خبرگزاری مهر- گروه استانها: خبرنگاری در سالهای اخیر با تغییرات گستردهای مواجه شده است؛ از گسترش فضای مجازی و افزایش سرعت انتشار اخبار گرفته تا ورود هوش مصنوعی به فرآیند تولید و پردازش محتوا. در این میان اما یک مسئله همچنان پابرجاست؛ اینکه مردم از رسانه چه میخواهند و خبرنگار چگونه میتواند اعتماد و مرجعیت خود را در برابر انبوه اطلاعات موجود حفظ کند؟
بررسی تجربه خبرنگاران و پیشکسوتان رسانهای قزوین نشان میدهد که اگرچه ابزارهای رسانهای تغییر کردهاند، اما همچنان سوژههایی که مستقیماً با زندگی، حقوق و معیشت مردم ارتباط دارند، بیشترین اهمیت را برای مخاطبان دارند.
سوژههای شهری و ملکی؛ مطالباتی که مردم دنبال میکنند
آرش صالحی، خبرنگار، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به مهمترین موضوعات مورد استقبال مخاطبان در قزوین اظهار کرد: تجربه فعالیت رسانهای نشان میدهد موضوعات شهری، مسائل ملکی و مشکلاتی که قابلیت حل و پیگیری دارند، بیشترین استقبال را از سوی مردم به همراه دارند.
وی افزود: مردم نسبت به موضوعاتی که مستقیماً با زندگی و حقوق آنها ارتباط دارد حساس هستند و به خوبی تشخیص میدهند که یک مطالبه رسانهای صرفاً طرح یک موضوع است یا میتواند به نتیجه و حل مشکل منجر شود.
صالحی با اشاره به تجربه پیگیری مشکلات شهرک اندیشه ادامه داد: در یکی از این موارد، پیگیری رسانهای موضوع شهرک اندیشه در نهایت به دستور ویژه آیتالله رئیسی و ابلاغ وزیر کشور منجر شد و این تجربه نشان داد که خبرنگاری مسئلهمحور و مطالبهگر میتواند در حل مشکلات مردم اثرگذار باشد.
این خبرنگار با اشاره به وضعیت فضای رسانهای استان قزوین نیز گفت: من تغییر مثبتی که انتظار میرود را در فضای رسانهای استان مشاهده نکردهام و همچنان منتقدان با محدودیت و فشار مواجه هستند.
وی تصریح کرد: در مقابل، انتشار گزارشهای عملکرد و بیلانهای کاری که ارزش خبری چندانی ندارند، همچنان مورد توجه قرار میگیرد و این مسئله نیازمند اصلاح رویکرد در قبال رسانه و خبرنگاران است.
صالحی در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت خبرنگاری امروز با یک دهه گذشته خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین تفاوتها، اتکای بیشتر خبرنگاران امروز به هوش مصنوعی و ابزارهای نوین فناوری در فرآیند تولید و پردازش محتواست؛ موضوعی که فضای حرفهای رسانه را نسبت به گذشته تغییر داده است.
مردم بیش از هر چیز به دنبال حقیقت هستند
مهناز اسماعیلی، پیشکسوت رسانهای قزوین، نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به مهمترین موضوعات مورد توجه مردم در فضای رسانهای استان اظهار کرد: مردم بیش از هر چیز به دنبال اخبار امیدبخش هستند؛ اخباری که بتوانند واقعیتها را از دل آنها دریافت کنند و مطمئن باشند آنچه میشنوند، حقیقت دارد.
وی افزود: مردم به دنبال حقیقت و شنیدن واقعیتها و راستگویی هستند و انتظار دارند رسانهها مسائل را صادقانه و بدون واسطه برای آنها روایت کنند.
این پیشکسوت رسانهای با اشاره به اهمیت پرداختن به سوژههای مبتلابه جامعه بیان کرد: خبرنگاران باید در انتخاب سوژهها جدیتر عمل کنند و به سراغ موضوعاتی بروند که مستقیماً با زندگی مردم ارتباط دارد.
