به گزارش خبرگزاری مهر، جام جم نوشت: دهههای پیش از انقلاب، آموزش در ایران با چالشهای جدی روبهرو بود؛ دسترسی به مدارس محدود، کیفیت آموزش پایین و بیسوادی گسترده، بخش عمدهای از جمعیت کشور را تحت تاثیر قرار داده بود. زنان و دختران بهویژه در مناطق روستایی، سهم اندکی از آموزش داشتند و فاصله آموزشی میان مناطق شهری و روستایی بسیار محسوس بود اما با پیروزی انقلاب سرمایهگذاری ویژهای در این حوزه انجام شد و شرایط تغییر کرد.
باسوادی ۹۱ درصدی
با مقایسه دادههای سرشماری سال ۱۳۵۵ و برآوردهای سال ۱۴۰۳ میتوان به روشنی تاثیر قابل توجه بر کاهش بیسوادی و افزایش عدالت آموزشی در کشور را مشاهده کرد. مهدی نامجومنش، مدیرکل دفتر نظارت، سنجش و ارزشیابی سازمان نهضت سوادآموزی کشور در گفتوگو با جامجم ضمن بیان این مطلب که مهمترین دستاوردهای آماری سازمان نهضت سوادآموزی، بیانگر رشد چشمگیر شاخصهای باسوادی در کشور است، میگوید: براساس اعلام مرکز آمار ایران، میزان باسوادی در گروه سنی شش سال و بالاتر ۴۳.۴درصد افزایش داشته است بهگونهای که این شاخص از۴۷.۵درصد در سال ۱۳۵۵ به بالغ بر۹۰.۹درصد درسال۱۴۰۳رسید.
با توجه به اینکه آخرین برآورد رسمی مرکز آمار مربوط به سال ۱۴۰۳ است، تمامی آمارهای ارائهشده برمبنای همین سال تنظیم شدهاند. وی همچنین میافزاید: در گروه سنی ۱۰سال به بالا که جامعه هدف اصلی نهضت سوادآموزی بهشمار میرود نیز رشد باسوادی معادل ۴۷.۱درصد ثبت شده؛ به این معنا که درصدباسوادی این گروه از۴۳.۲درصد درسرشماری سال۱۳۵۵براساس برآورد مرکز آمار درسال۱۴۰۳، به ۹۰.۳درصد افزایش یافته است.
رشد درصد باسوادی در گروههای مختلف سنی نشاندهنده پیشرفت مستمر و برنامهریزی هدفمند در این حوزه است. آنطور که نامجومنش توضیح میدهد در بازه سنی ۱۰ تا ۴۹سال که در سالهای اخیر بهعنوان یکی از محورهای اصلی تمرکز سازمان و جامعه مولد شناخته میشود، نرخ باسوادی از ۴۸.۸درصد در سال ۱۳۵۵ به ۹۷درصد در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است.
کاهش ۶.۳درصدی شکاف سواد
قبل از انقلاب، نابرابری جنسیتی در آموزش یکی از موانع اصلی پیشرفت اجتماعی بهشمار میرفت. در دهه ۵۰، زنان در بسیاری از مناطق کشور از تحصیل محروم بودند و درصد باسوادی آنها به مراتب پایینتر از مردان بود.
مدیرکل دفتر نظارت، سنجش و ارزشیابی سازمان نهضت سوادآموزی کشور یکی دیگر از شاخصهای مهم در ارزیابی عملکرد سازمان نهضت سوادآموزی را کاهش شکاف جنسیتی در نرخ باسوادی میداند و عنوان میکند: براین اساس، فاصله درصد باسوادی میان زنان و مردان در گروه سنی شش سال به بالا، ۱۷.۱درصد کاهش یافته است بهگونهای که این شکاف از ۲۳.۴درصد در سال ۱۳۵۵، براساس اعلام مرکز آمار ایران به ۶.۳درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
کاهش ۸.۸درصدی فاصله آموزشی
قبل از انقلاب دسترسی به آموزش در بسیاری از مناطق روستایی و دورافتاده کشور محدود بود و این باعث میشد کودکان و بزرگسالان در این مناطق از حقوق اولیه آموزشی خود محروم بمانند اما پس از انقلاب، با اجرای برنامههای گسترده همچون احداث مدارس در مناطق محروم، اعزام معلمان به روستاها و طرحهای ویژه سوادآموزی، این شکاف به شکل چشمگیری کاهش یافت.
