خبرگزاری مهر، گروه استانها: دنا را از دور که نگاه میکنی، قامتش مثل دیواری از سنگ و برف، افق زاگرس را شکافته است، اما این فقط ظاهر ماجرا است. وقتی قدم در دامنههایش میگذاری و نفس در هوای سرد و رقیق ارتفاع میکشی، تازه میفهمی با یک رشتهکوه معمولی طرف نیستی، با سامانهای پیچیده از طبیعت، تاریخ و خطر روبهرو هستی.
اینجا «بام زاگرس» است، رشتهکوهی به طول حدود ۸۰ تا ۹۰ کیلومتر، با پهنایی بین ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر که در گستره سه استان کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و فارس کشیده شده و با بیش از ۴۰ قله بالای چهار هزار متر، یکی از متراکمترین مجموعههای ارتفاعی ایران به شمار میرود.
از قله شاخص «قاشمستان» با ارتفاعی بیش از ۴۴۵۰ متر گرفته تا قللی چون «حوضدال»، «مورگل»، «ماش» و دهها یال و تیغه صخرهای، دنا نهتنها مقصدی برای صعود، بلکه میدان آزمونی برای مهارت، تجربه و شناخت است، وجود یخچالهای دائمی، برفچالها، درههای عمیق و شرایط جوی غیرقابل پیشبینی، این منطقه را به یکی از حساسترین و در عین حال جذابترین نقاط کوهنوردی کشور تبدیل کرده است.
دنا فقط یک مقصد ورزشی نیست، بخش وسیعی از آن در قالب «منطقه حفاظتشده دنا» و در سطحی کلانتر بهعنوان ذخیرهگاه زیستکره شناخته میشود، این منطقه زیستگاه گونههای نادر گیاهی و جانوری است و اهمیت آن فراتر از مرزهای استانی، در سطح ملی و حتی جهانی تعریف میشود.
همین ویژگیها باعث شده دنا به مقصدی دائمی برای کوهنوردان حرفهای، تیمهای امداد و نجات، طبیعتگردان و پژوهشگران تبدیل شود، جایی که هر صعود، بیش از هر چیز به «شناخت دقیق» وابسته است، شناخت مسیر، نامها، مختصات و عوارض طبیعی.
اما دقیقاً در همین نقطه، یک چالش جدی شکل گرفته است، دنا در نقشهها، آن چیزی نیست که در واقعیت وجود دارد.
روایت کوهنوردان؛ وقتی یک نام اشتباه، مسیر را عوض میکند
با گسترش استفاده از GPS و نرمافزارهای ناوبری، بسیاری از کوهنوردان مسیرهای خود را بر اساس دادههای دیجیتال انتخاب میکنند، اما به گفته فعالان این حوزه، این دادهها همیشه قابل اعتماد نیستند.
زواره نیکاقبال، کوهنورد و پیشکسوت شناختهشده دنا، در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به یک حادثه تلخ میگوید: در یکی از حوادث، چند نفر در زیر یک تونل برفی گرفتار شدند و تماس گرفتند، اما مشکل این بود که نمیتوانستند موقعیت دقیق خودشان را اعلام کنند، یا نام محل را نمیدانستند یا اسمی میگفتند که برای ما آشنا نبود.
او ادامه میدهد: با توضیحاتی که دادند، کوهنوردان محلی توانستند محل را تا حدودی حدس بزنند، اما زمان زیادی از دست رفت و متأسفانه تعدادی از آنها جان خود را از دست دادند.
نیکاقبال با تأکید بر اهمیت یکسان بودن نامها و مختصات میگوید: اگر نامها دقیق و مشترک باشد، حتی عشایر و افراد محلی هم میتوانند در کوتاهترین زمان وارد عمل شوند، اما وقتی هرکس یک اسم متفاوت استفاده کند، عملاً مسیر امداد مختل میشود.
نامگذاری قلل و مسیرهای دنا هیچ ریشه محلی ندارد
عباس پدرام، از دیگر پیشکسوتان کوهنوردی استان، در گفتوگو با خبرنگار مهر، مشکل را فراتر از مختصات میداند و میگوید: امروز با یک پدیده خطرناک مواجه هستیم، تغییر نامها. برخی قلل و مسیرها با نامهایی در فضای مجازی یا اپلیکیشنها شناخته میشوند که هیچ ریشه محلی ندارند.
وی میافزاید: وقتی این نامها در نقشهها ثبت شود، بهمرور جای نامهای اصیل را میگیرد و این یعنی حذف تدریجی هویت دنا.
پدرام تأکید میکند: پیشنهاد ما این است که قلل دنا شناسنامهدار شوند، بر اساس نقشههای توپوگرافی رسمی، اطلاعات محلی و بررسیهای میدانی، هر قله باید نام، ارتفاع و مختصات دقیق داشته باشد و حتی با نصب پلاک مشخص شود.
قیصرپور، دیگر پیشکسوت کوهنوردی، نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر میگوید: نامهای دنا ریشه در فرهنگ و گویش مردم منطقه دارد؛ اینها قابل تغییر سلیقهای نیستند.