اسماعیلی ادامه داد: مسائل اقتصادی، مشکلات کارگری، گرانی و دغدغههای معیشتی از جمله موضوعاتی است که مردم به شکل جدی دنبال میکنند و رسانه باید بتواند در این حوزهها مطالبهگری کرده و پاسخهای قانعکنندهای برای افکار عمومی مطالبه کند.
وی در ادامه درباره تغییرات فضای رسانهای استان قزوین طی سالهای اخیر گفت: تغییرات رسانه در استان را نمیتوان از تحولات رسانهای کشور جدا کرد و این دو به یکدیگر وابسته هستند، اما واقعاً نیازمند یک تغییر اساسی هستیم تا نقش و جایگاه رسانه بیش از گذشته دیده شود.
اسماعیلی تصریح کرد: به نظر میرسد هنوز در کشور و بهویژه در استانها، شناخت کافی از میزان اثرگذاری رسانه وجود ندارد و این مسئله یکی از مشکلاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تفاوت خبرنگاری امروز با یک دهه گذشته خاطرنشان کرد: خبرنگاری امروز با ۱۰ سال گذشته تفاوت بسیار زیادی کرده است؛ چراکه دنیای دیجیتال، رسانههای اینترنتی و سرعت بالای انتشار اخبار، فضای کار رسانهای را بهطور جدی تغییر دادهاند.
این پیشکسوت رسانهای افزود: رسانههای جدید باعث شدهاند اخبار با سرعت بسیار بیشتری تولید و منتشر شوند و از این نظر شاید بتوان گفت بخشی از فرآیند کار برای خبرنگاران آسانتر شده است، اما این تغییر به معنای از بین رفتن دشواریهای حرفه خبرنگاری نیست.
اسماعیلی تأکید کرد: در شرایط جدید، رسانه باید ضمن استفاده از ظرفیتهای فضای دیجیتال، همچنان بر اصول حرفهای، صحت اخبار و اعتماد مخاطب پایبند بماند؛ چراکه سرعت نباید جای حقیقت را بگیرد.
انتقاد مستدل؛ همچنان یکی از جذابترین سوژههای رسانه
عبدالعظیم موسوی، پیشکسوت رسانهای استان قزوین، نیز با اشاره به اهمیت انتخاب سوژههای انتقادی در رسانه اظهار کرد: به نظر من سوژههای انتقادی بیشترین مخاطب را دارند، اما این انتقاد باید منطقی و مستدل باشد و نباید به توهین یا بیان مطالب کذب منجر شود.
وی افزود: اگر خبرنگار بتواند یک دستگاه، فرد یا عملکرد را با رعایت احترام و بر اساس استدلال و مستندات مورد نقد قرار دهد، مردم نیز موضوع را پیگیری میکنند و نسبت به نتیجه آن حساس خواهند بود.
موسوی درباره دشوارترین سوژههایی که در سالهای فعالیت رسانهای خود پیگیری کرده است، بیان کرد: سوژههایی که به برخی مسئولان یا افراد خاص مربوط میشد، معمولاً دشوارتر بودند و در مسیر پیگیری آنها با موانع مختلفی مواجه میشدیم.
این پیشکسوت رسانهای ادامه داد: در برخی موارد رسانه با تحریم، تهدید یا حتی شکایت مواجه میشد و همین مسئله روند پیگیری سوژههای حساس را دشوار میکرد.
فضای مجازی؛ فرصت بزرگ و تهدید مرجعیت رسانه
موسوی در ادامه با اشاره به مهمترین تغییر فضای رسانهای استان قزوین طی سالهای اخیر گفت: بزرگترین تغییر، گرایش و تمایل گسترده مردم به فضای مجازی است. مردم امروز به دنبال دسترسی آسان و سریع به اطلاعات هستند و ترجیح میدهند اخبار را از طریق تلفن همراه خود دریافت کنند.
