به گزارش خبرنگار مهر، حریم تهران سالهاست محل کشمکش میان صیانت از طبیعت و سودای ساختوساز است؛ محدودهای که قرار است حائل و محافظ شهر باشد، اما در برخی نقاط، ساختوسازهای غیرمجاز و تغییر کاربری آرامآرام چهره آن را تغییر داده است. در جریان بازدید میدانی از حریم منطقه کن و سلوقان آنچه بیش از همه به چشم میآمد، همین مرز باریک میان پهنههای طبیعی و سازههایی بود که گاه تا نزدیکی این محدودهها پیش رفتهاند.
در حاشیه این بازدید، صحبت از «حریمخواری» شد؛ پدیدهای که به گفته محمدمهدی عزیزی، مدیرعامل شرکت شهربان و حریمبان شهرداری تهران، مقابله با آن نیازمند پایش مستمر و حضور میدانی نیروهاست.
حریم زیر ذرهبین
عزیزی در رابطه با روند پایش حریم میگوید مقابله با تخلفات ساختمانی تنها به حضور نیروها در محل محدود نمیشود و پایش ساختوسازهای غیرمجاز بهصورت مستمر در ساعات مختلف صبح، ظهر و شب ادامه دارد.
به گفته عزیزی، بخشی از موارد نیز از طریق سامانه ۱۳۷ و گزارشهای مردمی به شرکت اعلام میشود و پس از بررسی، اقدامات لازم برای جلوگیری از ادامه تخلف انجام میگیرد.
در کنار نیروی انسانی، فناوری نیز وارد میدان شده است. دوربینهای نصبشده در محدوده حریم فعال هستند و بهصورت آنلاین پایش میشوند تا امکان شناسایی سریعتر تخلفات فراهم شود.
از سوی دیگر، شرکت در حال آمادهسازی دوربینهای نصبشونده روی لباس نیروهاست. تجهیزات این دوربینها آماده است و تست آنلاین سامانه نیز در حال انجام است تا پس از رفع اشکالات، دوربینها نصب و مورد بهرهبرداری قرار گیرند.
عزیزی همچنین اعلام کرده است که در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، هزار و ۱۱۵ مورد جلوگیری از ساختوساز در حریم و ۵۱۸ مورد رفع آثار تخلف انجام شده است.
وی تأکید کرده است بخشی از این اقدامات مربوط به بازدید و بخشی مربوط به اقدامات پیشگیرانه و اجرایی است و جلوگیری از ساختوسازهای غیرمجاز در حریم نیز در همین چارچوب انجام میشود.
حریمخواری و مسئله مدیریت
در ادامه، احمد معظمی گودرزی، معاون فنی و اجرایی شرکت شهربان و حریمبان شهرداری تهران درباره وضعیت حریم تهران، این محدوده را دارای یک مسئله مدیریتی و ساختاری دانست.
معظمی گودرزی گفت: در دورهای که مدیریت و کنترل حریم بهطور کامل در اختیار شهرداری بود، اقدامات گستردهای برای مقابله با ساختوسازهای غیرمجاز انجام میشد و آمار این اقدامات نیز موجود است.
وی با اشاره به بروز پدیده «حریمخواری» در مناطقی از جمله منطقه ۱۵ و منطقه ۲۲، بر ضرورت صیانت از این محدوده تأکید کرد.
وقتی تخلف کوچک، بزرگ میشود
داوود معظمی گودرزی، مدیر اداره حریم شرکت شهربان و حریمبان شهرداری تهران، درباره وضعیت تخلفات در نقاط مختلف حریم گفت: نیروهای شرکت در مناطقی مانند منطقه یک، منطقه ۱۹، شمیران و خاک سفید منطقه چهار با ساختوسازهای غیرمجاز برخورد میکنند و در برخی موارد حتی با واکنش مردم مواجه میشوند.
به گفته معظمی گودرزی، ممکن است در ابتدا یک ملک یا یک تخلف کوچک و کماهمیت به نظر برسد، اما اگر همان یک مورد رها شود، طی دو یا سه روز حجم گستردهای از تخلف شکل بگیرد.
وی هشدار میدهد که در برخی مناطق، سازندگان متخلف میتوانند در مدت یک هفته چندین طبقه بنا ایجاد کنند؛ بنابراین برخورد بهموقع و جدی با تخلف برای جلوگیری از گسترش آن ضروری است.
