به گزارش خبرگزاری مهر، نشست ظرفیت های اربعین و ترویج نهج البلاغه به همت کمیته فرهنگی آموزشی ستاد اربعین در مجتمع صافی صفا نجف اشرف با حضور نماینده ولی فقیه در حج و زیارت و جمعی از اندیشمندان ایرانی و عراقی برگزار شد.
حجت الاسلام والمسلمین سید عبدالفتاح نواب دراین نشست با تجلیل از مردم عراق به سبب برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب و پذیرایی از زائران حسینی در مراسم اربعین گفت: امیر مومنان(ع) درباره حاکمان زمان و نمایندگانشان و همچنین مردم، مواضع و مواعظی دارند که برخی به صورت کلی و بدون ذکر نام کسی است و برخی درباره افراد است.
وی افزود: بعضی از موضع گیریهای حضرت علی (ع) در رابطه با کسانی است که حرکتهایی داشتند که مورد قبول آن حضرت نبود. برخی از این افراد کسانی بودند که خطایی انجام دادند. مانند کارگزارانی که در بیت المال خیانت کردند.
حجت الاسلام والمسلمین نواب اضافه کرد: برخی از موضع گیری ها نیز تجلیل از افرادی با ذکر نام آنهاست. مانند مالک اشتر یا عمار و مانند آن. ولی بعضی از این تجلیلها بدون نام و برای الگوگیری مردم است که یکی از آنها حکمت ۲۸۹ است.
وی با بیان بعضی از فرازهای این حکمت گفت: امیر مومنان فرمود یک برادر دینی داشتم که برخی میگویند ابوذر است و پژوهش گران نهجالبلاغه در این زمینه نظراتی دادهاند ولی آن حضرت ۲۰ ویژگی برای این شخصیت بیان کردند.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت افزود: آن حضرت فرمود آنچه باعث شد تا این برادر درنظر من بزرگ جلوه کند این بود که دنیا برای او کوچک بود و او به دنبال خواستههای نفسانی نبود.
وی با مقایسه ویژگیهای بیان شده این حکمت با ویژگیهای آقای شهید ایران افزود: در این حکمت ۱۲ ویژگی شخصی، هفت ویژگی اجتماعی و یک ویژگی شبه اجتماعی آمده است. این حکمت به عنوان یک الگو با ویژگیهای قائد شهید قابل مقایسه است، به گونهای که دیدیم حضرت آقا در زندگی خود با همه مسئولیت هایی که در دوران رهبری و قبل از آن داشت ولی ریالی از حقوق دولتی و وجوه شرعی استفاده نکردند.
وی افزود: حضرت علی(ع) فرمود وقتی زمان جهاد و اجتهاد می شد این برادر دینی مانند شیر ژیان بود و هنگام اقامه حجت به میدان آمده و دفاع جانانه می کرد. رهبر انقلاب نیز در بزنگاهها به میدان میآمدند. گاهی بعد از نماز جماعت می ایستادند و روشنگری می کردند.
نواب ادامه داد: حضرت علی(ع) فرمود اگر مشکلی برای این برادر من پیش می آمد با خدا مناجات می کرد و بر شنیدن آمادگی بیشتری داشت تا سخن گفتن. رهبر انقلاب نیز اینگونه بودند و ضمن سرکشی و بازدید با مردم در مناسبتهای مختلف ساعتها به صحبت های آنها و گزارش های مسئولان گوش می کردند.
وی افزود: در این حکمت همچنین آمده است که اگر دو مسأله برای این برادر دینی پیش می آمد، نگاه میکرد تا کدام برنامه بیشتر با هوای نفس مخالفت دارد و آن را انجام میداد. لذا امیر مومنان فرمود بر شما باد که به این ویژگیها توجه کنید و اگر نمیتوانید به همه اینها عمل کنید تا جایی که توان دارید، به آنها عمل کنید. رهبر شهید انقلاب ۴۴ ویژگی داشتند که در پادکستی منتشر شده و این ویژگیها با حکمت بیان شده مطابقت دارد.
