مهران؛ شهری که چهار بار به اشغال عراق درآمد

به گزارش خبرنگار مهر، مهران در ساحل رودخانه کنجان چم واقع شده و با مرز عراق بیش از چند کیلومتر فاصله ندارد.

محل کنونی مهران در گذشته منصورآباد نام داشت که در سال 1309 هجری شمسی با تصویب فرهنگستان ایران، مهران نامیده شد.

این شهر همانند شهرهای مرزی دیگر کشورمان در ابتدای جنگ تحمیلی به دست عراقی ها افتاده و ویران شد اما سرانجام در سال 1365 به دست نیروهای رزمنده ایران به آغوش میهن بازگشت و در جریان بازسازی های پس از جنگ دوباره آباد شد.

شهرستان مهران برای مردم استان ایلام، یادآور خاطرات تلخ و شیرین فراوانی است. این شهر سمبل پایداری، ایثار، استقامت و ایستادگی مردمان رنج دیده و شهیدپرور سرزمین آلامتو (نام قدیم ایلام؛ به معنی سرزمین طلوع خورشید) است.

مهران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، همواره مورد تعرض حکومت بغداد بود و با شروع جنگ تحمیلی نیز از ابتدای سال ۵۹، تحرکات و تجاوزات مرزی نظامیان عراقی در این منطقه مرزی شدیدتر شد و در نیمه شهریور ۵۹، مهران هدف موشکهای عراقی قرار گرفت.

مهران از جمله شهرهایی است که در خط مقدم بارها مورد هجوم دشمن بعثی قرار گرفت و چهار بار اشغال شد و هر بار توسط رزمندگان اسلام پس گرفته شد.

در31 شهریور 1359 لشکر دو پیاده‌ کوهستان سپاه دوم عراق از چهار محور به مهران حمله کرد و پس از کسب موفقیت در محور شمالی، در روز دوم مهرماه از قسمت غربی وارد مهران شد و در جنگی تن به تن شهر را به تصرف درآورد و در عمق ‌٢٠ کیلومتری خاک ایران روی ارتفاقات (زیل ، کولک و کوهگچ)، جنوبی (قلاویزان و حمزین) و شرقی (چکه موسی و چکه قمر) مواضع پدافندی برگزید.

این منطقه از آن زمان در اشغال بود تا اینکه پس از عقب‌نشینی ارتش عراق پس از فتح خرمشهر بیشتر مناطق اشغالی آزاد شد، اما ارتفاعات مرزی و شهر مهران تحت تسلط دشمن باقی ماند و مدتی بعد با اجرای عملیات والفجر 3 در سال 62 شهر مهران و ارتفاعات شمالی آن آزاد شد.

اشغال دوم، سوم و چهارم مهران به ترتیب در سال‌های ‌65، ‌67 و باز هم ‌67 بود.

اشغال سوم و چهارم این شهر هر دو در سال ‌67 صورت گرفت که در مرتبه سوم منافقین کوردل این کار را انجام دادند که در مدت کوتاهی توسط رزمندگان اسلام آزاد شد.

عملیاتهای والفجر3 و کربلای 1 که به ترتیب در تاریخ ‌٢٠/٥/٦٢ و ‌١٩/٤/٦١ با هدف باز پس گیری منطقه‌ عمومی مهران و تامین جاده ایلام - دهلران و با شکستن جو تبلیغاتی ایجاد شده در پی عملیات عراق موسوم به دفاع متحرک دو عملیات مهم برای باز پس گیری مهران در اشغال بود.

آیت الله حیدری در دفاع از مهران نقش تاثیرگذاری داشت

آیت الله حیدری با پیروزی انقلاب اسلامی عده ای را مامور سرکشی و دیده بانی مرز عراق کرد.

وی در چند نوبت بازدید از پاسگاههای مرزی وضعیت منطقه و احتمال شروع جنگ را به اطلاع امام رساند و کم کاری و عدم توجه از سوی مسئولان امنیتی را گزارش داد.

