خبرگزاری مهر – گروه استان ها: جنوب استان کرمان، به ویژه شهرستانهای جیرفت، رودبار جنوب، قلعهگنج، کهنوج و مناطق اطراف، یکی از مهمترین قطبهای تولید گیاه دارویی حنا در کشور به شمار میرود.
این منطقه با تولید سالانه دهها هزار تن برگ سبز حنا، رتبه نخست کشور را داراست و محصول آن به دلیل کیفیت بالا و رنگ مناسب، مورد توجه بازارهای داخلی و صادراتی قرار دارد. گیاه حنا به عنوان محصول مشترک کرمان و هرمزگان، در مناطق گرم و خشک جنوب کرمان به خوبی رشد میکند و کاربردهای دارویی، آرایشی و رنگی آن ارزش افزوده بالایی ایجاد کرده است.
سطح زیر کشت حنا در جنوب کرمان حدود ۲۵۰۰ هکتار گزارش شده و برداشت آن به صورت دو مرحلهای انجام میگیرد: مرحله نخست معمولاً اوایل تیرماه (حنای گرما) و مرحله دوم از ابتدای مهرماه (حنای قوس). به گفته صادق حسینزاده، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، در مرحله دوم برداشت پیشبینی میشود عملکرد میانگین مناسبی داشته باشیم و تولید قابل توجهی حاصل شود.
در سالهای گذشته مانند ۱۳۹۸، تولید برگ سبز حنا در این منطقه بیش از ۲۸ هزار تن بوده که نشاندهنده ظرفیت بالای تولید است.
پتانسیلها و ظرفیتهای کشت حنا
مناطق جنوبی کرمان با اقلیم گرم و خشک، شرایط ایده آلی برای کشت حنا فراهم کردهاند. این گیاه کمآببر و مقاوم به خشکی است و در شهرستانهایی مانند رودبار جنوب، قلعهگنج و جیرفت به صورت گسترده کشت میشود. حنای کرمان به دلیل کیفیت مرغوب، رنگدهی قوی و خواص دارویی شهرت دارد و پتانسیل صادراتی بالایی به کشورهای حاشیه خلیج فارس، هند و بازارهای بینالمللی دارد.
از نظر اقتصادی، هر هکتار کشت حنا میتواند ۴ نفر را به صورت مستقیم مشغول کار کند و با برداشت دو مرحلهای، درآمد مستمری برای کشاورزان ایجاد نماید. ظرفیت اشتغالزایی، ارزآوری از طریق صادرات پودر و برگ فرآوریشده، و استفاده در صنایع دارویی، آرایشی و حتی سنتی از دیگر ظرفیتهاست. اگر زنجیره ارزش کامل شود، این محصول میتواند محرومیت مناطق جنوب کرمان را کاهش دهد و به عنوان یک محصول استراتژیک گیاهان دارویی، در اقتصاد مقاومتی نقش ایفا کند.
مشکلات و چالشهای کشاورزان
با وجود پتانسیلها، کشاورزان جنوب کرمان با چالشهای جدی روبرو هستند. مهمترین مشکل، نبود کارخانههای فرآوری و بستهبندی مدرن در منطقه است. تولیدکنندگان عمده برگ سبز خام را به قیمت پایین به واسطهها یا استانهای همجوار میفروشند و سود اصلی نصیب صنایع فرآوری خارج از منطقه میشود. این امر باعث میشود درآمد کشاورزان کم باشد و حنای مرغوب کرمان مناسبی برای آنها نداشته باشد.کمآبی، نوسانات بازار، برداشت دستی و سنتی، آفتها و بیماریها، و عدم دسترسی آسان به بازارهای صادراتی مستقیم نیز از مشکلات دیگر است.
بسیاری از کشاورزان از قیمت پایین برگ خام گلایه دارند و معتقدند با احداث کارخانه پودر حنا، ارزش افزوده چند برابری ایجاد میشود.
در بازدید از مزارع حنا در منطقه رودبار جنوب و قلعهگنج، با چند کشاورز محلی به گفتگو نشستیم. علی سالمی، کشاورز با تجربه اهل رودبار جنوب، گفت: بیش از ۱۰ سال است حنا کشت میکنم. هر هکتار در دو برداشت حدود ۱۰ تا ۱۲ تن برگ سبز میدهد، اما قیمت برگ خام خیلی پایین است، کیلویی حدود ۱۰-۱۵ هزار تومان.
ما زحمت برداشت دستی را میکشیم، اما سود اصلی را دلالها میبرند. اگر کارخانه فرآوری اینجا باشد، درآمدمان چند برابر میشود و جوانان محلی بیشتر کار پیدا میکنند.
فاطمه احمدی، کشاورز دیگری از اطراف جیرفت، افزود: حنا محصول خوبی است و با کمآبی سازگار، اما آب کافی نیست و گاهی خشکسالی ضربه میزند. برداشت دو بار در سال خوب است، ولی کار سخت و فصلی است. دولت باید حمایت کند، سموم و کود مناسب بدهد و برای صادرات مستقیم کمک کند. حنای ما بهترین کیفیت را دارد، اما بدون بستهبندی استاندارد، در بازار جهانی نمیدرخشد.
محمدرضا کریمی، کشاورز قلعهگنج، نیز بیان کرد: مشکل اصلی نبود صنایع مکانیزه برای کاشت، داشت و برداشت است. ما هنوز سنتی کار میکنیم. اگر سرمایهگذاری شود، اشتغال برای زنان و مردان روستایی بیشتر میشود و منطقه از فقر خارج میشود. پتانسیل صادرات به کشورهای عربی هست، اما نیاز به بازاریابی و استانداردسازی داریم.
کشاورزان محلی نسبت به سود محصول امید دارند اما از نبود زنجیره کامل تولید ناراضیاند.در مصاحبه با صادق حسینزاده، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، وی اظهار داشت: سطح زیر کشت حنا در جنوب استان حدود ۲۵۰۰ هکتار است و برداشت مرحله دوم از ابتدای مهر آغاز شده. پیشبینی عملکرد خوب است و منطقه همچنان قطب اصلی تولید کشور محسوب میشود. اما چالش اصلی، نبود صنایع فرآوری است که باعث میشود کشاورزان از ارزش واقعی محصول بهرهمند نشوند. ما در حال پیگیری برای جذب سرمایهگذار جهت احداث کارخانههای پودر حنا و بستهبندی هستیم تا ارزش افزوده ایجاد شود و صادرات مستقیم افزایش یابد. همچنین، برنامههایی برای آموزش کشاورزان در زمینه مدیریت آب، کنترل آفات و بازاریابی داریم.
حنا ظرفیت بالایی برای توسعه دارد و با حمایت دولتی، میتواند اقتصاد محلی را متحول کند.
وی افزود: تمام تلاش ما این است که با برنامهریزی، مشکلات کمآبی را با روشهای نوین آبیاری مدیریت کنیم و محصول را به استانداردهای صادراتی برسانیم.کشت حنا در مزارع جنوب کرمان نمادی از ظرفیتهای کشاورزی پایدار در مناطق خشک است. با تولید بالا، کیفیت برتر و تقاضای جهانی، این محصول میتواند موتور محرکه اقتصاد منطقه باشد. اما تحقق پتانسیلها نیازمند سرمایهگذاری در صنایع فرآوری، مکانیزاسیون، مدیریت منابع آب، و حمایت از کشاورزان برای دسترسی مستقیم به بازار است.
نظر شما