خبرگزاری مهر، گروه استانها: بعثت پیامبر اکرم (ص) به عنوان نقطه عطف تاریخ بشریت، صرفاً یک رویداد صرفاً مذهبی نبود، بلکه جریانی بنیادین برای بازتعریف ساختارهای اجتماعی، اخلاقی و حقوقی جوامع آن زمان به شمار میآید.هدف اصلی این رسالت، برقراری نظامی مبتنی بر توحید بود که پیامد فوری آن، تحول ساختاری در مفاهیم مالکیت، ارث و جایگاه فردی زن تلقی میگردد.
پیش از ظهور اسلام، وضعیت زنان در مناطق مختلف جهان، از جمله در جوامع عربی و حتی تمدنهای بزرگ مدیترانهای، با مظاهر عمیق تبعیض و سلب حقوق اساسی همراه بود. در برخی از این جوامع، زنان از حقوق اولیه مالکیت محروم بوده و حتی در قالب اموال منقول مورد معامله قرار میگرفتند، که این امر نمادی بارز از ارزشگذاری پایین برای هویت انسانی آنان بود. این بستر تاریخی، اهمیت مأموریت پیامبر (ص) در احیای حقوق مغفولمانده را بیش از پیش نمایان میسازد.
یکی از مهمترین دستاوردهای این تحول الهی، ارائه یک چارچوب حقوقی جامع بود که بر استقلال مالی و شرافت ذاتی زن تأکید داشت. اسلام با تثبیت حق مالکیت زن بر اموال و دستاوردهای خود، و جایگاه مادری و همسری، بنیانهای یک خانواده متعادل و عادلانه را پایهریزی کرد. این تغییرات ساختاری، امکان ظهور شخصیتهای علمی، اجتماعی و مدافع حقوق را در سایه این کرامتبخشی فراهم ساخت.
بعثت نه تنها به اصلاح قوانین ظاهری پرداخت، بلکه بر تغییر نگرش درونی نسبت به زن تأکید ورزید. رفتارهای شخصی پیامبر اکرم (ص) نسبت به بانوان خانواده، به ویژه دختر گرامیشان، الگویی عملی از احترام، تکریم و حمایت بیقید و شرط را به نمایش گذاشت. این الگوهای رفتاری، در تضاد آشکار با عرف غالب آن دوره بود و نشان داد که رسیدن به کمال انسانی، مستلزم جایگاه محترمانه برای همه اعضای جامعه است.
با وجود این تحولات ریشهای، تاریخ معاصر نشان میدهد که جهان همچنان با چالشهایی در زمینه بازتعریف جایگاه زن مواجه است. گاهی تلاشهایی برای ترویج مفاهیمی تحت عنوان آزادی، صورت میگیرد که میتواند زن را از چهارچوبهای ایمن کرامت انسانی دور کرده و او را مجدداً به ابزاری برای اهداف تجاری یا شهوانی تبدیل کند. بنابراین، فهم دقیق میراث مبعث، به عنوان پاسداری از کرامت زن، در عصر حاضر حیاتی است.
پیامبر اکرم (ص) با بعثت خود کرامت و حقوق زن را به دنیا هدیه دادند
حجت الاسلام عبدالحمید صادقی، نویسنده و پژوهشگر دینی در گفتگو با خبرنگار مهر در تبیین جایگاه زن در رسالت پیامبر اکرم (ص) به مناسبت مبعث، با اشاره به وضعیت اسفناک زنان قبل از اسلام در جامعه عرب و مناطق دیگر دنیا، اظهار کرد: بزرگترین هدیه پیامبر به بشریت، ترسیم جایگاه ویژه برای زنان، احیای کرامت و حقوق آنان بود.
نویسنده و پژوهشگر دینی همچنین نسبت به فریب خوردن مجدد زنان با شعارهای غربی تحت عناوین آزادی و برابری هشدار داد.
وی با بیان اینکه بعثت پیامبر اکرم (ص) در سن چهل سالگی، مهمترین دستاوردش ترسیم جایگاهی ویژه برای زنان در جامعه بود، وضعیت زنان پیش از اسلام را بسیار اسفناک توصیف کرد.
صادقی تصریح کرد: در جامعه عرب آن زمان و حتی در مناطق روم و مدیترانه، حقوق زن اصلاً در نظر گرفته نمیشد.
نویسنده و پژوهشگر دینی به رسم تقسیم ارث اشاره کرد و گفت: در آن، همسران متوفی نیز مانند لوازم منزل (گلیم، سلاح، اسب و قاطر) میان وارثان تقسیم میشدند و فردی که سهمش میشد، آن زن (نامادری) را در اختیار میگرفت. در مناطق دیگر نیز میگساری و شهوترانی غالب بود و زنان فقیر وسیله شهوت دیگران محسوب میشدند.
وی، وضعیت زنان در اروپا را نیز ناگوار دانست و گفت: برای زنی که پرحرف بود، از ابزارهایی نظیر دهنبند استفاده میشد و زنی که اهل انتقاد و مطالبهگری بود، جادوگر خوانده شده و او را زیر آب خفه میکردند.
