خبرگزاری مهر، گروه استانها – محراب علوی: سفره نان، گویاترین شاخص آرامش معیشتی در هر جامعه است؛ عنصری که دسترسی بیدغدغه به آن، خط قرمز نظام توزیع عادلانه یارانهها به شمار میرود. در اقلیم پهناور و تنوعزیست خوزستان، هرگونه تغییر در سازوکار تأمین و توزیع کالاهای اساسی، بازتابی گسترده در افکار عمومی دارد چرا که این استان با برخورداری از بافتهای گوناگون شهری، روستایی و عشایری، نیازمند الگویی بومیسازیشده و دقیق در مدیریت منابع است.
در سالهای اخیر، چالشهای مربوط به انحراف آرد یارانهای و سودجویی از قیمتهای چندنرخی به پاشنه آشیل زنجیره پخت و توزیع نان بدل شده بود. تزریق یارانههای سنگین دولتی به حوزه گندم و آرد اگر چه با هدف حمایت مستقیم از سفره خانوارها صورت میگیرد اما همواره در معرض تهدید مصارف تجاری پنهان، قاچاق یا استفادههای غیرمتعارف نظیر مصارف دامی قرار داشته است.
طرح جدید دولت که اکنون در سراسر کشور و به تبع آن در خوزستان اجرایی شده، ابزاری برای تفکیک مرز میان «مصرف متعارف خانواده» و «تقاضای سوداگرانه» است.
امید جهاننژادیان مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان در تشریح این طرح بر این نکته پافشاری میکند که آرامش خاطر شهروندان و تامین نان روزانه آنها خدشهناپذیر است اما در پشت صحنه، الگویی دادهمحور برای رصد پویای تراکنشها فعال شده تا سهم هر ایرانی از یارانه نان محفوظ بماند. در گفتگوی پیش رو، ابعاد مختلف این طرح، نحوه محاسبه سهمیهها و خطکشی میان مصارف خانوار و واحدهای صنعتی بررسی شده است.

طرح جدید مدیریت خرید نان اخیراً در کشور و خوزستان کلید خورده است. اصل فلسفه وجودی و هدف کلان از اجرای این طرح چیست؟
این طرح یک برنامه کلان ملی است که با هدف صیانت از حقوق عامه و ساماندهی مصرف آرد یارانهای طراحی و اجرایی شده است. مسئله اصلی ما جلوگیری از خریدهای غیرمتعارف و انحراف آرد یارانهای از مسیر اصلی مصرف یعنی سفره خانوار است. طی سالهای گذشته شاهد بودیم که به دلیل اختلاف قیمت چشمگیر میان آرد یارانهای و نرخ آزاد، برخی جریانهای سودجو اقدام به خریدهای عمده و خارج از شبکه میکردند.
هدف ما ایجاد محدودیت برای شهروندان نیست بلکه میخواهیم با ابزارهای دادهمحور، مطمئن شویم یارانهای که دولت برای نان مردم اختصاص میدهد، دقیقاً به دست مصرفکننده نهایی میرسد و در بخشهای تجاری یا غیرمرتبط هدر نمیرود.
یکی از دغدغههای شهروندان نحوه تعیین سقف و الگوهای مصرف است. سهمیه پیشبینیشده برای هر فرد بر چه اساسی محاسبه شده و آیا تفاوتی میان اقلیمهای مختلف استان وجود دارد؟
در این سازوکار، الگوهای مصرف بر اساس اطلاعات دقیق و عملکرد ثبتشده در سامانه طی دو سال گذشته استخراج و تنظیم شده است. بر اساس ضوابط اعلامشده، سرانه مصرف ماهانه آرد برای هر نفر هشت کیلوگرم در نظر گرفته شده که با احتساب ضریب هفتبرابری، میزان آرد یارانهای قابل محاسبه برای هر فرد تا ۵۶ کیلوگرم خواهد بود؛ میزانی که فراتر از میانگین مصرف واقعی هر خانوار است.
مصرف بالاتر از این الگو مشمول محاسبه با نرخ آزاد خواهد شد. نکته مهم این است که مبنای محاسبه، سرپرست خانوار است و خرید نان توسط تمامی اعضای خانواده در مجموع مصرف خانوار لحاظ میشود.
همچنین تفاوت میزان مصرف در مناطق شهری، روستایی و عشایری خوزستان به طور کامل در محاسبات دیده شده است تا هیچ نقطهای از استان با چالش تأمین مواجه نشود.