وی اضافه میکند: در برخی نقشهها این نامها اشتباه ثبت شده یا اصلاً وجود ندارد. این موضوع باید با بررسی میدانی اصلاح شود.
هشدار هیئت کوهنوردی؛ از خطای دادهها تا تابلوهای خودسرانه
رئیس هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی کهگیلویه و بویراحمد، در گفتوگو با خبرنگار مهر، با تأیید این چالش میگوید: در بررسیهایی که انجام دادهایم، مشخص شده در برخی سامانههای ناوبری، بخشی از قلل شاخص دنا به نام استانهای اصفهان و فارس ثبت شدهاند.
زریر حسینزاده ادامه میدهد: این موضوع را به فدراسیون اعلام کردهایم، اما اصلاح آن نیازمند ورود دستگاههای مرتبط با تقسیمات جغرافیایی است.
حسینزاده با هشدار نسبت به پیامدهای این خطا میافزاید: وقتی یک داده اشتباه وارد سامانهها شود، بهمرور در همه پلتفرمها تکثیر میشود و تبدیل به مرجع میشود؛ در این صورت اصلاح آن بسیار دشوار خواهد بود.
وی در ادامه به موضوع تابلوگذاری اشاره کرده و میگوید: متأسفانه برخی گروهها و باشگاهها بهصورت خودسرانه اقدام به نصب تابلو در ارتفاعات دنا کردهاند، حتی با لوگوی استانهای دیگر؛ این موضوع برای استان قابل قبول نیست.
رئیس هیئت کوهنوردی استان تصریح میکند: تمام تابلوها باید با تأیید هیئت و بر اساس دادههای دقیق توپوگرافی نصب شود و در صورت مشاهده تابلوهای غیرمجاز، آنها را جمعآوری خواهیم کرد.
وی تأکید میکند: نصب تابلو بدون هماهنگی نهتنها کمکی نمیکند، بلکه باعث ایجاد چندگانگی در نامها و گمراهی کوهنوردان میشود.
ورزش و جوانان؛ ضرورت اصلاح دادهها و تکمیل زیرساختها
سرپرست ادارهکل ورزش و جوانان کهگیلویه و بویراحمد، نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت موضوع میگوید: با توجه به افزایش استفاده از ابزارهای ناوبری، دقت دادههای مکانی یک ضرورت جدی است و این موضوع باید بهصورت ویژه پیگیری شود.
مجید پارسایی ادامه میدهد: کوهنوردی تنها یک ورزش نیست، این رشته در حوزه قهرمانی، همگانی و حتی مدیریت بحران نقشآفرین است و برای ایفای این نقش، نیازمند زیرساخت و اطلاعات دقیق است.
پارسایی با اشاره به اقدامات انجامشده میافزاید: در دو سال اخیر حدود ۱۰ میلیارد تومان تجهیزات برای کوهنوردان خریداری شده، اما به دلیل برخی مشکلات زیرساختی، هنوز امکان بهرهبرداری کامل از این تجهیزات فراهم نشده است.
وی همچنین به پروژه «سرای کوهنوردان» در سیسخت اشاره کرده و میگوید: این پروژه با وجود پیشرفت بالا، به دلیل مشکلات قراردادی بلاتکلیف مانده و در حال پیگیری برای تعیین تکلیف آن هستیم.
سرپرست ادارهکل ورزش و جوانان استان تأکید میکند: هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، فدراسیونها و نهادهای تخصصی برای اصلاح دادههای ناوبری ضروری است و بدون این هماهنگی، این مشکل بهمرور پیچیدهتر خواهد شد.
دنا در نقطه تلاقی ایمنی و هویت
آنچه از مجموع این اظهارات برمیآید، یک واقعیت مهم است، خطای نقشههای دنا، صرفاً یک ایراد فنی نیست.
در منطقهای با پیچیدگی توپوگرافی دنا: اختلاف چند ده یا چند صد متر در مختصات میتواند مسیر امداد را تغییر دهد، نامهای متفاوت میتواند ارتباط میان کوهنوردان و نیروهای محلی را مختل کند، و ثبت اشتباه دادهها میتواند در بلندمدت به تحریف رسمی جغرافیای منطقه منجر شود.
به بیان دیگر، دنا امروز در نقطهای ایستاده که «ایمنی»، «هویت» و «مدیریت داده» به هم گره خوردهاند.
دنا باید دقیق روایت شود
اکنون مطالبه جامعه کوهنوردی روشن و صریح است، اصلاح فوری دادههای ناوبری، ساماندهی تابلوها، تثبیت نامهای اصیل و ایجاد یک مرجع واحد برای اطلاعات جغرافیایی دنا.
دنا، با همه عظمتش، نباید در نقشهها تحریف شود، زیرا این خطا، تنها یک اشتباه دیجیتال نیست، بلکه میتواند در میدان، به قیمت جان انسانها و هویت یک کوهستان تمام شود.
نظر شما