به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه فرهیختگان نوشت: چند وقتی است که شهرداری تهران از چندین طرح برای حمایت از معیشت شهروندان تهرانی رونمایی کرده است. یکی از این طرح‌ها، طرح «تورم صفر» است. گزارش حاضر در پی دفاع از این طرح نیست و عمدتاً تلاش کرده نگاهی منصفانه به ابعاد مختلف آن داشته باشد. در این گزارش، علاوه بر تشریح ابعاد مختلف طرح، انتقادهای مطرح‌شده از سوی منتقدان و پاسخ مسئولان شهرداری تهران نیز بررسی می‌شود. همچنین تلاش شده منطق اقتصادی ثابت نگه‌داشتن قیمت کالاهای اصلی و معیشتی و ابعاد مختلف این سیاست مورد بررسی قرار گیرد.
در خصوص این طرح، همان‌طور که در ادامه بحث خواهد شد، چند نقطه کلیدی قابل‌بررسی است. مورد اول، نقدهایی است که این روزها از سوی دو طیف مطرح می‌شود. طیف اول، بدون نگاه سیاسی و با رویکرد اقتصادی، ابهامات و نقطه‌نظرات خود را درباره موضوعاتی همچون بار مالی طرح، قرارگرفتن یا نگرفتن آن در حوزه مسئولیت شهرداری، اولویت‌های شهر تهران و در نهایت میزان اثرگذاری طرح مطرح می‌کند.
در سوی دیگر، گروهی نیز با نگاه سیاسی به موضوع می‌پردازند و بعضاً نقد کارشناسی یا ایده مشخصی درباره ابعاد اقتصادی طرح مطرح نمی‌کنند. به نظر می‌رسد اگر این طرح را از زاویه شرایط فعلی معیشتی مردم و همچنین رکود تورمی در بخش تولید بررسی کنیم و آن را «طرحی برای شرایط جنگی و نه یک رویه دائمی» بدانیم، بخشی از ابهامات و پرسش‌های مطرح‌شده درباره آن پاسخ داده خواهد شد.
از این منظر، طرح فعلی می‌تواند اقدامی برای تقویت تاب‌آوری اقتصادی شهروندان در شرایط جنگی باشد. به عبارتی، به نظر می‌رسد شهرداری تهران فارغ از نگاه‌های سیاسی تلاش کرده از ظرفیت‌های موجود در زیرساخت‌ها، لجستیک، انبارها و شبکه توزیع خود برای تقویت تاب‌آوری شهروندان تهرانی در برابر تورم فعلی استفاده کند. نکته مهم این است که شهرداری پایتخت با شبکه توزیعی گسترده‌ای که در قالب میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند دارد، حتی پیش از اجرای طرح «تورم صفر» نیز تا حدودی و در مقیاسی کوچک‌تر، برای کاهش هزینه‌های شهروندان تهرانی اقدام کرده بود، به‌طوری‌که طی سال‌های اخیر قیمت برخی کالاها در این میادین با قیمت همان کالاها در واحدهای صنفی همان محله‌ها تفاوت قابل‌توجهی داشته است.
طرح جامع معیشتی شهرداری تهران
آن‌طور که مقامات شهرداری تهران می‌گویند، طرح جامع معیشتی مدیریت شهری تهران که کلید آن از روز سه‌شنبه هفتم مهرماه ۱۴۰۵ زده شده، در مرحله اول با طرح «تورم صفر» برای کالاهای اساسی آغاز شده، اما محورهای دیگری نیز دارد. این طرح در چهار محور شامل تثبیت قیمت بخشی از اقلام ضروری، کاهش هزینه خرید، حذف واسطه‌ها و توسعه عرضه مستقیم کالا اجرا خواهد شد. در مرحله نخست این طرح، ۱۲ قلم کالای اساسی مشمول طرح «تورم صفر» شده‌اند و قیمت آنها به مدت شش ماه برای مصرف‌کننده ساکن شهر تهران (مناطق ۲۲گانه) ثابت خواهد ماند.
