خبرگزاری مهر- گروه استانها: جنگلهای زاگرس تنها مجموعهای از درختان و پوشش گیاهی نیستند؛ این پهنههای طبیعی بخشی از هویت سرزمینی، پشتوانه معیشت جوامع محلی و یکی از مهمترین سرمایههای زیستمحیطی کشور به شمار میروند. در این میان، لرستان به دلیل گستردگی جنگلهای بلوط و جایگاه ویژه خود در ناحیه رویشی زاگرس، سهم قابل توجهی از این میراث طبیعی را در اختیار دارد؛ ظرفیتی که حفاظت از آن، فراتر از یک وظیفه سازمانی، ضرورتی برای حفظ تعادل اکولوژیک منطقه و نسلهای آینده است.
زاگرس؛ میراث سبزی که حفاظت میخواهد
بر اساس آمار اعلامشده از سوی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، از مجموع دو میلیون و ۸۸۴ هزار هکتار وسعت استان، دو میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار را اراضی ملی تشکیل میدهد. یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار از این عرصهها جنگلی و یک میلیون و ۴۳ هزار هکتار نیز مرتعی است. ارقامی که نشان میدهد بخش بزرگی از جغرافیای لرستان با منابع طبیعی پیوند خورده و سرنوشت محیط زیست استان تا چه اندازه به نحوه حفاظت و مدیریت این عرصهها وابسته است.
اهمیت این ظرفیت زمانی روشنتر میشود که سرانه جنگل در لرستان با میانگین کشوری مقایسه شود. سرانه جنگل در کشور به ازای هر نفر هزار و ۷۰۰ مترمربع اعلام شده، در حالی که این رقم در لرستان به شش هزار و ۹۰۰ مترمربع میرسد؛ تفاوتی که جایگاه جنگلی استان را برجسته میکند، اما همزمان مسئولیت سنگینتری برای صیانت از این سرمایه طبیعی به همراه دارد.
هر بلوط؛ فراتر از یک درخت، سرمایهای زیستمحیطی
درختان بلوط، ستون اصلی بسیاری از اکوسیستمهای جنگلی زاگرس هستند و نقش آنها به ایجاد پوشش سبز محدود نمیشود. جذب کربن، کمک به کاهش آلودگی هوا، جلوگیری از فرسایش خاک و افزایش نفوذ و جذب آب از جمله کارکردهای مهم این درختان است؛ کارکردهایی که تخریب هر بخش از جنگل را به مسئلهای فراتر از قطع چند درخت تبدیل میکند.
با این حال، قطع درختان بلوط و تبدیل چوب آنها به زغال همچنان یکی از تهدیدهایی است که منابع طبیعی استان با آن روبهروست. به گفته مدیرکل منابع طبیعی لرستان، هرچند شمار افرادی که به این اقدام دست میزنند در استان محدود است، اما همین تخریبها نیز میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای محیط زیست داشته باشد. نجفی با استناد به اعلام سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، ارزش زیستمحیطی هر درخت بلوط را ۲۰۰ هزار دلار عنوان کرده است؛ رقمی که به گفته وی، معادل تقریبی ۴۰ میلیارد تومان میشود.
از شناسایی کانونهای بحرانی تا آموزش و مشارکت مردم
مقابله با تخریب جنگلها تنها با برخورد پس از وقوع تخلف امکانپذیر نیست و پیشگیری، آموزش و حساسسازی جوامع محلی باید در کانون برنامههای حفاظتی قرار گیرد. شناسایی نقاط بحرانی در عرصههای منابع طبیعی و برگزاری کلاسهای آموزشی در این مناطق، از اقداماتی است که به گفته مسئولان منابع طبیعی لرستان برای کاهش تخریب و افزایش آگاهی عمومی دنبال میشود.
در این میان، نقش مردم در حفاظت از جنگلها تعیینکننده است. ساکنان مناطق جنگلی، گردشگران و دوستداران طبیعت میتوانند با گزارش بهموقع قطع یا سوزاندن درختان، به شناسایی و مقابله با متخلفان کمک کنند. اعلام شمارههای ۱۵۰۴ و ۱۳۹ از سوی منابع طبیعی نیز راهی برای برقراری ارتباط شهروندان با مأموران حفاظتی و اطلاعرسانی درباره تخلفات است.