روایتگری صحیح از عاشورا جامعه را از افراط دور می کند
ابومهند، مسئول مجتمع صافیالصفا نجف اشرف نیز در این گردهمایی با تسلیت اربعین حسینی و شهادت رهبر انقلاب اسلامی ایران بر ضرورت روایت صحیح واقعه عاشورا تأکید کرد و گفت: از اندیشمندان و نویسندگان میخواهیم عاشورای حسینی را آنگونه که واقعاً رخ داده است، روایت کنند؛ چراکه روایت درست این حماسه، جامعه را از خیالپردازی دور کرده و ما را به سوی جامعهای عاری از افراط هدایت میکند.
حجت الاسلام سیدحسین حسینی کارنامی امام جمعه ساری و مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی مازندران نیز در این همایش با طرح موضوع پیوند میان کلام امیرالمومنین (ع) و مکتب حسینی به این جمله رهبر شهید انقلاب که «حسینی زندگی کنید و حسینی بمیرید.» اشاره کرد و به پیوند اربعین و نهجالبلاغه در سه محور پرداخت و گفت یکی از گزاره های اخلاقی در پیادهروی اربعین ایثار و کرامت است و در حکمت ۲۴۷ نهجالبلاغه آمده است که پیوند از راه بخشش اثرگذارتر از پیوند خویشاوندی است.
وی همچنین از وجود هفت محور همچون محورهای بصیرتی و سیاسی میان مکتب سیدالشهدا و نهجالبلاغه سخن گفت.
استاد دانشگاه امام صادق (ع): پیوند ایران و عراق در اربعین اوج گرفت
محمدهادی همایون، استاد دانشگاه امام صادق(ع)، دیگر سخنران نشست ظرفیت های اربعین و ترویج نهج البلاغه با اشاره به پیوند تاریخی و معنوی ایران و عراق گفت: این ارتباط، تنها به مناسبات امروز دو ملت محدود نمیشود بلکه میتوان ریشههای آن را در روایتهای مربوط به آغاز خلقت، تاریخ انبیا و اولیای الهی، نهضت انقلاب اسلامی و حوادث معاصر تا اربعین و مقاومت جستوجو کرد.
همایون با بیان اینکه از نظر تاریخی، جغرافیایی و معنوی، پیوند ایران و عراق سابقهای بسیار طولانی دارد، افزود: در روایتهای مربوط به خلقت انسان، جغرافیایی که از کربلا تا بخشهایی از غرب و جنوبغرب ایران امتداد مییابد، در شکلگیری برخی مهمترین وقایع تاریخ انسان جایگاه ویژهای دارد. حتی در روایتهای مربوط به میثاق ولایت امیرالمؤمنین(ع) نیز این جغرافیا و این پیوند معنوی قابل توجه است.
وی افزود: این پیوند در دوره امیرالمؤمنین(ع) نیز بار دیگر خود را نشان میدهد. زمانی که ایشان پس از رسیدن به خلافت، به همین جغرافیا بازمیگردند و بخش مهمی از تاریخ اسلام در این منطقه رقم میخورد. به این ترتیب، پیوند مردم ایران و عراق، تنها یک ارتباط سیاسی یا همسایگی نیست، بلکه ریشههایی عمیق در تاریخ و فرهنگ این دو سرزمین دارد.
استاد دانشگاه امام صادق(ع) ادامه داد: در دوره معاصر نیز این ارتباط، بهویژه در جریان انقلاب اسلامی، دوباره خود را نشان داد. مبارزان ایرانی و عراقی در برابر رژیم بعث صدام حسین قرار گرفتند و ارتباط میان مردم دو کشور، با وجود همه فشارها و موانع، بهتدریج دوباره شکل گرفت.
