یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: در ویدیویی از غذاخوری یک دانشگاه، دانشجویانی به کیفیت غذا اعتراض میکنند. سینیها را بر زمین میریزند و غذا را به سوی نیروی خدماتیای پرت میکنند که خم شده و مشغول جمع کردن همان غذاها است. اطرافشان عدهای سوت میزنند، کف میزنند و شادی میکنند. صحنه چنان است که گویی قهرمانان نبردی بزرگ پیروز شدهاند. اما پیروزی بر چه کسی؟ بر غذا؟ بر کارگری که باید زمین را تمیز کند؟ کسی هم نگران نیست که این کارگر پس از پایان هیاهو باید با تن خسته و روحی زخمی بیهیچ سهمی از این نمایش، رد آن را پاک کند.
اعتراض به کیفیت غذا حق دانشجو است. اما حق اعتراض، هرگز مجوز نابود کردن چیزی نیست که برای تولیدش آب و خاک و انرژی و کار انسانی مصرف شده است. آن هم در کشوری درگیر جنگ و تحریم که امنیت و تأمین خوراکش حاصل تلاش بیوقفه مردمی زحمتکش است. میتوان غذا را نپسندید و دربارهاش توضیح خواست. اما پرت کردن آن به سوی کسی که در تهیهاش نقشی ندارد، دیگر اعتراض نیست؛ تحقیر یک انسان است.
تماشای سوت و کف و جیغشان، دن کیشوت را به یادم آورد. در حمله به آسیابهای بادی گمان میکرد با غولها میجنگد. اینان نیز گویی اژدهایی هفتسر روبهروی خود دیدهاند و در نبرد با او فریاد میکشند. اما عملا در نقطهای که به آن خیره شدهاند، نه دشمنی هست و نه جنگی. دشمن جای دیگری است. اینجا تنها غذای تلفشده و نیروی خدماتی تحقیرشده هست. هورا کشیدن، صحنه را شجاعانه نمیکند؛ این فقط صدای بلند ناهنجاری است که مانع شنیدن صداهای عقلانیتر میشود.
پدران و مادران بسیاری از این دانشجویان، سختیهای جنگ هشتساله را چشیدهاند یا دستکم دربارهاش از پدر و مادرهای خود شنیدهاند. آنها خواستهاند فرزندانشان چنان سختیهایی را تحمل نکنند. خواستهاند زندگی برای آنان آسانتر باشد. این آرزو نه خطا بوده و نه عجیب. خطا از جایی آغاز شده که آسان کردن زندگی را با حذف سختی از تربیت یکی گرفتند. بهجای آن که فرزند یاد بگیرد چه چیزهایی آسان به دست نمیآیند، کوشیدند همهچیز پیش از رسیدن به او آسان شده باشد.
رنج سخت است، اما هر سختیای رنج نیست. مسئولیت پذیرفتن سخت است، انتظار کشیدن سخت است، با کمبود کنار آمدن سخت است، و جبران اشتباه سخت است. همین دشواریها به آدم یاد میدهند که جهان تنها برای آسایش او ساخته نشده است؛ امکانات هزینه دارند، دیگران زحمت میکشند، و خواستن چیزی با مستحق دانستن خود برای به دست آوردنش فرق دارد. شناخت سختی به معنای ستایش محرومیت نیست؛ به معنای آموختن نسبت میان خواسته و مسئولیت است.
کودکی که پدر و مادرش همیشه پیش از برخورد با مانع، مانع را از سر راهش برداشتهاند، بزرگ میشود اما یاد نمیگیرد ناکامی را تحمل کند یا سهم خود را در حل مسئله بپذیرد. وقتی چیزی مطابق میلش نیست، بهجای شناخت مسئول و مطالبه از او، نزدیکترین و بیدفاعترین آدم را هدف میگیرد. چنین رفتاری فقط ناسپاسی نیست؛ نشانهای از شکست در آموختن زندگی مدنی است.
قرار بود نسل بعد کمتر رنج بکشند. قرار نبود دیگران را رنج بدهند.


نظر شما