یک قرن میزبانی از عزاداران سیدالشهدا(ع) در حسینیه کبابی

بیرجند- حسینیه کبابی یکی از قدیمی ترین موقوفات بیرجند بوده که بیش از ۱۰۰ سال میزبان عزاداران و عاشقان اباعبدالله الحسین(ع) بوده است.

خبرگزاری مهر- گروه استان ها: هلال ماه محرم که نمایان می شود چادرهای عزا نیز در حسینیه برپا شده و رخت ماتم بر تن خانه ای می شود که یک قرن میزبان عزاداران حسینی است.

اینجا حسینیه کبابی بیرجند است، ساعت عاشقی به وقت محرم کوک شده و با نواخته شدن زنگ دلدادگی گروهی از جوانان و اهالی محل دور هم جمع می شوند، نوای چاوشی و مداحی و سینه زنی سر می دهند و بر سقف حیاط خانه چادرهایی نصب می کنند که سایه بانی برای عاشقان حسینی است.

حدود ۱۰۰سال پیش بود که جوانان محل تصمیم گرفتند عزاداری سید و سالار شهیدان را با حرکت در کوچه ها برگزار کنند و نخستین هیئت بیرجند را بدون هیچ امکاناتی راه اندازی کردند.

در ابتدا قوطی ها و تیکه های حلب تنها ساز عاشقی را برای این هیئت کوچک اما عاشق مهیا می کرد اما روز به روز بر جمعیت چند نفری هیئت افزوده شد و بازهم اهالی محل دست به دست هم دادند تا پذیرایی از عاشقان حسینی را انجام دهند.

در ادامه این مسیر یکی از اهالی محل، خانه مسکونی خود را وقف هیئت کرد تا تنها قرارگاه عاشقان در وقت دلدادگی باشد.

حسینیه کبابی یکی از قدیمی ترین موقوفات بیرجند بوده که از مرحوم کربلایی غلامرضا کبابی برای برگزاری مراسم عزاداری اباعبدالله(ع) وقف شده است.

بنا به شواهد تاریخی این خانه که قدمت آن به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی می رسد، به عنوان نخستین مرکز میزبانی از نخستین هیئت عزاداران حسینی در بیرجند بوده است.

سایبانی برای عزای حسین(ع)

واقف بعد از اینکه حسینیه را توسعه داد چادری بزرگ از جنس کنف که به اندازه سقف حیاط خانه بود، خریداری کرد تا سایبانی برای عزاداران باشد از این رو همه ساله در روز اول محرم همه بانیان با همکاری هم برای آماده سازی حسینیه و شروع مراسم عزاداری و روضه خوانی اقدام به مراسم چادر پوشان حسینیه  می کنند.

وقتی چادر نصب می شود همه دور هم جمع شده چاووشی می خوانند و مداحی و سینه زنی دوره را انجام می دهند.

بعد از مراسم چادرپوشان پرده زیبای قلمکار نقاشی واقعه عاشورا که دقیقا برای یکی از دیوارهای دالان ورودی خانه سفارش شده است در محل خود نصب کرده و دو عدد پرچم به نشانه شروع عزاداری در درب حسینیه مقابل هم قرار می دهند.

در انتها نیز وسط حیاط حسینیه را فرش می کنند و منبر چوبی که قدمت آن به سال ها پیش برمی گردد را در جای خودش گذاشته و رومنبری (که پارچه ای سیاه رنگ است و اطرافش اشعار و نوشته های پر محتوا نوشته شده) را روی منبر می اندازند.

این مراسم از سال قبل تا به امروز به همان روال هر ساله برگزار می شود اما در سال های اخیر به دلیل جدا شدن هیئت ابوالفضلی از حسینیه مراسم عزاداری آن تنها در دهه نخست محرم برگزار می شود.

راه اندازی نخستین هیئت بیرجند بدون امکانات

مسئول هیئت ابوالفضلی بیرجند در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به آغاز فعالیت این هیئت از سال ۱۳۰۰، اظهار داشت: در آن زمان هیچ هیئتی در بیرجند وجود نداشت و مراسم روضه خوانی تنها در مسجد برگزار می شد.

غلامحسین علیزاده بیان کرد: در همان سال ها جمعی از جوانان و عاشقان اهل بیت (ع) بیرجند با وسایلی که دست ساز خودشان بود و شاید از قوطی، قیف و یا چیزهای دیگر ساخته شده بود اقدام به راه اندازی هیئت و حرکت در کوچه ها و خیابان ها کرده و استارت راه اندازی نخستین هیئت در بیرجند را زدند.