همایون با اشاره به راهپیمایی اربعین گفت: این پیوند در اربعین به اوج خود رسید جایی که مردم ایران و عراق در بزرگترین اجتماع مردمی جهان، بدون مرز و مانع، در کنار یکدیگر قرار گرفتند. مردم عراق در این مسیر، با میزبانی و خدمترسانی گسترده، الگویی را به جهان نشان دادند که امروز بسیاری از ملتها از آن الهام میگیرند.
وی خاطرنشان کرد: این پیوند در جریان مبارزه با داعش نیز به شکلی تازه خود را نشان داد و در شهادت سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس، به یک پیوند نمادین و حتی خونی میان دو ملت تبدیل شد؛ پیوندی که نشان داد ایران و عراق در بزنگاههای تاریخی، در کنار یکدیگر ایستادهاند.
همایون با بیان اینکه به نظر میرسد بهسرعت به سمت آخرالزمان و شکلگیری پیوندهای بزرگتر مردمی حرکت میکنیم گفت: آنچه مردم ایران و عراق در اربعین تمرین کردند، امروز در خیابانهای ایران و در عرصههای مختلف اجتماعی و مقاومت در حال تکرار است. ما از عراق و اربعین، الگوی همبستگی مردمی و خدمترسانی را آموختیم و این تجربه در میدانهای دیگر نیز خود را نشان داده است.
وی ادامه داد: در ماجرای غزه نیز شاهد شکلگیری همین پیوند میان ملتها هستیم. این جریان دیگر محدود به ایران و عراق نیست و میتواند در آینده، زمینهساز شکلگیری ارتباطات گستردهتر میان ملتهای مختلف باشد.
استاد دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب در مشهد، تهران، کربلا و نجف، تصریح کرد: اینکه یک اتفاق واحد بتواند در چنین گسترهای از شهرها و در میان مردم کشورهای مختلف بازتاب پیدا کند، نشاندهنده عمق پیوند میان ملتهاست؛ پیوندی که در آینده نیز میتواند در حوادث بزرگتر خود را نشان دهد.
همایون در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر ضرورت فهم درست این پیوند تاریخی و تمدنی، گفت: برای فهم این مسیر، باید به منابع اصیل دینی و تاریخی بازگردیم. نهجالبلاغه نیز تنها مجموعهای از خطبهها، نامهها و کلمات قصار نیست؛ بلکه میتوان آن را از نظر موضوعی و تمدنی بازخوانی کرد و از این طریق، چارچوبی برای فهم تاریخ، سیاست، جامعه و مسیر حرکت انسان به دست آورد.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: اگر پیوند میان مردم ایران و عراق بهدرستی و بر مبنای اصولی عمیق فهم و تقویت شود، میتواند به یکی از مهمترین پایههای شکلگیری تمدن نوین اسلامی و حرکت ملتها در مسیر آینده تبدیل شود.
پژوهشگر علوم اسلامی: نهجالبلاغه نقشه راه انسانسازی و تمدنسازی است
پژوهشگر و محقق علوم اسلامی نهجالبلاغه را منظومهای معرفتی برای هدایت انسان، پرورش عقل و ساخت تمدن دانست و گفت: این اثر ارزشمند آنگونه که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته است.
سیدفاضل الجابری، پژوهشگر و محقق علوم اسلامی، در همایش ظرفیتهای اربعین و ترویج نهجالبلاغه که امروز ۵ مرداد در نجف برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازخوانی عمیق این اثر علوی گفت که نهجالبلاغه با وجود برخورداری از منظومهای علمی، معرفتی و تمدنساز، هنوز آنگونه که شایسته است در جوامع اسلامی مورد توجه و تدبر قرار نگرفته است.
وی با بیان اینکه نهجالبلاغه را نمیتوان کتابی دانست که صرفاً برای مطالعهای گذرا یا قرار گرفتن در قفسه کتابخانهها باشد، اظهار کرد: این اثر، عصاره معارف قرآن کریم و خلاصه سنت نبوی است که در کنار تجربه تاریخی، عقلانیت و شناخت واقعیتهای اجتماعی، منظومهای متکامل برای هدایت انسان و حرکت او به سوی کمال ارائه میدهد.