صادقی افزود: در آن دوران پست و حقیر نسبت به انسانها، پیامبر اکرم (ص) مبعوث شدند و جایگاهی که ایشان برای زن ترسیم کردند، بسیار ویژه بود.
نویسنده و پژوهشگر دینی در ادامه به رفتار شخصی پیامبر (ص) اشاره کرد و گفت: ایشان نسبت به همسر خود، حضرت خدیجه کبری (س) که مدافع ایشان بودند و همچنین سایر همسران، ذرهای توهین یا ظلم روا نداشتند. جایگاه دخترشان، حضرت فاطمه زهرا (س)، مثالزدنی بود؛ ایشان نوه و فرزندان دیگر را میبوسیدند که این کار مایه تعجب مردم آن دوران بود. جملاتی شگرفی مانند «فِداها أبوها» (پدرش فدای او باد) در مورد حضرت زهرا (س) نقل شده و هنگامی که ایشان وارد میشدند، پیامبر (ص) به استقبال او بلند میشدند.
وی تأکید کرد: پیامبر (ص) اصرار داشتند زن کتک زده نشود و اگر کسی به صورت همسرش سیلی بزند، عقوبت الهی را در پیش خواهد داشت. همچنین، اسلام تأکید کرد که مالکیت زن بر مال خود، از ارث یا دستمزد، مطلق است و این برخلاف دوران جاهلیت و حتی اروپا بود که مال زن به همسر تعلق میگرفت. پیامبر (ص) فرمودند نباید طوری رفتار شود که زن مجبور به بخشش مهریهاش شود. این تغییرات باعث شد پس از اسلام، زنان فاضل، آگاه، عالمه و مطالبهگر فراوانی ظهور کنند، از حضرت فاطمه زهرا (س) که در ماجرای فدک دفاع عالمانه کرد، تا حضرت زینب کبری (س) در کوفه و شام. نمونه بارز دیگر، زنی بود که در زمان حضرت علی (ع) در نماز جمعه از عملکرد مسئول شهرش شکایت کرد و حضرت علی (ع) بر اساس گزارش آن زن، حکم عزل آن فرد خود را صادر نمودند (اشاره به ماجرای سوده همدانی).
صادقی با بیان اینکه این کرامتبخشی، هدیه بزرگ پیامبر به زنان دنیا بود، هشدار داد: متأسفانه عدهای دوباره از این مکارم اخلاق فاصله گرفته و فریب شعارهایی را میخورند که غربیها با رنگ و لعاب میپیچند. آنها زن را که از ستم تاریخی بیرون آمده، با شعارهایی مانند برابری و آزادی دوباره به سمت همان ظلم قدیم هل میدهند؛ اینکه زن وسیله شهوترانی مردان یا وسیله فروش محصولات کارخانهها باشد که این خود ظلمی است که امروزه در قالب آزادی بر زن تحمیل میشود. اسلام اصرار دارد که زن اگر نیاز دارد از منزل خارج شود و به اشتغال و تفریحات سالم بپردازد، اما خط قرمز این است که از حدود شرعی خود فاصله نگیرد و کیان خانواده را مراقبت کند.
نویسنده و پژوهشگر دینی خاطرنشان کرد: پیامبر اکرم (ص) با بعثت، هدیه بزرگی به زنان دنیا یعنی کرامت و شخصیت زن و حقوق زن را اعطا فرمودند و باید مراقبت کنیم که مبادا این گنج گرانبها مجدداً توسط شیاطین از ما و زنان جامعه گرفته شود.
اهمیت شناخت انبیا، کتب آسمانی و اهل بیت در عصر حاضر
در ادامه حجت الاسلام جعفر موسوی نسب، مدیر بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود در گفتگو با خبرنگار مهر بر لزوم توجه به قرآن کریم، نبی مکرم اسلام و اهل بیت برای حل مشکلات معاصر تاکید کرد.
مدیر بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود با اشاره به اهمیت ارسال انبیا توسط خداوند برای راهنمایی بشر، گفت: خداوند از ابتدای خلقت، راهنما و مرشد برای بشریت فرستاده است. خاتم پیامبران، نبی مکرم اسلام، با معرفی قرآن کریم به عنوان آخرین کتاب آسمانی و خود به عنوان آخرین فرستاده، راهنمایی برای بشر تا روز قیامت را فراهم کرد.
وی با تاکید بر اینکه کتاب و عترت تا روز قیامت در کنار هم قرار دارند، بر لزوم توجه خاص به قرآن و مفسرین آن تاکید کرد. موسوی نسب با اشاره به دعای معرفت امام صادق، گفت: شناخت خود، رسول، حجت و در نهایت، امام زمان، در راستای شناخت انبیا الهی و کتب آسمانی است. عدم شناخت اینها، منجر به گمراهی و آسیبهای فراوان در جامعه میشود.