وی با بیان اینکه در ابتدا فعالیت هیئت، جمعی از مردم و ریش سفیدان برای پذیرایی از آن پول گذاشتند و حتی برخی در خانه از آن ها پذیرایی کردند، گفت: بعد از مدتی مرحوم کبابی خانه خود را وقف هیئت ابوالفضلی کرد و این خانه نخستین محل برای عزاداری امام حسین(ع) در بیرجند و محل حرکت و اجتماع هیئت شد.

مسئول هیئت ابوالفضلی بیرجند ادامه داد: بعدها با افزایش استقبال مردم و کمبود مکان مسئولان هیئت ابوالفضلی به فکر تاسیس مکان جدید برای این هیئت افتادند اما هنوز هم با توجه به نیت واقف هر ساله مراسم عزاداری دهه اول محرم در این حسینیه برگزار می شود.

علیزاده همچنین به خاطرات کودکی خود در این حسینیه اشاره کرد و گفت: در آن زمان مسئولان هیئت ابوالفضلی برای حضور کودکان و نوجوانان یک هیئت جدا تشکیل داده بودند که همان پشت سر هیئت جوانان حرکت می کرد اما با یک پرچم از آن جدا می شد و ما نیز جزء این هیئت بودیم.

ثبت مراسم عزاداری حسینیه کبابی در فهرست آثار ملی

وی اضافه کرد: همچنین بیاد دارم که در آن زمان غذا را داخل نان می کشیدند و بسیاری از مردم و بچه ها از پشت دیوار خانه مراسم را نگاه می کردند و از همان بالا غذای نذری را می گرفتند که طعم و حس و حال خاصی داشت.

مسئول هیئت ابوالفضلی بیرجند همچنین به برگزاری مراسم« حسن حسین» در این حسینیه اشاره کرد و گفت: این مراسم یکی از مراسم های خاصی عزاداری بود که در هیئت برگزار و فلسفه های زیادی نیز دارد.

علیزاده اضافه کرد: در این مراسم مردان کمر یکدیگر را گرفته و یک دایره را تشکیل می دهند و یک نفر نیز با علم وسط این دایره می چرخد.

وی یادآور شد: همچنین در گذشته کنار خانه مرحوم کبابی یک اتاق کوچک بود که در آن یک سنگ مزار وجود داشت و بسیاری معتقد بودند که حاجت می دهد و بسیاری نیز حاجت گرفته بودند.

مسئول حوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی نیز در گفت و گو با خبرنگار مهر از ثبت مراسم عزاداری حسینیه کبابی بیرجند در فهرست آثار ناملموس کشور خبر داد و گفت: بر اساس مستندات شفاهی و تاریخی قدمت این مراسم بیش از ۱۰۰ سال می رسد و اکنون نیز به همان روال قدیم و به همان سبک و سیاق قدیم برگزار می شود.

ثبت پرده تعزیه عاشورا در فهرست آثار ملی

سید احمد برآبادی همچنین به ثبت پرده تعزیه عاشورا این حسینیه در فهرست آثار ملی کشور اشاره کرد و افزود: این اثر دارای هفت تابلو است که صحنه‌های مختلف روز عاشورا تداعی می‌کند.

وی با بیان اینکه این اثر توسط استاد محمد حسین در سال ۱۳۳۸ هجری قمری بر روی پارچه کرباس با رنگ‌های گیاهی به صورت ترکیب نقاشی و مُهر اجرا شده است، بیان کرد: متن پرده تعزیه به فرمایش آقا میرزا ماشاا... طهرانی در سال ۱۳۳۸ اجرا شده است.

مسئول حوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی ادامه داد: همچنین نقش‌های به‌کار رفته در آن شامل نقوش انسانی، حیوانی، نیروهای نامرئی، گیاهی(اسلیمی، ختایی، درخت و بوته‌های صحرایی) است که خوشنویسی با روش قالب زده یا نقاشی با قلم مو به سبک قهوه خانه‌ای بوده است.
مراسم روضه خوانی و عزاداری در حسینیه کبابی بیرجند بعد از ظهرها شروع می شود و تا موقع غروب آفتاب و اذان مغرب نیز ادامه دارد.

کد خبر 4713878

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 4 + 10 =