وی این تغییر را در کنار فرصتهای موجود، یک تهدید نیز دانست و تصریح کرد: وقتی اطلاعات به سرعت در فضای مجازی منتشر میشود، مشخص نیست منبع آن تا چه اندازه معتبر است و آیا اطلاعات منتشرشده صحت دارد یا خیر.
موسوی خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات فضای مجازی این است که بسیاری از مطالب منتشرشده در این فضا به شکل مطلوب در تاریخ باقی نمیمانند و بعدها نیز امکان استناد دقیق به آنها وجود ندارد؛ در حالی که یکی از ویژگیهای مهم رسانه، ثبت و ماندگاری اطلاعات و امکان مراجعه و استناد به آن است.
وی درباره تفاوت خبرنگاری امروز با یک دهه گذشته نیز گفت: متأسفانه بخشی از جامعه امروز به دنبال اطلاعات آسان و سریع است و در نتیجه، مرجعیت خبر دیگر یکپارچه و متمرکز نیست.
این پیشکسوت رسانهای افزود: امروز منابع دریافت خبر بسیار متنوع شدهاند و همین مسئله باعث شده است که مخاطب با حجم گستردهای از اطلاعات مواجه باشد و تشخیص خبر صحیح از نادرست دشوارتر شود.
موسوی ادامه داد: در چنین شرایطی گاهی اوقات کسی که دروغ بزرگتر یا ادعای هیجانانگیزتری مطرح میکند، بیشتر دیده میشود و این مسئله هزینه سنگینی را بر رسانههای داخلی تحمیل میکند.
وی تأکید کرد: رسانههای داخلی برای حفظ مرجعیت خود باید هم از نظر کیفی و هم از نظر مالی هزینه کنند تا بتوانند در برابر انتشار اطلاعات نادرست ایستادگی کرده و اعتماد مخاطب را حفظ کنند.
خبرنگاری؛ از سرعت انتشار تا مسئولیت روایت حقیقت
آنچه از دیدگاه این سه فعال و پیشکسوت رسانهای در قزوین میتوان دریافت، این است که اگرچه شکل و ابزار خبرنگاری نسبت به گذشته تغییر کرده، اما نیاز جامعه به رسانهای که بتواند حقیقت را از میان انبوه اطلاعات استخراج و با دقت و صداقت روایت کند، همچنان پابرجاست.
از یک سو، مخاطب امروز اخبار مربوط به مشکلات شهری، مسائل ملکی، اقتصاد، کارگری، گرانی و دیگر موضوعات مستقیم زندگی خود را دنبال میکند و از سوی دیگر، در فضای رقابتی شبکههای اجتماعی، سرعت انتشار خبر به یکی از عوامل تعیینکننده در جذب مخاطب تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، خبرنگار دیگر تنها تولیدکننده متن خبری نیست؛ بلکه باید بتواند سوژه را کشف کند، صحت اطلاعات را بررسی کند، مستندات جمعآوری کند، با مسئولان و مردم گفتوگو کند، از ابزارهای نوین و هوش مصنوعی بهره بگیرد و در نهایت روایتی دقیق و قابل استناد در اختیار مخاطب قرار دهد.
تجربه خبرنگاران قزوین نشان میدهد آنچه میتواند رسانه را در این رقابت حفظ کند، صرفاً سرعت نیست؛ بلکه اعتماد، صحت، مطالبهگری، مستند بودن و توانایی حل مسئله است.
در روز خبرنگار، شاید مهمترین پرسش برای آینده رسانه همین باشد؛ اینکه در میان انبوه اخبار و روایتهایی که هر لحظه در فضای مجازی منتشر میشوند، کدام رسانه میتواند همچنان اعتماد مردم را به دست آورد؟
پاسخ این پرسش، بیش از هر چیز به کیفیت خبرنگاری و میزان پایبندی رسانه به حقیقت وابسته است.
نظر شما