به جرات می توان گفت آیت الله حیدری اولین مجتهدی است که با به صدا در آمدن ناقوس جنگ با لباس رزم قامت بست.

وی بی درنگ در ساعات آغازین جنگ و پس از سقوط شهر مهران، فرمان تشکیل خط پدافندی در تنگه "گنجانچم" را صادر کرد و با پوشیدن لباس رزم و فراخوانی مردم، جوانان و عشایر به مسجد جامع با سخنرانی پرشور خویش فرمان بسیج مردمی را صادر کرد و پس از پایان سخنرانی به همراه جوانان ایلامی به سمت مهران حرکت کرد.

هم اکنون در شهرستان مهران یادمانهای دفاع مقدس وجود دارد که از حساسیت زمان جنگ مهران حکایت می کند.

"قرارگاه بانروشان" واقع در کیلومتر 25 جاده ایلام به مهران، مقر تیپ امیرالمومنین(ع) ایلام و محل تجمع رزمندگان عشایر غیور استان ایلام در دوران دفاع مقدس است.

بیمارستان صحرایی امیرالمومنین(ع) واقع در کیلومتر 25 جاده ایلام - مهران محل رسیدگی به مجروحان عملیاتهای والفجر 3 و کربلای 1 بوده است.

تپه شنی مهران (مدخل خروجی مهران به سمت دهلران) در این محل قرارگاه تاکتیکی رزمندگان اسلام قرار دارد که به عنوان یکی از آثار ارزشمند، توسط بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس نگهداری می شود و طرح های مناسبی برای آن در دست تهیه است.

منطقه قلاویزان در این ارتفاعات قرارگاه تاکتیکی اورژانس، دیدگاه و انواع سنگرهای بتونی و موانع و میادین مین مربوط به متجاوزین عراقی باقی مانده است.

سه راهی چنگوله - مهران - دهلران محل شهادت سرداران بزرگی چون شهید مهدی شرع پسند، شهید امینی، شهید ولی الله عباسی و جاویدالاثر حمزه جفاری است و امید است مسئولان بیش از گذشته به این شهر مرزی که خدمات بسیاری را در طول دوران دفاع مقدس ارائه کرده است، مبذول دارند تا شاهد فقر و کمبود امکانات در این منطقه نباشیم.

حال و هوای امروز مهران چگونه است، انگار سال‌هاست که خورشید بر سرزمین بلوط‌ها کم‌رمق می‌تابد، آنقدر کم‌توان که نمی ‌تواند گرمابخش لحظه‌های بلند مردمان آلامتو باشد.

ایلام به دلیل ویژگی های منحصر به فرد خود در تاریخ ایران زمین، در روزگاران دور به "سرزمین آفتاب" معروف بود اما حال، پسوندی که در پی نام ایلام می‌آید حاکی از واقعیتی تلخ دارد:"استان محروم ایلام".

استان ایلام متناسب با جایگاهی که در طول هشت سال دفاع مقدس داشته، مورد توجه قرار نگرفته است.

استان ایلام با داشتن 420 کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق نقش مهمی در طول هشت سال دفاع مقدس برابر دشمن داشته است. این استان همواره خط مقدم طول هشت سال دفاع مقدس بوده است و این استان هم اکنون نیازمند توجه است.

استان ایلام نسبت به موقعیت و جایگاهی که در طول دوران دفاع مقدس داشته است، امروز مورد توجه قرار نگرفته است.

ما هرچه داریم ار برکت خون شهداست و نباید فداکاریهای شهدا و ایثارگران مورد فراموشی قرار گیرد. مناطق مختلف استان ایلام از جمله مهران در طول هشت سال دفاع مقدس نقش اساسی ایفا کرده اند و ایجاد یادمان شهدا در شهرستان مهران از ضروریات است.