این پژوهشگر علوم اسلامی افزود: نهجالبلاغه در ابعاد روحی، فکری، اجتماعی، اخلاقی و تربیتی، نقشه راهی برای انسان ترسیم میکند و باید از آن بهعنوان سرچشمه الهام و معرفت بهره گرفت، نه اینکه صرفاً کتابی تشریفاتی برای طاقچهها باشد.
الجابری با تأکید بر اینکه خطبهها، نامهها و حکمتهای امیرالمؤمنین(ع) اجزایی پراکنده و بیارتباط با یکدیگر نیستند، گفت: در نهجالبلاغه با یک وحدت هدفی روبهرو هستیم و همه این سخنان، با وجود تفاوت موضوع و شرایط بیان، در مسیر هدایت انسان و رساندن او به غایت آفرینش قرار دارند.
وی ادامه داد: همانگونه که قرآن کریم دارای هدفی واحد یعنی هدایت انسان است، کلمات علوی نیز در یک مسیر کلی قرار میگیرند و رابطهای بنیادی میان خطبهها، نامهها، حکمتها و فرمانهای امیرالمؤمنین(ع) وجود دارد.
این محقق علوم اسلامی، علم و عقل را دو رکن اساسی در منظومه معرفتی نهجالبلاغه دانست و اظهار داشت: علم تنها برای دانشپژوهان دینی نیست و هر انسانی باید از دانش و معرفتی برخوردار باشد که به او کمک کند پروردگارش را بشناسد، مسیر زندگی و تکالیف خود را درک کند و بداند از کجا آمده و به کجا میرود.
الجابری با اشاره به تأکید امیرالمؤمنین(ع) بر برتری علم نسبت به مال و دارایی گفت: ثروت نیازمند نگهبانی انسان است، اما علم از انسان نگهبانی میکند و هرچه از آن بهره بیشتری برده شود، بر ارزش و گستره آن افزوده میشود.
وی همچنین عقل را پایه فهم وحی و یکی از مهمترین عوامل رشد و کمال انسان دانست و افزود: انسان بهوسیله عقل میتواند معرفت پیدا کند و قرآن و سنت را بفهمد. از همین رو، امیرالمؤمنین(ع) در خطبه نخست نهجالبلاغه، یکی از رسالتهای پیامبران را برانگیختن گنجینههای پنهان عقول بشر معرفی میکند.
پژوهشگر علوم اسلامی با تأکید بر هماهنگی میان عقل سلیم و وحی الهی گفت: وحی، قلمروهایی را برای انسان روشن میکند که عقل بهتنهایی توان دسترسی به آنها را ندارد، اما میان عقل و وحی تعارضی وجود ندارد و این دو در مسیر هدایت و رشد انسان، یکدیگر را تکمیل میکنند.
الجابری در پایان تصریح کرد: بازخوانی نهجالبلاغه باید از سطح مطالعهای تشریفاتی فراتر رود و این اثر در متن زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان قرار گیرد تا ظرفیتهای معرفتی، انسانساز و تمدنساز آن برای جامعه امروز آشکار شود.
اربعین؛ فریاد میلیونی علیه زندگی با ذلت
رئیس بنیاد بینالمللی نهجالبلاغه حجتالاسلام سید جمال الدین دینپرورسخنران دیگر نشست روز دوشنبه نجف اشرف بود و با بیان اینکه اربعین حسینی فراتر از یک حرکت مذهبی و آیینی، نماد مبارزه با ظلم، عدالتخواهی و بیداری مسلمانان است، اظهار داشت: راهپیمایی اربعین، تجدید پیمان با نهضت سیدالشهدا(ع) و حرکتی انسانی برای زنده نگهداشتن پیام عاشورا و مقابله با ظلم و ستم است.
