محمد اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح وضعیت آبخوانهای استان گفت: آبخوانها ذخایر زیرزمینی محصور هستند که متعلق به همین مردماند و بهرهبرداری بیش از اندازه میتواند آسیبهای جدی به این منابع وارد کند. بنابراین نگاه ما در حوزه حفاظت و حراست از آبخوانها باید متفاوت و جدیتر باشد.
وی افزود: در حال حاضر چهار دشت استان در وضعیت ممنوعه بحرانی و شش دشت در شرایط ممنوعه قرار دارند. افت سطح آب زیرزمینی در این دشتها به پدیده فرونشست منجر شده است. فرونشست زمانی رخ میدهد که منافذ آبخوانها از آب تهی شده و تحکیم در لایههای زیرزمینی ایجاد میشود؛ این امر آثار خود را بر سطح زمین نشان میدهد.
اسلامی با اشاره به پیامدهای این پدیده گفت: فرونشست میتواند به ایجاد فروچالهها و آسیب به زیرساختهای شهری، جادهها و خطوط انتقال گاز و آب منجر شود. این موضوع زنگ خطری جدی برای استان و کشور است. حتی در حالت پیشرفته، با پدیدهای به نام "مرگ آبخوان" مواجه میشویم؛ یعنی منافذ بهطور کامل متراکم شده و حتی با بازگشت بارشها به شرایط نرمال، ظرفیت ذخیرهسازی آب از دست میرود.
وی در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر درباره امکان احیای آبخوانها با تداوم بارشها توضیح داد: احیای آبخوانها وابسته به دو مؤلفه تغذیه و تخلیه است. در دو دهه اخیر خشکسالیهای متوالی، کاهش بارش و تغییر الگوی آن از برف به باران، سهم تغذیه آبخوانها را کاهش داده و تبخیر نیز به دلیل افزایش دما بیشتر شده است. بنابراین حتی اگر بارشها از نظر کمی به حالت نرمال بازگردند، بدون مدیریت مصرف و تعدیل تقاضا، امکان احیای آبخوانها وجود ندارد.
مدیر حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی استان تأکید کرد: سیاستگذاریهای گذشته به دلیل هزینههای بالای استفاده از منابع آب سطحی، بارگذاری را بر منابع آب زیرزمینی متمرکز کرده است؛ در حالی که این بارگذاری در بسیاری از دشتها بیش از توان آبخوان بوده است. امروز ضرورت دارد علاوه بر مدیریت تغذیه، سمت تقاضا نیز کنترل شود تا شرایط پایداری برای منابع آب زیرزمینی فراهم گردد.
مدیر حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی شرکت آب منطقهای چهارمحال و بختیاری در توضیح وضعیت برداشت از آبخوانهای استان گفت: در استان چهارمحال و بختیاری حدود ۴ هزار و ۸۸۸ حلقه چاه وجود دارد که در ۱۱ دشت استان پراکندهاند. عمده مصارف این چاهها مربوط به بخش کشاورزی است و پس از آن صنعت و شرب قرار دارند. سالانه حدود ۴۸۰ میلیون متر مکعب برداشت از این منابع صورت میگیرد.
وی افزود: طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی کشور شامل ۱۵ پروژه یکی از راهبردهای کنترل افت و کسری مخزن آبخوان ها بود که در سال ۱۳۹۳ به تصویب شورای عالی آب رسید و در سال ۹۴ دستورالعل های اجرایی ان ابلاغ گردید از ۱۵ پروژه مصوب این طرح تعداد ۱۱ پروژه تحت مسئولیت وزارت نیرو، سه پروژه در حیطه اختیارات وزارت جهاد کشاورزی و یک پروزه تحت مسئولیت وزارت صنعت معدن و تجارت(با همکاری سازمان نقشه برداری کل کشور) دارد. رویکرد اصلی این برنامه جلوگیری از بهرهبرداری بیرویه و رصد دقیق منابع آب زیرزمینی است.
اسلامی با اشاره به اقدامات اجرایی این طرح گفت: از جمله دستورالعملها میتوان به استقرار گروههای گشت و بازرسی، نصب کنتورهای هوشمند و تعدیل چاههای کشاورزی اشاره کرد. این اقدامات با درصدی از پیشرفت در استان در حال اجراست.
وی ادامه داد: بخش دیگری از این طرح نیز به اطلاعرسانی، فرهنگسازی و اجرای برنامههایی مانند طرح داناب اختصاص دارد که همگی در قالب طرح احیا و تعادلبخشی منابع آب زیرزمینی دنبال میشوند.
نظر شما