مهار آتشسوزی؛ تجربهای از همکاری اجتماعی
در کنار مقابله با قطع درختان، پیشگیری و مهار آتشسوزی جنگلها از دیگر محورهای مهم حفاظت از منابع طبیعی لرستان است. حریق میتواند در مدت کوتاهی بخشهایی از پوشش گیاهی را نابود کند و خسارتهایی به بار آورد که جبران آنها به سالها زمان نیاز دارد. از این رو، آمادگی دستگاههای مسئول و مشارکت مردم در مراحل پیشگیری و اطفای حریق اهمیت ویژهای دارد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با اشاره به عملکرد امسال استان در این حوزه، از مشارکت گسترده مردم و دستگاههای محلی در پیشگیری و اطفای حریق قدردانی کرده و لرستان را از استانهای پیشرو در این زمینه دانسته است. همراهی فرمانداریها، بخشداریها، دهیاریها و تشکلهای مردمنهاد در کنار حضور مردم، نشان میدهد حفاظت از جنگلها زمانی اثربخشتر خواهد بود که مسئولیت آن به مجموعهای از نهادها و شهروندان پیوند بخورد.
جنگلهای لرستان سرمایهای نیستند که بتوان ارزش آنها را تنها با مساحت و تعداد درختان سنجید؛ این عرصهها در حفظ خاک، آب، هوا و پایداری زیستبوم زاگرس نقشی اساسی دارند. تداوم حفاظت از این میراث طبیعی، به پیشگیری از تخریب، آموزش جوامع محلی، برخورد با متخلفان و تقویت مشارکت عمومی وابسته است؛ چراکه حفظ هر درخت بلوط، در واقع حفاظت از بخشی از آینده محیط زیست استان و کشور است.
لرستان؛ پیشتاز پوشش جنگلی در زاگرس
شیرزاد نجفی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیتهای طبیعی استان، اظهار داشت: مساحت لرستان حدود ۲ میلیون و ۸۸۴ هزار هکتار است که از این میزان، ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار را اراضی ملی تشکیل میدهد.
وی با بیان اینکه یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار از اراضی استان پوشیده از جنگل است، افزود: لرستان از نظر پوشش جنگلی در زاگرس جزو استانهای شاخص به شمار میرود و در سطح کشور نیز جایگاه نخست را دارد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با اشاره به سرانه جنگل در استان و کشور، عنوان کرد: سرانه جنگل در کشور حدود یکهزار و ۷۰۰ مترمربع است، در حالی که این میزان در لرستان به حدود ۶ هزار و ۹۰۰ مترمربع میرسد؛ آماری که نشاندهنده اهمیت و جایگاه منابع جنگلی استان است.
نجفی با اشاره به وسعت مراتع لرستان، گفت: یک میلیون و ۴۳ هزار هکتار از عرصههای استان را مراتع تشکیل میدهند و مجموع سطح جنگلها و مراتع به حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار میرسد.
هر درخت بلوط؛ سرمایهای با ارزش زیستمحیطی بالا
وی با تأکید بر ضرورت حفاظت از جنگلهای بلوط، تصریح کرد: درختان بلوط تنها بخشی از پوشش گیاهی منطقه نیستند، بلکه نقش مهمی در حفظ تعادل زیستمحیطی، کاهش آلودگی هوا، جذب کربن، جلوگیری از فرسایش خاک و افزایش نفوذ آب در زمین دارند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با اشاره به ارزش اقتصادی و زیستمحیطی این درختان، اظهار کرد: بر اساس رقمی که از سوی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) اعلام شده، ارزش اکولوژیک هر درخت بلوط حدود ۲۰۰ هزار دلار برآورد شده است که با محاسبات انجامشده، معادل حدود ۴۰۰ میلیارد تومان خواهد بود.
نجفی ادامه داد: چنین ارزشی نشان میدهد که قطع یک درخت بلوط صرفاً از بین رفتن یک درخت نیست، بلکه خسارتی جدی به محیط زیست و کارکردهای طبیعی جنگل وارد میکند؛ خسارتی که آثار آن در حوزههایی مانند آب، خاک، هوا و تنوع زیستی نمایان میشود.