به گفته مسئولان شهرداری تهران، دومین محور طرح جامع معیشتی در فروشگاه‌های شهروند اجرا می‌شود و طی آن سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم کالای عرضه‌شده ۵۰ درصد کاهش خواهد یافت. این بخش برای عموم شهروندان و بدون محدودیت خرید یا سهمیه خانوار اجرا می‌شود و ۵۰ درصد سود بازرگانی کالاهای خریداری‌شده در خریدهای آنلاین به کیف پول شهروند بازگردانده خواهد شد. سومین محور طرح، حذف واسطه‌ها از زنجیره تأمین و توسعه خرید مستقیم و قراردادی از تولیدکنندگان است. در حال حاضر کالاهای عرضه‌شده در میادین میوه و تره‌بار به طور میانگین ۲۵ تا ۳۰ درصد پایین‌تر از قیمت بازار عرضه می‌شوند و با استفاده از خرید قراردادی و مشارکت در تولید کاهش بیشتر قیمت‌ها دنبال خواهد شد.
فروشگاه‌های شهروند نیز برای برخی اقلام به سمت خرید قراردادی حرکت می‌کنند تا هزینه‌های ناشی از واسطه‌گری در زنجیره تأمین کاهش یابد. چهارمین محور طرح، ایجاد مراکز عرضه مستقیم کالا در مناطق ۲، ۴، ۵، ۱۵، ۱۷، ۲۰ و ۲۲ است که از هفته آینده آغاز خواهد شد. مکان‌های موردنظر در حال تجهیزند و تولیدکنندگان سراسر کشور می‌توانند محصولات خود را بدون واسطه مستقیماً در اختیار مصرف‌کنندگان قرار دهند. در اجرای این بخش از ظرفیت تعاونی‌ها، تولیدکنندگان و مجموعه‌های مرتبط با حوزه مشاغل و اصناف استفاده خواهد شد.
جزئیاتی از طرح «تورم صفر»
به گفته مقامات شهرداری تهران، در طرح «تورم صفر» در مرحله اول قیمت برنج، گوشت (منجمد)، حبوبات، ماکارونی، سویا، خرما، شکر و روغن به مدت ۶ ماه برای مصرف‌کننده ساکن پایتخت ثابت خواهد ماند. در واقع در این الگو، شهرداری تورم عمومی کشور را متوقف نمی‌کند، بلکه اثر آن را بر بخشی از سفره خانوارها مهار می‌کند. گفته می‌شود قیمت روغن و شکر در نرخ مصوب فعلی تثبیت می‌شود و سایر اقلام نیز بین ۵ تا ۵۰ درصد پایین‌تر از قیمت بازار عرضه خواهند شد. این قیمت‌ها در دوره شش‌ماهه اجرای طرح ثابت خواهد ماند.
همچنین در آبان‌ماه سه قلم مرغ (منجمد)، رب گوجه‌فرنگی و پنیر ایرانی به این سبد اضافه می‌شود و تعداد کالاهای مشمول طرح به ۱۵ قلم افزایش خواهد یافت. اما در خصوص جمعیت مشمول طرح نیز گفته می‌شود، سهم خرید کالاهای مشمول طرح بر اساس تعداد اعضای خانوار و با استفاده از کد ملی و زیرساخت‌های اطلاعاتی کشور ازجمله داده‌های پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان و دهک‌بندی وزارت رفاه تعیین شده است. همچنین جمعیت تحت پوشش این طرح در مناطق ۲۲گانه حدود ۹.۶ میلیون نفر است. در این طرح، خرید بر اساس کد ملی و متناسب با تعداد اعضای خانوار سهمیه‌بندی می‌شود.
به این ترتیب امکان خرید عمده، واسطه‌گری و فروش مجدد کالاهای ارزان محدود خواهد شد. بر اساس اطلاعات منتشر شده، در اجرای طرح «تورم صفر» برای خانوار چهارنفره، شهرداری تهران سبدی از اقلام اساسی و پرمصرف خوراکی را در نظر گرفته است. این سبد با هدف تأمین بخشی از نیازهای غذایی خانوار و کاهش فشار هزینه‌ای، شامل برنج، گوشت قرمز (منجمد)، سویا، ماکارونی، روغن، شکر، خرما و حبوبات است.