موسوی نسب تاکید کرد: اگر بشریت راه انبیا و کتب آسمانی را بپیماید، مشکلات بسیاری حل خواهد شد. او همچنین به این نکته اشاره کرد که همه ادیان و گروههای مختلف، قائل به یک نبی یا رسول و یک کتاب آسمانی هستند و عمل به اینها، میتواند بسیاری از مشکلات امروز را حل کند.
پیام مبعث، هدایت به سوی نور و یاری رساندن به پیامبر
حجتالاسلام سید محمود جعفری، رئیس ستاد عتبات مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح پنج رحمت الهی نازل شده بر امت از طریق مبعث پیامبر (ص) و وظایف مردم در قبال ایشان پرداخت.
رئیس ستاد عتبات مشهد با اشاره به آیه شریفه «الَّذینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ الَّذی یَجِدُونَهُ مَکْتُوباً عِنْدَهُمْ فِی التَّوْراةِ وَ الْإِنْجیلِ یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّباتِ وَ یُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبائِثَ وَ یَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلالَ الَّتی کانَتْ عَلَیْهِمْ فَالَّذینَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذی أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» که پنج رحمت الهی بر امت را تبیین میکند، گفت: اولین درس مبعث، «یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ» است.
وی افزود: درس دوم مبعث این است که پیامبر (ص) آمدند تا «یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّباتِ / یُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبائِثَ» و ما را از خبائث دور کنند. همچنین، این رسالت برای درآوردن غل و زنجیر از گردن ماست؛ غل و زنجیرهایی که نماد تندرویها و افراط و تفریطهایی است که از مسیر دین فاصله میگیرد و منجر به بدعت میشود.
جعفری گفت: در مقابل این رحمتها، ما نیز وظایفی داریم که در ادامه همین آیه اشاره شده است. اولین وظیفه ما این است که «آمَنُوا بِهِ» یعنی به پیامبر و دستوراتش ایمان بیاوریم و «نَصَرُوهُ» و پیامبر را یاری کنیم.
رئیس ستاد عتبات مشهد گفت: پیامبر عظیمالشأن برای ما به رسالت برگزیده شدند تا ما را از گمراهی به سوی نور هدایت کنند و ما هم رسالت و وظیفهای داریم در راه پیشبرد اهداف رسول الله؛ هم باید یاریاش کنیم، هم باید تکریم کنیم، هم باید کرامتش کنیم، هم باید حفاظت از دین داشته باشیم و آنچه که در مسیر اهل بیت است باید آنها را ادامه بدهیم.
مبعث پیامبر اعظم (ص): بزرگترین انقلاب حقوق بشری در ساحت زنانه
مبعث پیامبر اعظم (ص) را باید بزرگترین انقلاب حقوق بشری در ساحت زنانه دانست؛ انقلابی که با احیای کرامت انسانی، جهان را از دوران ظلمت به سوی نور هدایت کرد. این واقعه، با تعریف مجدد حقوق مالکیت، ارث و جایگاه اجتماعی زن، مسیر تاریخ را تغییر داد و بنیانهایی را بنا نهاد که در آن، زن نه یک تابع، بلکه یک رکن مستقل و دارای شخصیت تلقی میشود.
عملکرد پیامبر (ص) در حوزه خانواده و اجتماع، شاهدی بر اصالت این آموزهها بود؛ جایی که احترام به همسر و تکریم جایگاه فرزند دختر (مانند حضرت زهرا (س))، معیاری برای سنجش عمق ایمان و انسانیت قرار گرفت. این تأکیدات عملی، تضمینکننده این بود که شعار «احترام به زن» صرفاً یک فرمایش نظری نیست، بلکه یک اصل عملی در تعاملات روزمره است.
تحول ایجاد شده توسط بعثت، منجر به ظهور نسلهایی از زنان فرهیخته و مطالبهگر شد که توانستند با تکیه بر این آموزهها، در عرصههای مختلف علمی و دفاع از حق، فعال باشند. تاریخ اسلام، نمونههایی از دفاع عالمانه زنان در برابر ستمهای سیاسی و اجتماعی را ثبت کرده است که نشان میدهد آزادی واقعی، در سایه رعایت حدود الهی و حفظ کیان خانواده به دست میآید.
با این حال، روند تکاملی جامعه بشری همواره در معرض خطر انحراف قرار دارد. هشدارهای موجود در باب تکرار دورههای ستم تاریخی، بر این نکته تأکید دارد که نباید اجازه داد مفاهیم ارزشمند آزادی و برابری، توسط گفتمانهای مغایر با کرامت انسانی تحریف شوند. هرگونه عقبنشینی از استقلال مالی و شخصیتی زن، مصداق نادیده گرفتن بزرگترین هدیه مبعث محسوب میشود.
نتیجه نهایی این تأملات این است که راهبری انسان به سوی رستگاری و حل معضلات، از طریق تمسک به منبع وحی و آموزههای پیامبر اکرم (ص) میسر است. حفاظت از این میراث گرانبها، به معنای حفظ حقوق زن در برابر هرگونه تحریف و سلطه، و تداوم راهی است که با هدایت الهی آغاز شده و غل و زنجیرهای جهل را از گردن بشر برداشته است.
نظر شما