به گزارش خبرنگار مهر، مسعود بیاتمنش ظهر چهارشنبه در آیین افتتاحیه بیستوپنجمین کنفرانس ملی هیدرولیک ایران در دانشگاه زنجان، با اشاره به چالشهای جدی کشور در حوزه منابع آب اظهار کرد: خشکشدن دریاچه ارومیه و تالابها و دریاچههای فلات مرکزی، پدیده فرونشست زمین و وضعیت ذخایر سدهای کشور، سه نشانه مهم از مشکلات موجود در مدیریت منابع آبی هستند.
وی افزود: فرونشست زمین بیانگر برهم خوردن تعادل در برداشت از منابع آب زیرزمینی است و با وجود ظرفیت اسمی قابل توجه سدهای کشور، بخش زیادی از این ظرفیت در سالهای گذشته خالی مانده است.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با بیان اینکه این شرایط هشداری برای توسعه پایدار کشور محسوب میشود، تصریح کرد: مدیریت منابع آب باید از رویکرد صرفاً سازهای و تأکید بر سدسازی و انتقال آب به سمت برنامهریزی علمی، مدیریت یکپارچه حوضههای آبریز و استفاده از ظرفیت متخصصان هیدرولوژی حرکت کند.
بیاتمنش با اشاره به شاخص منابع آب قابل برنامهریزی گفت: این میزان به ازای هر نفر در جهان حدود هفت هزار مترمکعب و در ایران بهطور متوسط حدود یکهزار و ۵۰۰ مترمکعب است که استان زنجان نیز با توجه به جمعیت حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفری، در همین محدوده قرار دارد.
وی افزود: با توجه به قرار گرفتن این شاخص در محدوده کمآبی، برنامهریزی دقیق برای مدیریت مصرف و بهرهبرداری از منابع موجود ضرورت دارد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با اشاره به تکالیف ابلاغی کارگروه ملی سازگاری با کمآبی اظهار کرد: بر اساس این برنامه، مصرف سالانه حدود دو میلیارد مترمکعبی آب استان باید طی سه سال به یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب کاهش یابد.
بیاتمنش با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف در بخش کشاورزی گفت: بخش قابل توجهی از برنامه کاهش مصرف باید در این بخش دنبال شود؛ چراکه کشاورزی با چالشهای جدی در زمینه بهرهبرداری از منابع آب مواجه است.
وی در ادامه، احیای چمن سلطانیه را از مسائل مهم منابع آب استان برشمرد و افزود: این عرصه طبیعی با وسعت حدود یکهزار و ۲۰۰ هکتار در معرض خشکشدن قرار دارد و علاوه بر اهمیت زیستمحیطی، از نظر تاریخی و میراثی نیز حائز اهمیت است.
بیاتمنش حفر چاههای غیرمجاز در اطراف چمن سلطانیه و احداث سه سد در بالادست رودخانههای تغذیهکننده آن را از عوامل کاهش جریان آب این محدوده عنوان کرد و گفت: کاهش جریانهایی که در گذشته، بهویژه در فصلهای غیرکشاورزی، به این چمن میرسید، شرایط آن را تحت تأثیر قرار داده است.
وی با اشاره به پیشنهاد انتقال آب از طریق لوله برای تأمین حقابه چمن سلطانیه اظهار کرد: این موضوع میتواند بهعنوان یک مسئله پژوهشی و اجرایی با مشارکت متخصصان و دانشجویان مورد بررسی قرار گیرد.
ضرورت بازنگری در سیاستهای مدیریت و توزیع آب
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با اشاره به چالشهای اجتماعی و اقتصادی توزیع منابع آب گفت: توسعه باغها و افزایش نیاز آبی در مناطق بالادست، در کنار محدودیت منابع، موجب بروز مشکلاتی در تأمین آب طی ماههای تیر و مرداد شده است.
بیاتمنش افزود: پیشنهادهایی مانند احداث سدهای معیشتی و بندهای ذخیره آب برای مدیریت این شرایط مطرح میشود، اما چنین اقداماتی لزوماً راهحل پایدار نیستند و ممکن است در آینده مشکلات جدیدی ایجاد کنند.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در قوانین و سیاستهای مدیریت آب تصریح کرد: تصمیمگیریها باید بر اساس مطالعات علمی و ارزیابی دقیق ظرفیت منابع آب هر منطقه انجام شود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان همچنین با انتقاد از استقرار برخی صنایع آببر در مناطق کمآب کشور گفت: صنایعی مانند فولاد و ذوبآهن در مناطقی نظیر اصفهان مستقر شدهاند، در حالی که ظرفیتهای سواحل جنوبی کشور برای توسعه این صنایع نیز قابل بررسی بوده است.
بیاتمنش دسترسی به منابع اولیه، زمین و حملونقل دریایی را از مزیتهای سواحل خلیج فارس و دریای عمان برای استقرار صنایع بزرگ دانست و تأکید کرد: در سیاستهای آمایش سرزمین و مکانیابی صنایع باید ظرفیت منابع آب بهعنوان یکی از معیارهای اصلی مورد توجه قرار گیرد.
مدیریت حوضهمحور؛ راهکار کاهش تعارضات آبی
وی با تأکید بر ضرورت مدیریت یکپارچه منابع آب در حوضههای آبریز اظهار کرد: یکی از الگوهای مناسب، ایجاد ساختارهای نهادی مبتنی بر حوضههای آبریز است که باید اختیارات کافی برای تصمیمگیری و مدیریت منابع داشته باشند.
بیاتمنش با اشاره به وسعت حوضه سفیدرود گفت: این حوضه حدود هفت تا هشت استان را دربرمیگیرد و مساحت آن حدود پنج میلیون و ۸۰۰ هزار هکتار است که یک میلیون و ۸۰۰ هزار هکتار آن در محدوده استان زنجان قرار دارد.
وی افزود: مدیریت منابع آب در چنین حوضههایی باید بهصورت یکپارچه انجام شود و مدیران استانهای مختلف در قالب ساختاری هماهنگ درباره منابع و مصارف تصمیمگیری کنند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان ادامه داد: حوضههای اصلی باید به زیرحوضههای کوچکتر تقسیم شوند و در هر محدوده، میزان منابع آب، ظرفیت قابل مدیریت و میزان بارگذاریهای انجامشده مشخص شود؛ همچنین در مناطقی که تراز منابع و مصارف منفی است، باید از توسعه جدید جلوگیری کرد.
بیاتمنش با هشدار نسبت به انتقال آب بین حوضهای گفت: جابهجایی آب از یک حوضه به حوضه دیگر در شرایط فعلی میتواند تبعات جدی داشته باشد و باید از تصمیمگیریهای مغایر با ظرفیت منابع آب جلوگیری شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به چالشهای مدیریت منابع آب در حوضه قزلاوزن اشاره کرد و افزود: سالانه حدود دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب آب از این رودخانه به سمت دشتهای پاییندست از جمله مناطق هومند و لاهیجان جریان پیدا میکند که در تولید برنج و تأمین امنیت غذایی نقش دارد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان در پایان با تأکید بر ضرورت ارتباط میان فعالیتهای علمی و اجرایی خاطرنشان کرد: علم هیدرولیک و هیدرولوژی علاوه بر طراحی و اجرای سازههای آبی مانند سدها، کانالها و شبکههای انتقال آب، در بررسی تأثیر آب بر سازههای عمرانی از جمله پلها، راهها و سکونتگاهها نیز نقش اساسی دارد و بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهها و متخصصان باید در تصمیمگیریهای مرتبط با منابع آب مورد توجه قرار گیرد.


نظر شما