حریم؛ تنفس گاه تهران
حالا در یکی از نقاط حریم تهران ایستادهایم؛ جایی در ناحیه یک منطقه ۵، در مسیر جاده کن به سمت امامزاده داوود. اینجا یکی از همان نقاطی است که مرز شهر و حریم را میتوان از نزدیک دید؛ محدودهای که به گفته معظمی گودرزی، حریمدار است و مدیریت آن میان ادارهکل حریم به عنوان سیاستگذار و شرکت شهربان به عنوان بازوی اجرایی دنبال میشود.
معظمی گودرزی درباره وظایف شرکت شهربان در این محدوده توضیح گفت: در بحث حریم، طبق قانون و بر اساس ماده ۵۵ و ماده ۹۹ قانون شهرداری، موظف هستیم با ساختوسازهای موجود در حریم برخورد کنیم.
وی البته میان ساختوسازهای قدیمی و تخلفات جدید تفاوت قائل میشود به گفته وی، برخی بناهایی که در مسیر دیده میشوند، مانند رستورانها، قدمت زیادی دارند و امکان برخورد و تخریب آنها با محدودیتهای قانونی مواجه است. در مقابل اگر مستندات نشان دهد ساختوسازی طی سالهای اخیر انجام شده و در بازه قانونی قرار داشته باشد، امکان اقدام و تخریب آن وجود دارد.
مدیر اداره حریم شرکت شهربان، حریم شهر تهران را تنفسگاه شهر میداند؛ محدودهای که به دلیل مسائل زیستمحیطی نباید به پهنهای برای ساختوساز تبدیل شود.
وقتی ساختوساز به مسیر رودخانه میرسد
در این میان موضوع فقط حفظ طبیعت نیست؛ بخشی از حریم تهران با رودخانهها و مسیلها گره خورده و هر ساختوساز غیرمجاز در این محدوده میتواند تبعاتی فراتر از تغییر کاربری زمین داشته باشد.
همین نقطهای که در آن ایستادهایم، نمونهای از این وضعیت است؛ رودخانهای فصلی که اگرچه در زمان بازدید آبی در آن جریان ندارد، اما در فصل پاییز و زمستان آب در مسیر آن جاری میشود.
معظمی گودرزی با اشاره به سیل امامزاده داوود یادآوری میکند که ساختوساز در حریم و بستر رودخانهها میتواند در زمان وقوع بارشهای شدید، خطرات جبرانناپذیری ایجاد کند و سیلاب سالهای گذشته نیز با تلفات انسانی همراه بوده است.
اینجا، حریم دیگر فقط یک محدوده اداری یا خطی روی نقشه نیست فاصله میان ساختوساز و مسیر طبیعی آب میتواند در زمان وقوع یک حادثه، به فاصله میان امنیت و خطر تبدیل شود.
برخورد با ساختوسازهای غیرمجاز
اما در پنج ماه نخست امسال چه میزان با ساختوسازهای غیرمجاز در حریم برخورد شده است؟
معظمی گودرزی گفت: از ابتدای سال، ۳۵۰۰ مورد مأموریت در حوزه حریم انجام شده که از این تعداد، ۲۶۷ مورد رفع خلاف بوده است؛ به این معنا که در مواردی که ساختوساز در مراحل اولیه قرار داشته، مأموران وارد عمل شدهاند و از ادامه آن جلوگیری کردهاند.
به گفته وی، ساختوسازهای غیرمجاز در برخی مناطق همچنان ادامه دارد و مناطق ۱۸ و ۱۹ از جمله نقاطی هستند که این تخلفات در آنها مشاهده میشود.
گودرزی یکی از دلایل تداوم این مسئله را انگیزههای اقتصادی و درآمدزایی میداند موضوعی که باعث میشود ساختوساز غیرمجاز در حریم همچنان برای سودجویان جذاب باشد.
حریم با صدها نیرو رصد میشود
به گفته معظمی گودرزی، حدود ۳۴۰ نیرو در ۱۱ منطقه و ۲۷ ناحیه دارای حریم فعالیت میکنند و مأموریتهای آنها بهصورت ۱۲ و ۲۴ ساعته انجام میشود.این نیروها در قالب گشت و مأموریتهای مستمر، وضعیت حریم را رصد میکنند تا از شکلگیری تخلف و آغاز ساختوسازهای غیرمجاز جلوگیری شود.
گلوگاههای حریم زیر نظر دوربینها
معاون فنی و اجرایی شرکت شهربان و حریمبان شهرداری تهران با اشاره به نقاط حساس حریم میگوید: در ۱۲ گلوگاه حساس که از نظر فنی نقاط قرمز ساختوسازهای غیرمجاز محسوب میشوند، دوربینهای نظارتی مستقر شده است و برنامهریزی برای افزایش این تعداد به ۲۴ نقطه نیز انجام شده است.