مهدی نامجومنش نیز در این باره مطرح میکند: از دیگر شاخصهای حائز اهمیت، کاهش شکاف منطقهای میان مناطق شهری وروستایی درحوزه باسوادی است.دراین بخش نیز فاصله درصدباسوادی درگروه سنی شش سال به بالا، ۲۶.۱درصدکاهش داشته است بهطوری که این شاخص از ۳۴.۹درصد در سال ۱۳۵۵ به حدود ۸.۸درصد در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است.
پیشتازی تاریخی ایران در سوادآموزی
پیش از انقلاب، آموزش در ایران محدود به اقشار خاص و عمدتا مناطق شهری بود و بخش بزرگی از جمعیت، از حق ابتدایی آموزش محروم بودند اما انقلاب اسلامی، آغازگر تحولی بنیادین در عرصه آموزش کشور بود؛ تحولی که نرخ باسوادی را به سطحی بیسابقه رساند. مدیرکل دفتر نظارت، سنجش و ارزشیابی سازمان نهضت سوادآموزی کشور معتقد است دهه ۶۰ را میتوان دهه آغاز فعالیتهای گسترده وهدفمند در حوزه سوادآموزی دانست؛دورهای که در آن میزان مطلق بیسوادی در کشور درسطح بالایی قرارداشت.
وی ادامه میدهد: دراین مقطع، سازمان نهضت سوادآموزی بهصورت همزمان مجموعهای از طرحهای متنوع و فراگیر را به اجرا گذاشت؛ ازجمله اجرای طرحهای ویژه در نیروهای مسلح و ندامتگاهها. همچنین در سال ۱۳۶۹، یک طرح بینالمللی گسترده تحت عنوان طرح بسیج سوادآموزی اجرا شد که به دریافت جایزه بینالمللی نیز انجامید.
آنطور که نامجومنش توضیح میدهد برهمین اساس، دهه ۶۰ بهعنوان دورهای باشتاب قابل توجه در کاهش بیسوادی شناخته میشود: در آن سالها، با جمعیتی حدود ۵۰میلیون نفر، تعداد بیسوادان کشور حدود هفتمیلیون نفر برآورد میشد در حالی که امروز با جمعیتی نزدیک به ۹۰میلیون نفر، این عددهمچنان در حدود هفتمیلیون نفر باقیمانده است.مهمترین عامل تحقق این شتاب، اجرای طرحهای متنوع و هدفمند در حوزه سوادآموزی بوده است؛ از جمله طرح لازمالتعلیم که در کنار سایر برنامهها، زمینه بهبود مستمر شاخصهای آماری این حوزه را فراهم کرده است.
توانمندسازی پس از انقلاب
تحول آموزش پس از انقلاب، تنها به آموزش خواندن و نوشتن محدود نماند. در مسیر کاهش بیسوادی بعد از انقلاب، مشخص شد آموزش صرف کافی نیست و یادگیری باید با مهارتهای عملی و انگیزشی همراه باشد. مهدی نامجومنش نیز با بیان اینکه صرف آموزش سواد بهتنهایی کافی و برانگیزاننده نیست، تاکید میکند: بر این اساس، آموزش مهارتهای حمایتی و یارانهای نیز در کنار سوادآموزی قرار گرفت.
مجموعه این برنامهها، نقش مؤثری در تحقق پیشرفتهای چشمگیر حوزه سوادآموزی در سالهای پس از انقلاب ایفا کرده است. وی میگوید در نتیجه این اقدامات، سازمان نهضت سوادآموزی موفق به کسب شش جایزه بینالمللی شده است که پنج مورد آن از سوی یونسکو بهعنوان زیرمجموعه سازمان ملل متحد و یک مورد نیز از سوی آیسسکو بهعنوان سازمان کشورهای اسلامی اعطا شده است.
نظر شما