بر اساس طرح مذکور، در هر ماه به هر خانوار چهارنفره ۸ کیلوگرم برنج، ۲ کیلوگرم گوشت قرمز(منجمد)، ۲ کیلوگرم سویا، ۲.۸ کیلوگرم ماکارونی، ۱.۶ کیلوگرم روغن، یک کیلوگرم شکر، ۱.۸ کیلوگرم خرما و ۸۰۰ گرم از هر نوع حبوبات اختصاص خواهد یافت. در بخش برنج، سه نوع محصول وارداتی برای انتخاب خانوارها عرضه می‌شود و در بخش گوشت نیز امکان انتخاب گوشت گوسفندی یا گوساله وجود دارد. استفاده از سهم تعیین‌شده به‌صورت ماهانه یا دوماهه امکان‌پذیر بوده و میزان خرید و سهم هر خانوار از طریق سامانه شهرزاد قابل‌مدیریت و رصد خواهد بود. طبق اطلاعات منتشر شده، شارژ طرح دوماهه خواهد بود.
منابع تثبیت قیمت‌ها از کجاست؟
یکی از نقدهای منتقدان نسبت به طرح «تورم صفر» شهرداری تهران، منابع طرح است. منتقدان می‌گویند شهرداری چرا باید برای اموری که جزو وظایف ذاتی مدیریت شهری نیست، هزینه کند. همچنین دومین نقد، حجم منابعی است که باید صرف این طرح شود. منتقدان هزینه این طرح را از ۷ تا ۱۷ همت برآورد کرده‌اند. مسئولان شهرداری تهران در پاسخ به این انتقادها می‌گویند قرار نیست شهرداری تهران از محل بودجه شهر ارقامی را به طرح «تورم صفر» تخصیص دهد. به گفته آنان، منابع تثبیت قیمت‌ها قرار است از چندین منبع تأمین شود.
۱. کالاها با قراردادهای میان‌مدت و در حجم بالا از تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان خریداری می‌شوند. تأمین سرمایه در گردش نیز با استفاده از ظرفیت مدیریت شهری و همکاری بانک شهر و بانک ملت صورت می‌گیرد. خرید عمده و تضمین بازار شش‌ماهه، قدرت چانه‌زنی شهرداری را افزایش می‌دهد.
۲. واسطه‌ها از زنجیره توزیع حذف یا محدود می‌شوند. عرضه مستقیم محصولات تولیدکنندگان سراسر کشور در مناطق مشخص تهران، فاصله قیمت تولید تا مصرف را کاهش می‌دهد. به گفته مسئولان شهرداری تهران، در دوره اول طرح، تولیدکنندگان همراهی زیادی با اجرای این طرح داشته و این موضوع منجر به صرفه‌جویی قابل توجهی در منابع طرح شده است.
۳. فروشگاه‌های شهروند بخشی از سود بازرگانی خود را کنار می‌گذارند. قرار است سود بازرگانی این فروشگاه‌ها ۵۰ درصد کاهش یابد و کالاهای میادین نیز پایین‌تر از قیمت بازار عرضه شوند. در واقع در اینجا شهرداری تهران می‌خواهد از سود خود بگذرد. در خصوص میادین میوه و تره‌بار نیز شهرداری تهران می‌گوید برای تثبیت قیمت‌ها، قراردادهای اجاره موجران این میادین را بدون افزایش قیمت تمدید کرده است تا از این محل نیز هزینه‌ای به عرضه‌کنندگان وارد نشده و بتوان قیمت‌ها را تثبیت کرد.
۴. شهرداری قصد دارد بر اساس اصل ذخیره کالا (ذخیره احتیاطی) در شرایط جنگ، بخشی از کالاها را پیش‌خرید کند. خریدهای قطعی طبیعتاً امکان ارائه کالا را با قیمت‌های قبل برای شهرداری امکان‌پذیر می‌کند.
