خبرگزاری مهر، گروه استانها: راهآهن خراسان جنوبی، مطالبهای بیش از ۲۵ ساله است که از دهه ۸۰ در محافل رسمی و سفرهای استانی رؤسای جمهور مطرح بوده و اکنون پس از سالها انتظار، با آغاز عملیات اجرایی در دولت سیزدهم و پیگیری تأمین اعتبار در دولت چهاردهم، وارد مرحله تازهای از اجرا شده است.
نخستین پیگیریهای رسمی برای اجرای این طرح به دهه ۸۰ بازمیگردد؛ زمانی که مجمع نمایندگان استان خراسان (پیش از تقسیم) و سیستان و بلوچستان، مطالبه اتصال ریلی منطقه را با رئیسجمهور وقت مطرح کردند و این درخواست به وزارت راه و ترابری و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور ارجاع شد.
این مطالبه در سفرهای بعدی رؤسای جمهور به خراسان جنوبی نیز بارها مطرح شد تا اینکه در سومین سفر دور اول سفرهای استانی رئیسجمهور شهید، مردم، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نخبگان و مسئولان استان بار دیگر بر ضرورت اجرای این طرح تأکید کردند و تسریع در تأمین مالی پروژه راهآهن بیرجند ـ قاین ـ یونسی در شمار مصوبات سفر قرار گرفت.
در پی این مصوبه و با دستور رئیسجمهور، تلاشها برای تأمین منابع مالی و شتاببخشیدن به اجرای پروژه ریلی خراسان جنوبی وارد مرحله تازهای شد؛ بهگونهای که شهید رئیسی در پایان دومین سفر استانی خود به خراسان جنوبی از فراهم شدن مقدمات اجرای طرح راهآهن استان خبر داد.
آغاز عملیات اجرایی
در ادامه این پیگیریها، دولت سیزدهم عملیات اجرایی قطعات مختلف مسیر ریلی شرق کشور در محدوده خراسان جنوبی را با حضور رئیسجمهور آغاز کرد.
این مسیر ریلی که چابهار را به سرخس متصل میکند، علاوه بر نقشآفرینی در جابهجایی مسافر، از ظرفیت مهمی برای توسعه مبادلات تجاری با کشورهای همسایه، بهویژه پاکستان و افغانستان، برخوردار است؛ موضوعی که اهمیت اجرای این پروژه را در شرایط کنونی دوچندان میکند.
مسیر ریلی زاهدان ـ بیرجند ـ مشهد ۹۱۰ کیلومتر طول دارد که ۴۳۲ کیلومتر آن از محدوده خراسان جنوبی عبور میکند.
در دولت چهاردهم نیز با تأکید رئیسجمهور در سفر به خراسان جنوبی، پیگیری اجرای این ابرپروژه و تأمین اعتبارات مورد نیاز آن، حتی در شرایط جنگی، شتاب بیشتری گرفت.
اکنون راهآهن به یکی از اولویتهای اصلی توسعه زیرساختی خراسان جنوبی تبدیل شده است؛ استانی که مردم آن سالها در انتظار برخورداری از شبکه ریلی بودهاند و اجرای این طرح نیز در طول مسیر با چالشهای اعتباری و اجرایی متعددی روبهرو شده است.
در این میان، استاندار خراسان جنوبی با قرار دادن راهآهن در اولویت پیگیریهای استانی، تأمین منابع مالی و رفع موانع اجرایی را در جلسات مختلف و همچنین در جریان سفر رئیسجمهور، با همراهی نمایندگان استان دنبال کرده است.

تزریق بیش از ۹.۵ همت اعتبار
سید محمدرضا هاشمی ماهانه از چگونگی اجرای این ابرپروژه بازدید میکند و در جریان بازدید از پروژه راهآهن شرق کشور با بیان اینکه تاکنون بیش از ۹.۵ همت برای اجرای این ابرپروژه هزینه شده است، گفت: حدود ۸.۵ همت از این منابع طی دو سال گذشته تأمین و هزینه شده و با وجود شرایط جنگی کشور، روند اجرای پروژه تاکنون متوقف نشده است.
وی همچنین افزود: در جریان سفر رئیسجمهور، اعتبار مناسبی برای این پروژه اختصاص یافت و هفته گذشته نیز یکهزار و ۳۰۰ میلیارد تومان به پروژه تزریق شد و پیشبینی میکنیم در هفته آینده نیز یکهزار و ۵۰۰ میلیارد تومان دیگر به این پروژه اختصاص یابد تا مجموع اعتبارات هزینهشده به حدود ۱۰ همت برسد.
هاشمی با اشاره به طول بیش از ۹۱۰ کیلومتری مسیر ریلی شرق کشور خاطرنشان کرد: حدود ۴۳۰ کیلومتر از این مسیر در محدوده استان خراسان جنوبی قرار دارد و از مجموع ۲۳ قطعه اجرایی پروژه، حدود ۱۲ قطعه در محدوده خراسان جنوبی واقع شده است.