معظمی گودرزیگفت: پایش این گلوگاهها بهصورت دقیقهای، ساعتی و روزانه انجام میشود و به محض مشاهده هرگونه تخلف، اکیپهای عملیاتی در محل حاضر شده و از ادامه عملیات ساختمانی جلوگیری میکنند.
یکی دیگر از اقدامات در این زمینه، جلوگیری از انتقال مصالح ساختمانی به محدودههای دارای ساختوساز غیرمجاز است. بر همین اساس، گیتهای متعددی در ورودی گلوگاههای حریم مستقر شدهاند تا از ورود مصالح ساختمانی به این مناطق جلوگیری شود.
حریم؛ مأموریتی پرهزینه
اما مقابله با ساختوساز غیرمجاز همیشه به یک تذکر یا جلوگیری ساده ختم نمیشود. معظمی گودرزی درباره دشواری مأموریت نیروهای شهرداری و انتظامی در حریم گفته است در مناطقی که امکان و اختیار اقدام برای شهرداری وجود داشته، اقدامات خوبی برای مقابله با ساختوسازهای غیرمجاز انجام شده، اما نیروهای این مجموعه در این مسیر هزینههای سنگینی دادهاند.
به گفته وی، در میان نیروهای شهرداری جانباز و مجروح وجود دارد و مأموریتهای مربوط به حریم گاهی با خطرات جدی همراه بوده است. نیروهای انتظامی نیز در برخی عملیاتها در کنار شهرداری حضور داشته و جانفشانی کردهاند.
گودرزی از دادستانی تهران، دستگاههای امنیتی و نیروهای انتظامی نیز خواسته است حمایت بیشتری از نیروهای شهرداری در اجرای مأموریتهای صیانت از حریم داشته باشند.
اختلاف بر سر مسئولیت صیانت از حریم
معظمی گودرزی درباره وضعیت مدیریتی حریم تهران از وجود اختلاف حقوقی و قانونی میان شهرداری تهران و استانداری تهران بر سر مسئولیت صیانت از این محدوده میگوید.
به گفته معاون فنی و اجرایی شرکت شهربان و حریمبان شهرداری تهران، در دولت گذشته و در دوره ریاستجمهوری شهید آیتالله سیدابراهیم رئیسی، تمامی اختیارات مربوط به برخورد با ساختوسازهای غیرمجاز و صیانت از حریم شهر تهران در اختیار شهرداری تهران بود، اما در دولت فعلی استانداری تهران این مسئولیت را در حوزه اختیارات خود میداند.
معظمی گودرزی تأکید میکند که حریم از خطوط قرمز مدیریت شهری تهران است و شهرداری تا جایی که قانون اجازه داده، از ظرفیتهای قانونی و اجرایی خود برای صیانت از این محدوده استفاده کرده است.
حریم؛ خطی که نباید عقب برود
حریم تهران فقط یک محدوده مدیریتی نیست؛ پهنهای است که هم بخشی از ظرفیت طبیعی شهر محسوب میشود و هم در برخی نقاط، رودخانهها و مسیلها از میان آن عبور میکنند. تجربه سیلاب امامزاده داوود نشان داده است.
بیتوجهی به این محدودهها میتواند هزینهای بسیار سنگینتر از یک تخلف ساختمانی به همراه داشته باشد.
از یک سو، آمار جلوگیری از ساختوساز و رفع آثار تخلف نشان میدهد برخورد با این پدیده همچنان در جریان است و از سوی دیگر، استقرار دوربینها در گلوگاههای حساس، پایش مستمر و کنترل ورود مصالح، نشان میدهد رویکرد نظارتی در حریم در حال گستردهتر شدن است.
در نهایت، آنچه در بازدید میدانی از حریم بیش از هر چیز خودنمایی میکرد، اهمیت همین مرز بود مرزی میان شهر و طبیعت که هر عقبنشینی در آن میتواند راه را برای تخلفهای بعدی باز کند.
حریم تهران جایی نیست که بتوان تخلف را به امید برخورد در آینده رها کرد چرا که یک سازه کوچک اگر بهموقع متوقف نشود، میتواند در مدت کوتاهی به بنایی بزرگ و تثبیتشده تبدیل شود. اینجا، فاصله میان یک تخلف کوچک و یک ساختوساز گسترده، شاید تنها چند روز باشد و همین موضوع، صیانت از حریم را به مأموریتی تبدیل کرده که موفقیت در آن بیش از هر چیز به سرعت شناسایی، هماهنگی دستگاهها و جلوگیری از تخلف در همان نقطه آغاز وابسته است.
نظر شما