۵. شهرداری قصد دارد با تنوع‌بخشی به روش‌های تأمین مالی طرح و استفاده از ظرفیت‌هایی مانند اوراق، برات و خریدهای سلف، هزینه‌های تأمین مالی طرح را کاهش دهد.
۶ماهه دوم طرح، شوک قیمتی یا اصلاح تدریجی؟
یکی از نقدها به طرح «تورم صفر» شهرداری تهران، سرنوشت قیمت‌ها پس از اتمام دوره ۶ماهه است. به عبارتی، یک سؤال اساسی در خصوص طرح مذکور این است که پس از ۶ ماه، چه بلایی قرار است سر قیمت اقلام مشمول طرح بیاید. این موضوع از این منظر حائز اهمیت است که اقلام مورد حمایت طرح، جزو اقلام خوراکی و آشامیدنی هستند که در دو سال اخیر بیشترین تورم را تجربه کرده‌اند، به‌طوری‌که طبق گزارش مرکز آمار ایران در شهریورماه درحالی‌که تورم نقطه به نقطه کل ۸۹.۸ درصد بوده، اما تورم نقطه به نقطه اقلام خوراکی ۱۲۱.۸ درصد بوده است.
همچنین بررسی داده‌های متوسط قیمت‌های مرکز آمار ایران نیز نشان می‌دهد طی یک سال اخیر یعنی از انتهای شهریور ۱۴۰۴ تا انتهای شهریور سال جاری قیمت بیشتر اقلامی که در سبد پیشنهادی شهرداری تهران برای خانوار چهارنفره قرار گرفته‌اند، افزایش قابل‌توجهی داشته است. در میان این اقلام، روغن مایع با رشد ۳۴۲ درصدی بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده و پس از آن برنج خارجی با ۲۰۹ درصد قرار دارد. همچنین قیمت گوشت گاو یا گوساله ۱۴۰ درصد، گوشت گوسفندی ۱۱۸ درصد، شکر ۹۲ درصد، برنج ایرانی ۷۸ درصد و ماکارونی ۶۹ درصد افزایش یافته است.
در گروه حبوبات نیز قیمت نخود ۷۸ درصد، عدس ۶۶ درصد، لپه ۵۷ درصد، لوبیا قرمز ۶۰ درصد و لوبیا چیتی ۲۸ درصد بالا رفته است. بر این اساس، بخش قابل‌توجهی از اقلامی که در طرح «تورم صفر» برای تأمین نیاز خانوار در نظر گرفته شده، طی یک سال گذشته با افزایش شدید قیمت مواجه شده است. به گفته مقامات شهرداری تهران، پس از اجرای دوره ۶ماهه اول، قیمت‌های اقلام مورد حمایت طرح «تورم صفر» نیز تغییر خواهد کرد، اما سعی می‌شود با کاهش سود بازرگانی شهرداری از اجرای طرح، شیب تغییر قیمت‌های اقلام مورد حمایت طرح به اندازه تغییرات قیمت همان کالاها در بازار نباشد.
همچنین گفته می‌شود با توجه به اینکه اقلام مورد حمایت طرح در طول دوره ۶ماهه اول اجرای طرح برای ۶ماهه دوم نیز به صورت تدریجی خریداری و تهیه می‌شود، این موضوع نیز جلوی شوک قیمتی را خواهد گرفت. درهرحال، این موضوع یکی از نقدهایی است که منتقدان آن را به طرح وارد می‌کنند و می‌گویند ممکن است منجر به هزینه قابل‌توجهی برای شهرداری شود، اما شهرداری تاکنون مدعی شده هزینه‌های اصلاح قیمت در ۶ماهه دوم طرح را به روش‌های مختلف مدیریت خواهد کرد و مانع از شوک قیمتی در دوره دوم اجرای طرح خواهد شد.
