یا کشوری دیگر چند ساعت مهمان مردم لرستان میشود، همان تجربه کوتاه میتواند تصویری ماندگار از این استان در ذهن او ایجاد کند.
از همین رو، کیفیت خدمترسانی برای خادمان تنها یک وظیفه اجرایی نیست، بلکه بخشی از مسئولیت فرهنگی و اجتماعی آنان نیز به شمار میرود.
موکب؛ جلوهای از مشارکت مردمی
ویژگی مهم موکب اعظم امام خامنهای، آن است که بخش عمدهای از ظرفیتهای آن با تکیه بر مشارکت مردم شکل گرفته است.
خیرانی که بخشی از هزینهها را تأمین میکنند، اصنافی که امکانات و تجهیزات در اختیار موکب قرار میدهند، پزشکان، نیروهای فنی، آشپزها، رانندگان، نیروهای خدماتی و صدها داوطلبی که بدون دریافت دستمزد در بخشهای مختلف فعالیت میکنند، همگی اجزای شبکهای هستند که ستون اصلی این مجموعه را تشکیل میدهد.
اگر ستونهای اصلی موکب را سازهها، آشپزخانهها و امکانات رفاهی تشکیل میدهند، روح آن را باید در میان خادمانی جستوجو کرد که بیهیچ چشمداشتی، روزها و شبهای خود را وقف خدمت به زائران میکنند. در موکب اعظم امام خامنهای خرمآباد، خدمترسانی تنها یک فعالیت اجرایی نیست؛ نوعی باور و سبک زندگی است که هر سال با نزدیک شدن به اربعین، صدها نفر را گرد هم میآورد.
اینجا ساعت کاری معنا ندارد. شیفتهای خدمت با عقربههای ساعت تنظیم نمیشود و بسیاری از خادمان، از روزها قبل از آغاز موج اصلی سفرها در موکب حاضر میشوند تا همه چیز برای استقبال از زائران آماده باشد.
آنچه این مجموعه را از بسیاری از مراکز خدماتی متمایز میکند، همین حضور داوطلبانه انسانهایی است که پاداش کار خود را نه در دستمزد، بلکه در رضایت زائران و توفیق خدمت به زائران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) میبینند.
سیزده سال خدمت؛ روایتی از تداوم یک عهد
یکی از خادمان باسابقه موکب، با مرور سالهای حضور خود در این مجموعه، از استمرار خدمتی سخن میگوید که اکنون به بخشی از زندگی او تبدیل شده است.
او توضیح میدهد که نزدیک به سیزده سال است هر سال با آغاز ایام اربعین، در کنار دیگر داوطلبان به موکب میآید و تمام توان خود را برای خدمت به زائران به کار میگیرد. به گفته او، این حضور دیگر یک برنامه مقطعی نیست؛ بلکه عهدی است که هر سال با فرا رسیدن اربعین دوباره تازه میشود.
این خادم تأکید میکند که فعالیت موکب محدود به ساعات مشخصی نیست و خدمات به صورت شبانهروزی ادامه دارد. به همین دلیل، خادمان نیز در تمام ساعات شبانهروز آماده پاسخگویی به نیاز زائران هستند؛ چه در بخش اسکان، چه در پذیرایی و چه در دیگر بخشهای خدماتی.
او از مردم، بهویژه جوانان، دعوت میکند تا حضور در چنین فضاهایی را تجربه کنند؛ زیرا به باور او، خدمت به زائران تنها یک فعالیت داوطلبانه نیست، بلکه تجربهای است که نگاه انسان به زندگی، مسئولیت اجتماعی و مفهوم ایثار را دگرگون میکند.
پشت دیگهای غذا؛ جایی که عشق به خدمت جریان دارد
در آشپزخانه موکب، گرمای شعلههای اجاق با شور و اشتیاق خادمان درهم آمیخته است. یکی دیگر از داوطلبان، در حالی که همراه دیگر نیروها مشغول آمادهسازی غذای زائران است، از احساسی سخن میگوید که به اعتقاد او با هیچ تجربه دیگری قابل مقایسه نیست.
او میگوید هر وعده غذایی که آماده میشود، تنها یک غذا نیست؛ بلکه سهم کوچکی از ادای دین به مکتب امام حسین (ع) است. به باور این خادم، خدمت به زائران فرصتی است تا انسان بخشی از محبت و ارادتی را که نسبت به اهلبیت (ع) در دل دارد، در عمل نشان دهد.