قطع درختان برای تهیه زغال؛ تهدیدی که همچنان وجود دارد
وی با اشاره به مواردی از قطع درختان بلوط برای تهیه زغال، بیان کرد: اگرچه این موارد در سطح استان محدود است، اما همچنان گاهی شاهد چنین تخلفاتی هستیم و لازم است با حساسیت بیشتری با این پدیده برخورد شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با تأکید بر اینکه حفاظت از جنگلها تنها بر عهده دستگاههای مسئول نیست، افزود: عرصههای طبیعی سرمایه عمومی هستند و همه مردم در حفظ و صیانت از این میراث ارزشمند مسئولیت دارند.
نجفی خاطرنشان کرد: هرگونه قطع درخت، تخریب عرصههای ملی و اقداماتی که به منابع طبیعی آسیب وارد کند، باید جدی گرفته شود؛ چراکه تداوم چنین رفتارهایی میتواند در بلندمدت تعادل اکولوژیک منطقه را با مخاطره مواجه کند.
شناسایی کانونهای بحرانی و آموزش در مناطق حساس
وی با اشاره به اقدامات انجامشده برای پیشگیری از تخریب منابع طبیعی، گفت: کانونها و مناطق بحرانی در عرصههای طبیعی استان شناسایی شدهاند و در این مناطق، برنامههای آموزشی با هدف افزایش آگاهی و حساسیت عمومی در دستور کار قرار گرفته است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان افزود: آموزش جوامع محلی و آگاهسازی ساکنان مناطق مجاور جنگلها و مراتع میتواند در کاهش تخریب و پیشگیری از حوادث مؤثر باشد؛ به همین دلیل تلاش شده است آموزشها در مناطقی که بیشتر در معرض تهدید قرار دارند، با جدیت دنبال شود.
نجفی با بیان اینکه همراهی مردم یکی از مؤلفههای اصلی حفاظت از عرصههای طبیعی است، اظهار کرد: تجربه نشان داده است که بدون مشارکت جوامع محلی، امکان حفاظت مؤثر و پایدار از جنگلها و مراتع وجود ندارد.
گزارش تخریب و آتشسوزی به شمارههای ۱۵۰۴ و ۱۳۹
وی از مردم خواست در صورت مشاهده هرگونه قطع درخت، تخریب منابع طبیعی یا وقوع آتشسوزی در عرصههای جنگلی و مرتعی، موضوع را از طریق شمارههای امدادی و ارتباطی ۱۵۰۴ و ۱۳۹ اطلاع دهند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان تأکید کرد: نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی در برابر تخلفات و تعرض به اراضی ملی با جدیت برخورد میکنند و گزارشهای مردمی میتواند در شناسایی سریعتر تخلفات و جلوگیری از گسترش خسارتها نقش مؤثری داشته باشد.
نجفی ادامه داد: صیانت از جنگلها و مراتع نیازمند حساسیت اجتماعی است و هر شهروند میتواند با گزارش بهموقع موارد تخریب یا آتشسوزی، در حفاظت از این سرمایه ملی سهیم باشد.
مشارکت مردم در مهار آتشسوزیهای جنگلی؛ تجربهای موفق
وی با اشاره به عملکرد امسال در حوزه پیشگیری و مهار آتشسوزیهای جنگلی، گفت: امسال مردم همکاری بسیار خوبی در زمینه پیشگیری از آتشسوزیها و کمک به مهار حریق در عرصههای طبیعی داشتند و لرستان در این حوزه جزو استانهای پیشرو قرار گرفت.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با قدردانی از همراهی مردم، افزود: همکاری فرمانداران، بخشداران، دهیاران، سازمانهای مردمنهاد و جوامع محلی در این زمینه قابل توجه بود و این همراهی نقش مهمی در مدیریت حوادث و کاهش خسارتها داشت.
نجفی با تأکید بر ضرورت تداوم این همکاریها، عنوان کرد: حفاظت از جنگلهای زاگرس و مراتع لرستان یک مسئولیت جمعی است و استمرار مشارکت مردم و دستگاههای اجرایی میتواند از بروز خسارتهای جبرانناپذیر به این سرمایه طبیعی جلوگیری کند.
وی در پایان یادآور شد: جنگلهای بلوط و مراتع لرستان میراثی ارزشمند برای نسلهای آینده هستند و حفظ آنها به مراقبت مستمر، افزایش آگاهی عمومی و برخورد قاطع با عوامل تخریب نیاز دارد.


نظر شما