میزان توجه به عدالت جغرافیایی
یکی از انتقادها به شهرداری تهران، کم‌توجهی به پراکنش جغرافیایی دسترسی تهرانی‌ها به فروشگاه‌های شهروند و میادین میوه و تره‌بار مشمول طرح «تورم صفر» است. منتقدان می‌گویند بخش عمده میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند در نیمه شمالی تهران هستند. اما در سمت دیگر، شهرداری می‌گوید عرضه کالاهای طرح «تورم صفر» در ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار و ۱۸ فروشگاه شهروند اجرایی می‌شود.
خرید غیرحضوری نیز از طریق سامانه «شهرزاد» و با امکان تحویل در منزل پیش‌بینی شده است. لازم به ذکر است درحال حاضر ۳۲۴ میدان میوه و تره‌بار و ۵۵ فروشگاه شهروند در سطح شهر تهران فعالند. به گفته مسئولان طرح، تعداد مراکز عرضه در آبان‌ماه افزایش خواهد یافت و تعداد میادین میوه و تره‌بار از ۱۰۸ میدان به بیش از ۲۰۰ میدان می‌رسد. همچنین به گفته آنان، پهنه جنوبی تهران بیشترین سهم را از تعداد مراکز عرضه کالاهای طرح «تورم صفر» خواهد داشت و نیمه جنوبی هدف ویژه طرح خواهد بود. به گفته مسئولان شهرداری تهران، دلیل عدم اختصاص همه ظرفیت میادین میوه و تره‌بار به طرح «تورم صفر» مشکلات مربوط به محدودیت فضا (مساحت میدان) بوده و شهرداری درحال رفع این محدودیت است.
رشد ۷ برابری درآمد شهرداری طی ۵ سال
یکی از نقدها به شهرداری تهران در موضوع طرح «تورم صفر»، منابع تأمین مالی طرح است. در خصوص این موضوع مفصلاً در گزارش حاضر توضیح داده شد. اما منتقدان به ابعاد دیگری نیز اشاره می‌کنند، ازجمله اینکه در شرایط فعلی جنگی، باید به تحقق منابع و ازجمله منابع پایدار نیز توجه داشت. برخی منتقدان می‌گویند شهرداری تهران برای اجرای طرح «تورم صفر» نباید از منابع ناپایدار همچون منابع ناشی از فروش تراکم و عوارض ساختمانی استفاده کند. در خصوص منابع طرح، توضیح داده شد که شهرداری می‌گوید قصد ندارد از منابع بودجه پایتخت اقدام به تثبیت قیمت اقلام طرح «تورم صفر» کند.
اما در مورد تحقق منابع نیز بررسی داده‌های منتشر شده از سوی شهرداری تهران نشان می‌دهد درآمدهای شهرداری طی چند سال اخیر افزایش بسیار چشمگیری داشته است، به‌طوری‌که بر اساس اعلام حبیب کاشانی، خزانه‌دار شورای اسلامی شهر تهران در چهارصد و سی و چهارمین جلسه شورا، بودجه مصوب امسال شهرداری ۳۲۲ هزار میلیارد تومان است که از این رقم ۲۳۱ هزار و ۲۷ همت به درآمدها، ۴۳ هزار و ۳۶۲ میلیارد تومان منابع حاصل از واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و ۴۷ هزار و ۶۱۰ میلیارد تومان منابع حاصل از واگذاری دارایی‌های مالی است.
طبق توضیحات وی، در پنج ماهه منتهی به مردادماه ۱۴۰۵ باید ۱۳۶ هزار و ۷۳۹ میلیارد تومان بودجه محقق می‌شد که ۱۴۷ هزار و ۵۶۹ میلیارد تومان محقق شده و معادل ۴۵ درصد از بودجه مصوب سالیانه و ۱۰۷ درصد بودجه مصوب پنج ماهه است. خزانه‌دار شورای شهر تهران با بیان اینکه در فصل درآمدها باید ۹۸ هزار و ۱۰۷ میلیارد تومان کسب می‌شد، می‌گوید ۱۲۳ هزار و ۴۷۵ میلیارد تومان درآمد کسب شده که ۲۵ هزار و ۳۶۷ میلیارد تومان بیشتر از رقم مصوب است.