او توضیح میدهد که ساعتهای طولانی کار، گرمای آشپزخانه و خستگی ناشی از فعالیت مداوم، در برابر احساسی که از خدمت به زائران به دست میآورد، رنگ میبازد. همین احساس است که باعث میشود هر سال دوباره به موکب بازگردد و در کنار دیگر خادمان، مسئولیت آمادهسازی غذا را بر عهده بگیرد.
اینجا خستگی معنای دیگری دارد
در بخشهای مختلف موکب، جملهای بیش از هر چیز از زبان خادمان شنیده میشود؛ اینکه «اینجا خستگی معنا ندارد.»
یکی دیگر از داوطلبان، این جمله را نه یک شعار، بلکه تجربهای واقعی میداند. او میگوید: وقتی کار برای رضایت خداوند و عشق به اهلبیت (ع) انجام شود، سختیهای مسیر کمتر احساس میشود.
به گفته او، شاید در روزهای عادی، انجام ساعتها فعالیت مداوم، برای هر فردی دشوار باشد، اما فضای معنوی اربعین و حضور زائران، انرژی مضاعفی به خادمان میدهد؛ انرژیای که سبب میشود بدون احساس خستگی، وظایف خود را دنبال کنند.
او معتقد است مهمترین پاداش یک خادم، لبخند و دعای خیری است که از زائران دریافت میکند؛ دعایی که به باور بسیاری از داوطلبان، ارزشمندترین دستاورد روزهای خدمت است.
آنچه اربعین را متفاوت میکند
شاید مهمترین ویژگی اربعین، مردمی بودن آن باشد؛ ویژگیای که در موکبها بیش از هر جای دیگری خود را نشان میدهد.
در اینجا کسی از دیگری نمیپرسد که از کدام شهر یا کشور آمده است. معیار، تنها زائر بودن است و همین اشتراک، همه مرزهای جغرافیایی، قومی و زبانی را کنار میزند.
در موکب اعظم امام خامنهای خرمآباد نیز همین نگاه حاکم است. خادمان تلاش میکنند هر زائر، فارغ از ملیت یا محل سکونت، احساس کند در خانه خود حضور دارد.
شاید راز ماندگاری اربعین نیز همین باشد؛ اینکه میلیونها نفر، بدون هیچ الزام رسمی، تنها بر پایه عشق، باور و احساس مسئولیت در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
روایت همدلی مردم هر سال از نو نوشته میشود
جاده خرمآباد در روزهای اربعین، تنها مسیر عبور میلیونها زائر به سوی مرزهای غربی کشور نیست؛ جادهای است که در آن، روایت همدلی مردم هر سال از نو نوشته میشود. در میان این مسیر، موکب اعظم امام خامنهای بیش از آنکه مجموعهای از چادرها، ساختمانها و امکانات خدماتی باشد، نماد مشارکتی است که بدون تکیه بر منفعت شخصی، تنها با عشق به اهلبیت (ع) و خدمت به زائران شکل گرفته است.
شاید آنچه این موکب را متمایز میکند، حجم غذاهای توزیعشده یا تعداد محلهای اسکان نباشد؛ بلکه روحیهای است که در پشت همه این خدمات جریان دارد. روحیهای که باعث میشود صدها خادم، روزها و شبهای خود را وقف آسایش زائرانی کنند که تنها چند ساعت مهمان آنها هستند.
اربعین هر سال پایان مییابد، اما اثر آن در ذهن زائران و خادمان باقی میماند. زائران، خاطره مهربانی مردمی را با خود به خانه میبرند که بیهیچ چشمداشتی میزبانشان بودند و خادمان نیز سرمایهای از تجربه، همدلی و معنویت را برای سال بعد با خود حفظ میکنند.
در چنین فضایی، موکب اعظم امام خامنهای خرمآباد تنها یک ایستگاه در مسیر کربلا نیست؛ روایتی زنده از قدرت مردم، فرهنگ مهماننوازی و سرمایه اجتماعی است که هر سال، همزمان با آغاز سفر اربعین، دوباره جان میگیرد و میلیونها زائر را تا آستانه حرم سیدالشهدا (ع) بدرقه میکند.
نظر شما