خبرگزاری مهر، گروه استانها - سید امیرحسین عظیمی: سیستان و بلوچستان حدود ۲۰ سال است که درگیر یک خشکسالی همهجانبه و بیسابقه شده است و مشکلی فراگیر را برای این استان محروم مرزی به وجود آورده است، بهطوریکه بنا به گفته مسئولان استانی، امسال بحران خشکسالی سیستان و بلوچستان به اوج خود رسیده و همه مساحت ۱۰۰ درصدی این استان درگیر خشکسالی شده است.
کم آب ترین روستاهای کشور در نوار ساحلی مکران
خشکسالی در استانی که پایینترین شاخصه دسترسی به آب بهداشتی و آشامیدنی در کشور را دارد و به گفته مدیرانش، نیمی از جمعیت آن در بیش از ۳ هزار روستا بهصورت سقایی آبرسانی میشوند حرف دیگری است بهویژه آنکه بخش بزرگی از این روستاها در مناطق طرح جامع و راهبردی ایران یعنی طرح توسعه سواحل مکران قرارگرفتهاند.
شهر و روستاهایی که در امتداد سواحل مکران قرار گرفته اند و عمدتاً در بنادر چابهار و کنارک هستند، پایینترین شاخصه دسترسی به آب بهداشتی و آشامیدنی را در استان سیستان و بلوچستان دارند این یعنی روستاهای بندر راهبردی چابهار بهعنوان قلب توسعه سواحل مکران، بیآبترین در کشور هستند.
بیش از ۴۰۰ روستا در چابهار با جمعیت بیش از ۱۷۰ هزار نفر فاقد لولهکشی آب آشامیدنی هستند و بهصورت سقایی و با تانکرهای سیار آبرسانی میشوندچابهار پایینترین شاخص دسترسی به آب بهداشتی و آشامیدنی در کشور را داراست به گونه که شاخص دسترسی به آب که در کشور بهطور میانگین ۹۰ درصد است اما چابهار حدود ۲۳ درصد است و بیش از ۴۰۰ روستا در چابهار با جمعیت بیش از ۱۷۰ هزار نفر فاقد لولهکشی آب آشامیدنی هستند و بهصورت سقایی و تانکری آبرسانی میشوند.
علاوهبر آن روستاهای چابهار در امتداد سواحل مکران بهنوعی بحرانزدهترین مناطق سیستان و بلوچستان هستند و بهمراتب خسارتهای میلیاردی بیشتری به دام و زمینهای کشاورزانشان بر اثر خشکسالی واردشده و روند مهاجرت مردم به شهرها شدت گرفته است.
از دهه ۷۰ شمسی برای آبرسانی به روستاهای نوار ساحلی چابهار، کنارک و بخشی از روستاهای شهرستانهای قصرقند و سرباز در جنوب سیستان و بلوچستان و همچنین ایجاد شبکه زهکشی کشاورزی برای آبرسانی بهینه به زمینهای کشاورزی آنها، عملیات احداث دو سد بزرگ بر دو رودخانه بزرگ جنوب سیستان و بلوچستان آغاز شده است.
مدیرعامل آبوفضلاب روستایی سیستان و بلوچستان میگوید: دو طرح بزرگ آبرسانی از دو سد بزرگ جنوب استان در حال انجام است که طرح اول، آبرسانی به ۷۱ هزار نفر در ۲۶۱ روستای شهرستان چابهار و قصرقند از سد ۲۰۷ میلیون مترمکعبی «زیردان» است که از سال ۸۴ آغازشده و هماکنون ۵۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد، تاکنون برای این طرح بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان هزینه شده و حدود ۱۰۰ میلیارد تومان دیگر برای بهرهبرداری از آن اعتبار لازم است.
عبدالاحد ریگی اضافه میکند: طرح دوم، آبرسانی به ۹۷ هزار نفر در ۲۰۷ روستای شرق شهرستان چابهار و شهرستان سرباز از سد ۱۷۵ میلیون مترمکعبی «پیشین» است که طرح مطالعاتی آن از سال ۷۶ آغازشده و مهرماه امسال عملیات اجرایی آن آغازشده است؛ این طرح هماکنون حدود ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و اعتبار تکمیلی برای بهرهبرداری از آن نیز حدود ۳۰۰ میلیارد تومان است.
مخالفت با رهاسازی آب پشت سدها
اما این دو طرح آبرسانی که درمجموع به بیش از ۱۶۸ هزار نفر از مردم روستاهای چابهار، کنارک، قصرقند و سرباز آبرسانی میکند بهجای آنکه به یار خاطر روستانشینان بحرانزده تبدیل شود، عملیات احداث شبکه پاییندست آنها، آنقدر طولانی شده که امان روستانشینان را بریده است.