وی با اشاره به سخنان امام حسین(ع) درباره خطر حاکمیت یزید و نابودی اسلام در صورت ابتلای امت به حاکمی همچون یزید، افزود: امام حسین(ع) با قیام خود نشان داد که مسئله اصلی، حفظ حقیقت اسلام و مقابله با انحراف و ظلم است؛ همانگونه که امیرالمؤمنین(ع) نیز در نهجالبلاغه هدف مبارزه و جهاد را برپایی نشانههای دین، اصلاح امور جامعه، تأمین امنیت بندگان مظلوم و اجرای قوانین الهی دانستهاند.
حجتالاسلام دینپرور با بیان اینکه راهپیمایی اربعین نمایش عظیم قدرت فرهنگ علوی و حسینی است، گفت: عدالت، امنیت و رفاه برای مردم، از اهداف حرکتهای اصلاحی و مبارزاتی در مکتب اهلبیت(ع) است و فرهنگ علوی نباید تنها در کتابها، دانشگاهها و حوزههای پژوهشی باقی بماند، بلکه باید در عرصه سیاست، مدیریت و زندگی اجتماعی مردم جاری شود.
رئیس بنیاد بینالمللی نهجالبلاغه ادامه داد: خدمترسانی مردم در موکبها، پذیرایی از زائران و حضور شبانهروزی مردم در مسیرهای اربعین، جلوهای از همین فرهنگ علوی است؛ فرهنگی که در آن مردم با ایثار و محبت در کنار یکدیگر قرار میگیرند و برای خدمت به زائران امام حسین(ع) تلاش میکنند.
وی با اشاره به آموزههای نهجالبلاغه درباره مبارزه با ظلم و ایستادگی در برابر دشمن، تصریح کرد: در منطق علوی، زندگی با ذلت ارزشمند نیست و عزت در گرو ایستادگی در راه حق است. انسانهای آزاده هرگز حاضر نیستند در برابر ظلم و استکبار تسلیم شوند و فرهنگ مقاومت، ایستادگی و دفاع از حق، از مهمترین آموزههای نهجالبلاغه و مکتب عاشورا است.
رئیس بنیاد بینالمللی نهجالبلاغه خاطرنشان کرد: فرهنگ علوی، فرهنگی زنده و تمدنساز است که آموزههای آن در میدانهای جهاد، دفاع از امت و مقابله با ظلم تفسیر میشود؛ شاگردان این مکتب نیز به جای اکتفا به شعار، در میدان عمل برای دفاع از ارزشها و آرمانهای الهی ایستادهاند.
حجتالاسلام دینپرور با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به نهجالبلاغه در جریان اربعین، گفت: اربعین میتواند فرصتی برای بازخوانی معارف علوی و ایجاد بیداری در جامعه باشد؛ حرکتی که مردم را از خواب غفلت بیدار کرده و پیام عدالت، عزت، امنیت و مقابله با ظلم را به جهان منتقل میکند.
نهجالبلاغه منبعی برای بازخوانی الگوی انسجام اجتماعی
یک استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه از نهجالبلاغه به عنوان منشور حکمرانی یاد کرد و آن را منبعی برای بازخوانی الگوی انسجام اجتماعی دانست.
مجید کافی در نشست ظرفیت های اربعین و ترویج نهج البلاغه گفت: انسجام اجتماعی یک سرمایه اجتماعی است و همه حاکمان به این موضوع توجه دارند.
وی به موضوع انسجام اجتماعی از منظر امیر مومنان پرداخت و گفت: در نامه حضرت به مالک اشتر یک منشور حاکمیتی وجود دارد. چون فرمود مردم یا در دین مشترک هستند یا در خلق و فقط حاکم می تواند چنین جمله ای را بیان کند.
این پژوهشگر علوم اجتماعی از انسجام در نهجالبلاغه به معنای هویت جمعی و تعلق مشترک یاد کرد و گفت: نهجالبلاغه منبعی برای بازخوانی الگوی انسجام اجتماعی است و آن حضرت سه عامل مهم را برای انسجام اجتماعی بیان کردند که یکی از آنها هنجارها و ارزشهای مشترک است و پیامد آن انسجام اجتماعی است؛ مانند عدالت، خیرخواهی و مسئولیت پذیری.