پیشرفت ۴۰ درصدی
وی پیشرفت فیزیکی پروژه را بیش از ۴۰ درصد اعلام کرد و افزود: عملیات اجرایی در بخشهای مختلف، از جمله احداث پلها، اجرای پایهها و ستونهای پل و حفاری تونلها، با جدیت ادامه دارد.
در ادامه پیگیریهای میدانی برای بررسی وضعیت اجرای این پروژه، استاندار خراسان جنوبی از قطعات ۱۸، ۱۹ و ۲۰ راهآهن زاهدان ـ بیرجند ـ مشهد در محدوده آرینشهر تا قاین بازدید کرد.
مبلغ قرارداد اولیه اجرای این سه قطعه به طول مجموع ۵۵ کیلومتر، حدود ۳ همت اعلام شده است. این قطعات با میانگین پیشرفت فیزیکی حدود ۳۳ درصد، در حال حاضر با فعالیت ۱۶۰ دستگاه ماشینآلات و ۲۴۰ نیروی انسانی در حال اجرا هستند.
فعالیت بیش از ۸۰۰ دستگاه ماشینآلات در مسیر ریلی استان
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی نیز با اشاره به روند اجرای پروژه راهآهن استان گفت: در حال حاضر بیش از ۸۰۰ دستگاه ماشینآلات سنگین و حدود ۲ هزار نیروی انسانی در طول مسیر ۴۳۲ کیلومتری راهآهن در محدوده استان خراسان جنوبی مشغول فعالیت هستند.
میرمحمد مودی با اشاره به بازدیدهای مستمر از قطعات مختلف این پروژه یادآور شد: پیمانکاران در جبهههای کاری مختلف فعالیت میکنند و عملیات خاکبرداری، خاکریزی، احداث ابنیه فنی، اجرای پلها و حفاری تونلها با جدیت در حال انجام است.
وی همچنین از تخصیص حدود ۷.۵ همت اعتبار از ابتدای دولت چهاردهم خبر داد و گفت: از محل مصوبات سفر ریاستجمهوری، حدود ۳.۵ همت اعتبار در سال جاری به این پروژه اختصاص یافته است.
وی با اشاره به برنامهریزی برای پرداخت مطالبات پیمانکاران این پروژه ادامه داد: پرداخت مطالبات با پیگیریهای وزارت راه و شهرسازی، شرکت مجری، استاندار و نمایندگان استان، تأمین نقدینگی پیمانکاران در دستور کار قرار گرفته و پیشبینی میشود بیش از ۹۰ درصد مطالبات آنان پرداخت شود.

از تونل ۹۵ درصدی تا عملیات خاکی
به گفته مسئول اجرایی قطعه ۱۹ این پروژه، یکی از تونلها به پیشرفت فیزیکی حدود ۹۵ درصد رسیده و در دو تونل دیگر نیز عملیات حفاری با وجود برخورد با لایههای سنگی ادامه دارد. همچنین عملیات اجرایی پنج دستگاه پل خاص در این قطعه آغاز شده و برای یکی از این سازهها حدود ۹۰۰ تن آرماتور و ۱۲ هزار مترمکعب بتن پیشبینی شده است.
در بخش عملیات خاکی این قطعه نیز از مجموع حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب عملیات پیشبینیشده، تاکنون حدود ۸۵۰ هزار مترمکعب اجرا شده است.
سرپرست نظارت قطعه ۲۰ هم از پیشرفت فیزیکی حدود ۳۳ درصدی کل پروژه خبر داد و افزود: عملیات خاکی پیشرفت ۴۵ درصدی و بخش فنی نیز پیشرفت حدود ۳۷ درصدی دارد.
سجاد عبداللهی همچنین از انجام توافق با حدود ۷۰ درصد مالکان در طول مسیر این قطعه خبر داد و گفت: تاکنون حدود ۶۰ میلیارد تومان به مالکان پرداخت شده و حدود ۷۰ میلیارد تومان دیگر از مطالبات آنها نیز باقی مانده است.
مهمترین مشکلات
در ادامه، سرپرست قطعه ۱۷ نیز پیشرفت فیزیکی عملیات را حدود ۱۰ درصد اعلام کرد و کمبود آب، نبود منابع مناسب مصالح خاکی، معارضان اراضی کشاورزی و افزایش هزینههای ماشینآلات را از مهمترین مشکلات اجرای پروژه اعلام کرد.
با اجرای این پروژه، در کنار توسعه زیرساختهای حملونقل، ایجاد فرصتهای شغلی در مناطق مختلف استان نیز فراهم میشود.