سد «پیشین» در سال ۷۶ بهبهرهبرداری رسیده و سد «زیردان» هم در سال ۹۰ عملیات احداث آن پایانیافته اما به دلیل عدم همزمانی در احداث شبکه کشاورزی، بهداشتی و آشامیدنی پاییندست آنها و جلوگیری از ورود آب به زمینهای کشاورزی، خشکسالیهای جنوب سیستان و بلوچستان را در شرایط بحرانیتری قرار داده است.
نماینده مردم چابهار در مجلس شورای اسلامی میگوید: هماکنون در حالی مقدار زیادی آب در پشت سد «پیشین» و «زیردان» بلااستفاده مانده است که روستاهای پاییندست این سدها در شرایط بحرانی قرار دارند.
بیش از ۸۰ درصد دامهای سبک و سنگین روستانشینان پاییندست این سدها به دلیل خشکسالیها ازمیانرفته و میلیاردها تومان ضرر به زمینها و محصولات کشاورزی روستاییان وارد شده استعبدالغفور ایران نژاد در گفتوگو با خبرنگار مهر میافزاید: بیش از ۸۰ درصد دامهای سبک و سنگین روستانشینان پاییندست این سدها به دلیل خشکسالیها ازمیانرفته و میلیاردها تومان ضرر به زمینها و محصولات کشاورزی روستاییان وارد شده است.
وی تصریح میکند: بارها درخواست کردیم که به دلیل زمانبر شدن اجرای شبکههای پاییندست و قرار گرفتن روستاها در شرایط بحرانی به سبب خشکسالی، مقداری از آب پشت این سدها رهاسازی شود اما با مخالفت شرکت حفاظت از منابع آب سیستان و بلوچستان مواجه شده است.
مجوز رهاسازی همه آب پشت سد را نداریم
اما معاون شرکت حفاظت از منابع آب سیستان و بلوچستان پیشتر گفته بود: با توجه به خشکسالیهای پیدرپی نمیتوان بهصورت کامل آب سد «زیردان» و «پیشین» را رهاسازی کرد؛ ما هر بار بهصورت اندک بخشی از این آب را رها میکنیم اما مجوز رهاسازی همه آن را نداریم.
عباس سارانی اضافه کرد: سد «پیشین» که به دلیل عدم بارندگی در شرایط بحرانی است اما آب پشت سد «زیردان» به دلیل بارندگیهای سال ۹۰ شرایط نسبتاً خوبی دارد اما نمیتوانیم آب آن را رها کنیم چراکه آب پشت سد زیردان برای تأمین آب آشامیدنی ۲ سال مردم این منطقه در نظر گرفتهشده است.
البته منظور سارانی از اینکه آب پشت سد زیردان برای دو سال مردم در نظر گرفتهشده، پس از افتتاح و بهبهرهبرداری رسیدن شبکههای پاییندست است که سالهاست با محدودیت اعتباری روبهرو است.
خشکسالیهای بیسابقه وضعیت روستانشینان را بحرانزدهتر کرده
رئیس شورای اسلامی شهرستان چابهار میگوید: با آنکه بیش از ۲۰ سال از شروع به کار احداث سدهای پیشین و زیردان میگذرد اما هنوز شبکه پاییندست آنها به بهرهبرداری نرسیده است.
معینالدین سعیدی در گفتوگو با خبرنگار مهر میافزاید: روستانشینان نوار ساحلی مکران از سالها قبل باآنکه روستانشینان در بسیاری از نقاط کشور از آب بهداشتی و آشامیدنی برخوردار بودند، آنها از لولهکشی آب برخوردار نبودند و بهصورت سقایی و تانکری با سهمیه تنها ۱۵ لیتر در روز آبرسانی میشدند.
وی اضافه میکند: خشکسالیهای سیستان و بلوچستان، وضعیت روستانشینان چابهار را بحرانزدهتر کرده و دیگر آنها امیدی به ماندن در روستا ندارند و با رشد سریعی به امید یافتن کار و زندگی بهتر در حال خالی کردن روستاها و مهاجرت به شهر هستند که عمدتاً در مناطق حاشیهنشین با کمترین امکانات ساکن میشوند.
سعیدی خاطرنشان میکند: خالی شدن روستاهای نوار ساحلی مکران که در طرح توسعه سواحل مکران هستند معضلی بزرگ برای اجرای این طرح جامع و راهبردی کشور است.
هرچه که باشد، آن چیزی که واضح است این است که باوجود نامعلوم بودن زمان بهبهرهبرداری رسیدن شبکههای پاییندست و شرایط بحرانی روستانشینان بحرانزده از خشکسالی، همچنان با رهاسازی آب این سدها مخالفت میشود.
نظر شما