حسن شیروانی عکاس خبرگزاری ایرنا که به تازگی جایزه تک عکس رویداد «زندگی در جنگ» را کسب کرده است، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آغاز عکاسی خود از جنگ ۱۲ روزه بیان کرد: از همان ساعات ابتدایی که حملات موشکی آغاز شد، کار عکاسی را شروع کردیم. حدود ساعت چهار تا پنج صبح بود که نخستین موج حملات اتفاق افتاد و بلافاصله خودم را به مناطق هدف رساندم. اولین نقطهای که عکاسی کردم محدوده شهید محلاتی بود و پس از آن در همان روز اول، پنج نقطه مختلف از شهر تهران از جمله سعادتآباد، تهرانپارس و شادمان را عکاسی کردم.
وی توضیح داد: بعد از روز اول، عملاً وارد وضعیت آمادهباش کامل شدیم. حضور ما در خبرگزاری ایرنا به شکل شبانهروزی بود و هر اتفاقی که در هر نقطهای از شهر رخ میداد در سریعترین زمان ممکن در محل حاضر میشدیم. این دوره، از نظر فیزیکی و روانی بسیار فرساینده بود اما حجم و اهمیت اتفاقها اجازه وقفه یا عقبنشینی نمیداد.
شیروانی با اشاره به ماهیت تلخ وقایع این جنگ تحمیلی، گفت: عکاسی از جنگ ذاتا با دلهره و فشار روانی همراه است. برخلاف عکاسیهای معمول خبری، در اینجا شما با صحنههایی مواجه هستید که نهتنها خطر جانی دارند، بلکه از نظر انسانی هم ابعاد و لایه های عمیقی دارد. با این حال، عکاس جنگ باید بتواند فاصله حرفهای خود را حفظ کند؛ نه آنقدر دور که واقعیت را از دست بدهد و نه آنقدر نزدیک که در احساسات غرق شود. یکی از سختترین بخشهای کار، عدم همکاری نیروهای امنیتی بود. البته این موضوع قابل درک است؛ در شرایط بحرانی، اولویت با تأمین امنیت و امدادرسانی است اما واقعیت این است که بیشترین محدودیتها متوجه عکاسها بود. مردم عادی کمتر مورد توجه قرار میگرفتند، اما به محض دیدن دوربین، واکنشها شدید میشد. ما مجبور بودیم با تجربه، صبوری و گاهی ابتکار، مسیر خودمان را پیدا کنیم.
وی با اشاره به یکی از مهمترین تصاویر ثبتشده در این روزها، در مورد یکی از این عکسها توضیح داد: یکی از عکسهایم که بازتاب گستردهای پیدا کرد، در خیابان فلسطین و تقاطع بلوار کشاورز ثبت شد. آن لحظه در گروه عکس ایرنا در خیابان ولیعصر (عج) بهصورت آمادهباش حضور داشتیم که صدای انفجاری بسیار نزدیک شنیده شد؛ انفجاری که از نظر شدت، با انفجارهای قبلی تفاوت داشت. از پنجره که نگاه کردیم، ستون دود را دیدیم و بلافاصله به سمت محل حرکت کردم. وقتی به محل رسیدم، مشخص شد منطقه هدفگرفتهشده در مجاورت خوابگاه قرار دارد. مردم با اضطراب از ساختمانها خارج میشدند و فضا کاملاً ملتهب بود. نیروهای امنیتی چند لایه ممانعت ایجاد کرده بودند و اجازه نزدیک شدن نمیدادند. طبیعی بود که اجازه ندهند اما برای ثبت واقعیت، ناچار شدم از مسیرهای فرعی و کوچههای پشتی خودم را به محل حادثه برسانم. همانجا بود که آن تصویر ثبت شد.
شیروانی با اشاره به بازتاب بینالمللی این عکس عنوان کرد: این تصویر بعدها در تجمعات و تظاهرات برخی کشورها به نفع ایران دیده شد و روی دست مردم قرار گرفت. اهمیت این عکس در این بود که ادعای رژیم صهیونیستی مبنی بر هدف قرار ندادن مناطق مسکونی را به چالش میکشید. تصویر بهوضوح نشان میداد که حمله به بافت غیرنظامی انجام شده است.
وی با بیان اینکه تلاشهای زیادی برای تحریف این عکس صورت گرفت، گفت: برخی رسانههای وابسته به رژیم صهیونیستی مدعی شدند تصویر مربوط به تشییع شهید حاج قاسم سلیمانی است، برخی آن را به وقایع دیگر نسبت دادند اما عکس مسیر خودش را رفت. تصویر وقتی دقیق و صادقانه باشد، نیازی به دفاع ندارد.
این عکاس خبری با اشاره به فشار کاری این دوره بیان کرد: ما در این چند روز تقریباً بدون وقفه کار میکردیم. گاهی تا ساعت دو یا سه بامداد در خبرگزاری بودیم، چند ساعت استراحت میکردیم و صبح زود دوباره برمیگشتیم. حتی زمانی که در خانه بودیم، ذهنمان درگیر خبرها و آمادهباش بود. این وضعیت فرسایشی است اما در عکاسی جنگ، صبوری و مداومت بخشی از هویت حرفهای عکاس است.
شیروانی تأکید کرد: عکاس جنگ باید بداند که نتیجه کارش شاید امروز دیده نشود. بسیاری از عکسهایی که امروز بهعنوان اسناد تاریخی میشناسیم، سالها بعد ارزش واقعی خود را پیدا کردهاند. ما امروز عکسهای عکاسان جنگ تحمیلی یا انقلاب را میبینیم و به آنها افتخار میکنیم اما آن عکاسان در زمان ثبت تصویر، احتمالا فقط به انجام وظیفه فکر میکردند.
وی عنوان کرد: ما هم ادعایی نداریم که عکسهایمان افتخارآفرین است اما یک مسئولیت وجود داشت؛ اینکه آیندگان نگویند در جنگ ۱۲ روزه هیچ تصویری ثبت نشد. عکاس جنگ حافظه بصری یک ملت است. اگر او نباشد، روایتها ناقص میمانند یا تحریف میشوند.
این عکاس خبری در پایان گفت: عکاسی جنگ فقط شجاعت نمیخواهد؛ صبوری، خودکنترلی، درک موقعیت و تعهد اخلاقی میخواهد. شما نباید به دنبال هیجان باشید، بلکه باید به دنبال حقیقت بروید. حقیقت گاهی آرام است، گاهی خشن و گاهی بسیار دردناک و وظیفه عکاس بدون اغراق ثبت آن لحظه است.
نظر شما