وی افزود: بخشی از انسجام اجتماعی، انسجام ساختاری است. علاوه بر تقویت هنجارهای مشترک برای انسجام هنجارهای اجتماعی باید به مسأله حقوق مشترک میان حاکم و مردم توجه کرد و حضرت علی(ع) فرمود (من حقی بر گردن مردم دارم و مردم هم حقی بر گردن من دارند). لذا مشارکت مردم در انسجام ساختاری مهم است.
کافی ادامه داد: وجود حاکم عاملی برای انسجام است. لذا به فرموده حضرت حتی اگر این حاکم یک فرد ستمگر باشد. چون در انسجام اجتماعی اختلافاتی وجود دارد و در اینجا موضوع مدیریت اختلافات مطرح میشود. لذا اختلافات نیز باید در راستای انسجام اجتماعی مدیریت شود.
وی افزود: حضرت علی (ع) گاهی به آسیب های اجتماعی پرداخته و مردم را از تفرقه پرهیز می دهند. اگر اختلاف منجر به رفتار و کنش شود، بحث تفرقه و فتنه به عنوان یکی از آسیب های انسجام اجتماعی مطرح میشود.
این پژوهشگر علوم اجتماعی اضافه کرد: امیر مومنان فرمود دنیاگرایی مردم و حاکمان باعث از بین رفتن انسجام اجتماعی میشود. چون اجتماع بر پایه سود شکل میگیرد و چون هر کس به دنبال کسب سود است، این مسأله باعث اختلاف میشود. البته انحراف نخبگان و خواص نیز از عوامل مهم آسیب های انسجام اجتماعی است.
وی از کلیدواژههای جماعت و امت واحده برای انسجام اجتماعی یاد کرد و گفت: سه هویت انسجامی شامل هویت اعتقادی، اجتماعی و هویت انسانی است و ما موظفیم از این انسجام اجتماعی محافظت کنیم و کوچکترین حرفی که خدشه به این انسجام اجتماعی وارد کند، مسئول هستیم.
مظلومیت را از چهره نهجالبلاغه بزداییم
مسئول موسسه نهجالبلاغه عتبه حسینی گفت: مظلومیت را از چهره نهجالبلاغه و امیر مومنان بزداییم.
حجت الاسلام سیدمرتضی موسوی در نشست ظرفیت های اربعین و ترویج نهج البلاغه گفت: سختترین مصیبتی که بعد از حادثه کربلا به اهل بیت وارد شد، مصییت اسارت حضرت زینب(س) بود و اربعین، واکنشی به این مصیبت بزرگ است لذا باید چنین تجمع بزرگی برگزار شود ولی در این تجمع به دو چیز نیاز داریم؛ یکی احساسات و دیگری معرفت.
وی افزود: نهجالبلاغه مهجور مانده است و بخش بزرگی از آن، مظلومیتهای امیر مومنان است. هرچند تلاشهایی در این زمینه صورت گرفته ولی باید مظلومیت را از چهره نهجالبلاغه و امیر مومنان بزداییم.
حجت الاسلام سیدمرتضی موسوی خاطر نشان کرد: حضرت علی (ع) در خطبههای مختلفی بهویژه در یکی از بلندترین خطبهها (خطبه سوم) از مظلومیتهای خود پرده برداشتند.
وی افزود: یکی از مظلومیتهای نهج البلاغه این است که حدود۴۸۰ خطبه از آن حضرت داریم ولی سیدرضی ۲۳۹ خطبه را جمعآوری کرده که برخی از این خطبهها نیز تقطیع شده است.
موسوی با اشاره به سفارش قائد شهید و آیت الله العظمی سیدعلی سیستانی مبنی بر بهرهگیری از کلام امیر در جلسات گفت: نهجالبلاغه حتی در حوزههای علمیه مهجور است.
نظر شما