در فصل واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای باید ۱۸ هزار و ۴۱۴ میلیارد تومان کسب می‌شد که چهار هزار و ۶۴۰ میلیارد تومان کسب شد. همچنین در فصل واگذاری دارایی‌های مالی باید ۲۰ هزار و ۲۱۷ میلیارد تومان به دست می‌آمد که ۱۹ هزار و ۴۵۳ میلیارد تومان به ثبت رسید. اما در خصوص منابع پایدار نیز کاشانی با بیان اینکه در سال جاری ۸۲ هزار و ۱۳۵ میلیارد تومان از بودجه ۳۲۲ همتی شهرداری پایدار و ۲۳۹ هزار و ۸۶۴ میلیارد تومان ناپایدار است، می‌گوید رقم مصوب پنج ماهه در بخش درآمدها و منابع ۱۳۶ هزار و ۷۳۹ میلیارد تومان است که ۳۷ هزار و ۸۷۹ میلیارد تومان معادل ۲۶ درصد پایدار و ۱۰۱ هزار و ۸۶۰ میلیارد تومان معادل ۷۴ درصد ناپایدار است.
وی می‌گوید در بودجه مصوب پنج ماهه مجموع وصول نقد و غیرنقد ۱۴۷ هزار و ۵۶۹ میلیارد تومان وصول شده که ۴۲ هزار و ۴۷۳ میلیارد تومان پایدار و ۱۰۵ هزار و ۹۶ میلیارد تومان ناپایدار است. آن‌طور که خزانه‌دار شورای شهر تهران می‌گوید، قرار بود در ۵ ماهه ۲۶ درصد از درآمد شهرداری تهران درآمد پایدار باشد، اما بر اساس آماری که وی اعلام کرده، ۲۹ درصد از درآمدهای شهرداری، درآمد پایدار بوده است. طبق این داده‌ها، در سال ۱۴۰۴ از مجموع درآمدهای شهرداری، نزدیک به ۷۷ همت یا معادل ۳۰ درصد از کل منابع، منابع پایدار بوده است.
لازم به ذکر است بررسی گزارش‌های تفریغ بودجه و گزارش‌های شورا و شهرداری تهران نشان می‌دهد منابع شهرداری تهران در سال‌های اخیر افزایش بسیار چشمگیری داشته است. موضوعی که به نظر می‌رسد منجر به افزایش اعتمادبه‌نفس مدیران شهرداری در ارائه طرح‌های مختلف و ازجمله طرح‌های مختلف معیشتی شده است. طبق این داده‌ها، درحالی‌که طی سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ رقم درآمدها و منابع محقق شده شهرداری تهران (گزارش تفریغ بودجه) از رقم ۱۹.۱ همت با رشد ۲ برابری به ۳۷.۲ همت رسیده، اما از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ رقم درآمدهای محقق شده شهرداری با رشد ۷ برابری به ۲۶۲ همت رسیده است. گرچه در این مدت نیز تورم بسیار بالا بوده و بخشی از رشد بودجه ناشی از تورم است، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد طی این مدت رشد حقیقی بودجه (تورم‌زدایی شده) نیز مثبت و چشمگیر بوده است.
از انتقادهای اقتصادی تا انتقادهای انتخاباتی!
طرح فعلی «تورم صفر» هم منتقدان منصف دارد و هم منتقدانی که با نگاه و عینک سیاسی به موضوع نگاه می‌کنند. منتقدان منصف به موضوعاتی همچون قرار نداشتن طرح فعلی در فهرست وظایف اصلی شهرداری اشاره می‌کنند. همچنین آنها درباره هزینه‌های مالی اجرای طرح نگرانی‌هایی دارند، به‌طوری‌که این گروه معتقدند ممکن است این طرح در کاهش هزینه‌ها از طریق روش‌های غیرقیمتی موفق نشود و در نهایت هزینه اجرای طرح از جیب مردم تأمین شود. برخی نیز درباره اثربخشی اقداماتی همچون حذف واسطه‌ها و تأثیر آن بر کاهش قیمت تمام‌شده تردید دارند.
