خبرگزاری مهر، گروه دین و اندیشه - رضا کریمی: کتابخانه های دانشگاهی و عمومی و نهادهای متولی برنامههای کتابخوانی باید در خرید کتاب (که یکی از سادهترین و ماندگارترین روشهای ترویج کتابخوانی است که پس از انتخاب، اجرای آن پیچیدگی و دشواری ندارد) بسیار دقت کنند.
گاهی ما فقط به محتوای مفید فکر میکنیم ولی به نقش ترویجی آن نمیاندیشیم. برخی هم تنها دغدغهای که دارند مربوط به کتب ضاله است و اگر این نگرانی رفع شد دیگر نگرانی دیگری ندارند. در حالی که چه بسیار سخنان نیکویی که مردم با آن ارتباط برقرار نمیکنند. گاهی هم بر سر مفید بودن یا نبودن یک کتاب اختلاف نظر است اینجا باید تا میشود وفاق کارشناسان را در نظر گرفت. گاهی هم کتابهای خوب فقط در موضوعات محدودی مورد توجه قرار میگیرند در حالی که ما باید به فکر عموم مخاطبان باشیم.
به نظر میرسد برای انتخاب کتاب باید معیارهای متعددی را مدنظر قرار داد:
۱. محتوای مفید و مناسب: کتاب خوب باید در جهت تعالی و رشد جامعه باشد. کتابهای ضعیف و بدون پشتوانه که به دلایل سفارش، خرید حمایتی، شهرت نویسنده و جعل سوابق منتشر میشوند نباید در سبد خرید دستگاههای مروج کتابخوانی قرار بگیرند. برای تحقق این هدف بهترین راه تشکیل کارگروههای کارشناسی خرید کتاب است.
۲. عدم اعمال نظرهای سلیقهای: جایگاه و رابطه نویسنده، مناسبتی بودن موضوع، و… هیچکدام توجیه کافی برای اعتبار یک اثر نیست. نباید اجازه داد مشهورات کیفیت را فدا کنند.
۳. استقبال مردمی از کتاب: هدف از انتخاب کتاب نباید فقط انتقال محتوای مفید باشد بلکه آشتی مردم با کتابخوانی حتی به قیمت صرف نظر از برخی کتاب فاخر ولی خاص پسند هم باید جزو معیارهای انتخاب کتاب باشد. ما باید به سلیقه مردم احترام بگذاریم مگر اینکه جو عامه پسند با دیگر اصول سازگار نباشد. کارشناسان باید علاوه بر معیارهای ثابت اجازه بدهند کتاب تجربه مردمی بودن خودش را از سر بگذراند. توجه به این مسئله سبب آشتی مردم و مراکز ترویج کتاب میشود.
۴. تکراری و موازی نبودن: وقتی یک کتاب خوب در یک موضوع خاص مثل اصول عقاید هست چرا باید دوباره از یک عالم و مجتهد دیگر کتاب مشابه (بدون تغییر رویکرد یا نوآوری ملموس) انتخاب شود؟ آیا ملاک باید پوشش موضوعات بیشتر باشد یا خرید آثار علما و نویسندگان بزرگ؟ بستگی دارد که هدف ما عمومی باشد یا مأموریت خاص داشته باشیم؟ یا مثلاً در مورد شهدا و دفاع مقدس کتابهای زیادی منتشر میشود اما آیا نباید انتخاب از میان آنها معقول و غیراحساسی صورت بگیرد؟ چرا باید در یک کتابخانه کوچک دو دوره آثار یک چهره باشد اما کتابخوان حرفه ای از دریافت یک اثر پرمخاطب و مفید محروم بماند؟
۵. طی شدن روند ارزیابی از مسیرهای شناخته شده مانند جشنوارههای معتبر و گروههای سنجش در نهادهای مختلف. این کار به هم افزایی بیشتر میان نهادهای مختلف متولی کتاب میانجامد. آیا همه کتابهایی که جایزه کتاب سال و فارابی یا جایزه جلال آل احمد یا جایزه پروین اعتصامی و شهید غنی پور و… را کسب کرده اند توسط نهادهای متولی مورد اشاره در جهت حمایت خریداری شده و ترویج میشوند؟ اگر این ارزیابیهای جشنوارهای مورد تأیید نیستند که نباید اجازه داد به راحتی هزینه صرف جوایز شود و اگر معتبرند چرا هزینه صرف شده جهت کارشناسی انجام شده نادیده گرفته شود؟ البته رعایت ملاکهای دیگر مانند دو معیار قبلی یا شرایط خاص را هم میتواند در نظر گرفت اما این معیار باید مدنظر باشد و به طور کلی نادیده گرفته نشوند.
در کشور ما روشهای ابتکاری و خلاقانه جهت ترویج کتابخوانی در حال گسترش است. اما نباید فراموش کرد مهمترین عامل ترویج کتابخوانی کتاب خوب است کتاب خوب غذای اصلی است و بقیه روشها حکم تزئین و سفره آرایی را دارند. نباید انکار کرد که در نشر ما کتابهای خوب وجود دارند اما گاه مورد غفلت واقع میشوند. کتاب خوب فقط کتابی نیست که خوب را میگوید بلکه باید خوب هم بگوید.
از شورای عالی انقلاب فرهنگی تا نهادهای وابسته در مورد سیاستهای انتخاب و خرید کتاب در این مورد تصمیم گیری کنند.
آیا وقتی مأمور خرید فاکتور خرید کتاب را تحویل میدهد قبلاً فرم ارزیابی معیارهای فوق را تکمیل کرده و تأییدیه ای گرفته است؟!
نظر شما