استاندار خراسان جنوبی با اشاره به فعالیت بیش از ۲ هزار و ۱۰۰ نفر در بخشهای مختلف این پروژه اظهار کرد: وجود این تعداد نیروی انسانی در پروژه راهآهن خراسان جنوبی نشانگر تأمین معیشت بیش از ۲ هزار خانوار در استان است و اشتغال ایجادشده از این محل اهمیت بسیار زیادی دارد.
هاشمی پرداخت بهموقع حقوق کارگران و کارکنان را از اولویتهای اصلی مدیریت استان دانست و ادامه داد: تأکید بر این است که حقوق عوامل اجرایی بهروز پرداخت شود و مطالبات کارگران در هیچ شرایطی نادیده گرفته نشود. هرچند بعضی از پیمانکاران به دلیل تأخیر در دریافت مطالبات خود با محدودیت نقدینگی مواجه هستند؛ موضوعی که میتواند بر تأمین مصالح، تجهیز کارگاهها و سرعت فعالیت ماشینآلات تأثیر بگذارد.
کمبود آب، مصالح و معارضان؛ موانع پیش روی پیمانکاران
در کنار تأمین منابع مالی پروژه راهآهن، بررسی وضعیت قطعات مختلف نشانگر وجود مشکلاتی است که از جمله عوامل تأثیرگذار بر سرعت اجرای این پروژه هستند.
از جمله این مشکلات میتوان به کمبود منابع آب در بعضی از قطعات، نبود معادن و منابع قرضه مناسب برای تأمین مصالح خاکی، افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری ماشینآلات و مشکلات مربوط به تملک اراضی کشاورزی اشاره کرد که پیمانکاران با آن مواجه هستند.
همچنین تأمین سوخت و مصالح مورد نیاز برای اجرای پلهای خاص و عملیات لاینینگ تونلها به نقدینگی بیشتری نیاز دارد.
استاندار خراسان جنوبی در جریان این بازدید و پس از شنیدن صحبتهای تعدادی از پیمانکاران این پروژه، با اشاره به ضرورت همکاری دستگاههای اجرایی در این خصوص اظهار کرد: دستگاههایی چون محیط زیست، منابع طبیعی و شرکت آب منطقهای باید در چارچوب مسئولیتهای خود برای رفع موانع این پروژه همکاری لازم را انجام دهند.
هاشمی در ادامه با قدردانی از همکاری مردم استان با پیمانکاران در زمینه تملک اراضی تصریح کرد: حقوق مالکان باید بهطور کامل و در زمان مناسب پرداخت شود تا عملیات اجرایی با کمترین مشکل ادامه یابد.
استفاده از زیرساختهای تجهیز کارگاه پس از پایان پروژه
استاندار در پاسخ به این سؤال خبرنگار مهر مبنی بر اینکه تکلیف سازههای ایجادشده بعد از اتمام این پروژه چه میشود، با اشاره به هزینههای قابل توجه ایجاد سولهها، ساختمانها و امکانات پشتیبانی کارگاهها گفت: پس از پایان عملیات اجرایی هر قطعه، نباید این زیرساختها تخریب و بلااستفاده شوند و فضاها و امکانات ایجادشده پس از پایان پروژه باید در اختیار دستگاههای مربوط قرار گیرد تا با برنامهریزی مناسب از آنها برای مصارف عمومی و اجرایی استفاده شود.
وی همچنین با اشاره به امکانات ایجادشده در حاشیه شهر آرینشهر خاطرنشان کرد: سولهها، ساختمانها و تجهیزات موجود میتوانند پس از پایان عملیات، در اختیار مجموعههای مرتبط از جمله شهرداری قرار گیرند تا از این ظرفیتها به نحو مطلوب استفاده شود.
اگرچه پیشرفت بیش از ۴۰ درصدی پروژه در محدوده استان و فعالیت صدها دستگاه ماشینآلات نشانگر تداوم عملیات اجرایی در این پروژه است، اما اختلاف سطح پیشرفت قطعات و همچنین مشکلات تأمین منابع مالی نشان میدهد برای رسیدن به مراحل پایانی کار، برنامهریزی دقیق و نظارت مستمری باید وجود داشته باشد.
افزایش جبهههای کاری، پرداخت مطالبات پیمانکاران، تعیین تکلیف اراضی معارض و تأمین آب و مصالح مورد نیاز نیز میتواند نقش تعیینکنندهای در سرعت اجرای این پروژه راهبردی داشته باشد.
مردم استان پس از سالها شنیدن وعدههای بسیار در این زمینه، اکنون انتظار دارند تا با تخصیص بهموقع اعتبارات پیشبینیشده، در میدان عمل نیز شاهد نتیجه مورد نظر برای مهیا شدن زمینه ریلگذاری و در آینده شنیدن صدای سوت قطار در نقاط مختلف خراسان جنوبی باشند.


نظر شما