علامه نائینی 17 ذیقعده سال 1276 هجری قمری ق در نائین، در یک خانواده روحانی چشم به جهان گشود و نشو و نمای خود را تحت تربیت پدرش حاج میرزا عبد الرحیم از فامیل بزرگ منوچهری آغاز کرد و تحصیلات ابتدایی را در زادگاه خود به انجام رساند .
وی برای پیگیری سطوح عالیه و خارج به حوزه نجف رهسپار شد و در ردیف شاگردان نامدار آیت الله حاج میرزا محمد حسن شیرازی بزرگ و مرحوم آیت الله سید محمد اصفهانی قرار گرفت و در درس آیت الله آخوند ملا محمد کاظم خراسانی به عنوان ادب و احترام حضور به هم رساند .
مرحوم میرزای نائینی در اثر اطلاعات وسیع در علوم ریاضی، حکمت، فلسفه، عرفان و احاطه به کلیات فقه، امتیازات خاصی میان علمای نجف اشرف داشت.
وی علم اصول را با دقت تام و جدیت خاص، طوری منظم و خالی از پیچیدگی، تهذیب و تنقیح نمود که مطلعین این فن، وی را در این امر ستوده و استادی او را در این فن پذیرا شدهاند.
فضل و دانش وی چنان در افق بالایی قرار داشت که طلاب از مختلف کشورهای اسلامی به درس او حاضر گشته و از نظرات دقیق وی استفاده میکردند .
از سوی دیگر مرحوم میرزا عنایتخاصی نسبت به شاگردان خود داشته و اهتمام کامل در تربیت و پرورش آنان بذل مینمود. در تهذیب و تعلیم آنان، طبق برنامه و اصول صحیح اهتمام کامل داشت.
آقا سید جمال الدین گلپایگانی، شیخ محمد علی کاظمی خراسانی، سید محسن طباطبائی حکیم و علامه سید محمد حسین طباطبائی از شاگردان علامه نائینی بوده اند .
آثار
حاشیه بر عروة الوثقی، وسیلة النجاة رساله عملیه به زبان فارسی، تنبیه الامه و تنزیه الملة که این کتاب را برای روشن کردن مشروع بودن مشروطیت و دفاع از آن در برابر استبدادپیشگان نگاشته است. رسالههای فقهی و اصولی درباره خلل نماز، لباس مشکوک، نفی ضرر، در باب تزاحم، در شرط متأخر از جمله آثار علامه نائینی هستند .
نائینی و مشروطیت
سال 1327 قمری سلطنت استبدادی محمدعلی شاه با به توپ بستن مجلس به پایان عمر خود رسید و مشروطهخواهان پس از فتح تهران حکومت را به دست گرفتند. اما با دخالت اجانب به جای بر سر کار آمدن دانشمندان اسلامی و اجرای احکام دین، فئودالها و غربزدگان و ایادی استکبار رهبری نهضت را بهدست گرفتند و انقلابی را که علما با اهداف بلندی دنبال میکردند از مسیر اصلی منحرف و به جای آنکه دشمنان واقعی مشروطه کیفر کنند، شیخ فضل الله نوری را بر دار کردند.
بیشتر علمای بزرگ نجف اشرف به این امید که می توانند به آن نهضت محتوایی اسلامی ببخشند از آن پشتیبانی کردند، از جمله آن بزرگان آخوند خراسانی و علامه محمدحسین نائینی بودند.
از شخصیت های بارزی که در عصر نهضت مشروطهخواهی توانست تصویر روشنی از نظام حکومت مشروطه ارائه دهد آیت الله نائینی بود. وی تنبیه الامه را در انقلاب مشروطه در سال 1327 قمری به زبان فارسی نگاشت که از سوی آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی مورد تأیید قرار گرفت. نائینی در این کتاب حاکمیت اسلام را با دلیل و برهان قاطع اثبات کرده و پرده از چهره حکومتهای استبدادی برداشت .
وفات
نائینی پس از خدمات بسیار به جهان علم و تقوی و پس از عمری زحمت و تلاش در راه تعلیم و تربیتشاگردان مکتب توحید و قرآن، در 26 جمادی الاول سال 1355 هجری قمری به رحمت حق پیوست .
نظر شما