در سوی دیگر، منتقدانی نیز هستند که با عینک سیاسی و جناحی به طرح حمله می‌کنند. این افراد معتقدند طرح «تورم صفر» با اهداف انتخاباتی از سوی شهردار و مدیران فعلی شهرداری تهران دنبال می‌شود و مسئله صرفاً دغدغه معیشت مردم نیست. با این حال به نظر می‌رسد نباید صرفاً با رویکردی بدبینانه به این طرح نگاه کرد. نقد یک سیاست اقتصادی باید پیش از هر چیز بر اساس آثار، هزینه‌ها، منابع تأمین مالی و نحوه اجرای آن و نه صرفاً بر مبنای انگیزه‌های احتمالی سیاست‌گذار صورت گیرد.
از این منظر، حتی اگر درباره برخی ابعاد طرح ابهام یا اختلاف نظر وجود داشته باشد، نمی‌توان صرفاً به دلیل قرار گرفتن آن خارج از وظایف سنتی شهرداری، اصل مداخله را فاقد توجیه دانست. البته این موارد به معنای تضمین ۱۰۰ درصدی موفقیت طرح «تورم صفر» و نداشتن ایراد و اشکال در آن نیست. پرواضح است که این طرح نیز همچون هر سیاست اقتصادی دیگری ممکن است در طول اجرا با چالش‌ها و حتی مشکلاتی مواجه شود و در نهایت، آن‌طور که مسئولان شهرداری پیش‌بینی کرده‌اند، پیش نرود. بااین‌حال، طرح مذکور در شرایطی که کشور هم‌زمان با تحریم، محدودیت‌های اقتصادی، جهش قیمت اقلام سفره خانوار و التهابات ارزی مواجه است، می‌تواند بخشی از افت قدرت خرید خانوارها را جبران کند.
ازسوی‌دیگر، با توجه به اینکه اقتصاد کشور هم‌زمان با رکود تورمی نیز مواجه است، حمایت هدفمند از مصرف کالاهای اساسی و غذایی، در صورت طراحی صحیح می‌تواند از کاهش بیشتر تقاضا جلوگیری کرده و به حفظ فعالیت و اشتغال به‌ویژه در بخش صنایع غذایی کمک کند. به عبارت دیگر، طرح «تورم صفر» نیز مانند هر سیاست اقتصادی دیگری بدون ایراد و اشکال نیست، اما در مجموع و در کنار هزینه‌هایی که برای شهرداری ایجاد می‌کند، می‌تواند عواید اجتماعی و اقتصادی قابل‌توجهی داشته باشد. در نهایت، به نظر می‌رسد موفقیت طرح «تورم صفر» به میزان قابل‌توجهی به دریافت بازخورد از روند اجرای طرح، ارزیابی مستمر نتایج و اصلاح مداوم چالش‌های آن بستگی دارد.
در واقع، شهرداری نباید این طرح را به‌عنوان یک چک سفیدامضا به زیرمجموعه‌های خود واگذار کند؛ چراکه طرحی با این مقیاس، در هر مرحله با چالش‌هایی مواجه خواهد شد و مدیریت این چالش‌ها نیازمند هم‌افزایی با دولت و همچنین هماهنگی میان زیرمجموعه‌های مختلف شهرداری تهران است. همچنین، طرح مذکور دارای توجیهاتی است که بیشتر به شرایط خاص اقتصادی فعلی بازمی‌گردد و لزوماً نمی‌توان همین توجیهات را به شرایط عادی تعمیم داد.
به بیان دیگر، این طرح دارای الزامات و هزینه‌های پیدا و پنهان اقتصادی، اجرایی و مدیریتی است و شهرداری تهران، با توجه به گستردگی وظایف و مسئولیت‌های خود، نباید آن را به یک رویه دائمی (دوره صلح) تبدیل کند یا تعهدات ناشی از آن را بدون ارزیابی دقیق وارد قانون بودجه سالانه کند. در واقع اگر این طرح در دوره فعلی دارای توجیه اقتصادی و اجتماعی بوده، الزاماً نباید به یک وظیفه دائمی برای مدیریت شهری تبدیل شود.
نظر شما