با اجرای این طرح، وضعیت واحدهای صنفی، تجاری، دامداریها و مراکزی که به ناچار نیازمند خرید حجم بالایی از نان یا آرد هستند، چگونه مدیریت میشود؟
تفکیک تقاضای تجاری از مصرف خانوار، یکی از اهداف اصلی ماست. دامداریها، واحدهای صنعتی و تولیدی، سوپرمارکتها و سایر اصنفی که ماهیت فعالیتشان ایجاب میکند حجم بیشتری از نان یا فرآوردههای آردی را مصرف کنند، مشمول ضوابط خرید تجاری میشوند.
این واحدها باید نیاز خود را از مسیرهای تعیینشده و متناسب با نوع فعالیت تأمین کنند تا تداخلی با سهمیه مصرف خانوار ایجاد نشود. اجازه نخواهیم داد نان یارانهای که باید بر سر سفره خانوادهها برود، به عنوان خوراک دام یا اقلام تجاری در بازار آزاد دستبهدست شود.
شبکه تامین ما در استان با فعالیت ۱۸ کارخانه مجهز آرد، با تمام توان پشتیبان نانواییهاست اما نظارت بر این زنجیره نیز با قاطعیت اعمال خواهد شد.
به عنوان پرسش پایانی، پیام اطمینانبخشی شما به شهروندان خوزستانی درباره عدم ایجاد محدودیت در تامین نان روزانه چیست؟
بار دیگر با صراحت اعلام میکنم که شهروندان برای خرید نان مصرفی روزانه خود با هیچگونه محدودیت یا سقفی در فرآیند پخت نانواییها مواجه نیستند و نان به اندازه کافی در دسترس همگان قرار دارد. درخواست من از مردم خوزستان این است که برای صیانت از کارتهای بانکی خود، آنها را در اختیار افراد سودجو قرار ندهند و به شایعات فضای مجازی توجه نکنند. اخبار و ضوابط این طرح صرفاً از طریق مراجع رسمی اطلاعرسانی میشود و مجموعه ادارهکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان تا آخرین لحظه در کنار مردم است تا نان باکیفیت و ارزانقیمت بدون هیچگونه دغدغهای بر سفره خانوادهها بنشیند.
سنجش کارآمدی دولت
اجرای هوشمندانه طرح مدیریت خرید نان در خوزستان، آزمونی است برای سنجش کارآمدی دولت در صیانت از منابع عمومی بدون ایجاد التهاب در معیشت مردم. از یک سو، قطع دست سودجویان و تفکیک مصارف تجاری از سفره خانوار، جلوی هدررفت هزاران تن آرد یارانهای را میگیرد و از سوی دیگر، شفافسازی فرآیندها، اعتماد عمومی را به همراه دارد.
با این حال، موفقیت پایدار این طرح در گروی نظارت مستمر بر عملکرد نانواییها، تامین بهموقع سهمیه کارخانجات آرد و به ویژه شفافیت در اطلاعرسانی به روستاییان و عشایر خوزستان است. اگر این زنجیره با دقت و بدون ایجاد بروکراسیهای دستوپاگیر پیش برود، خوزستان میتواند به الگویی موفق در انضباط مالی بخش آرد و نان تبدیل شود؛ جایی که عدالت اجتماعی در کنار آرامش معیشتی خانوادهها به طور همزمان محقق میشود.


نظر شما