خبرگزاری مهر، گروه استانها: در دومین روز از برگزاری جشنواره فیلم فجر انقلاب اسلامی در استان قم، جمعی از فعالان حوزوی، فرهنگی و رسانهای با حضور در سالن سینما، نخستین تجربه بلند سینمایی حجتالاسلام جواد حکمی را تماشا کردند.
این فیلم عصر پنجشنبه در سینما تربیت قم اکران شد و تمامی صندلیهای سالن در زمان نمایش تکمیل بود و علاقهمندان سینما و مخاطبان جشنواره فجر با حضور پرشمار خود، علاقمند بودند تا از نزدیک با نگاه یک فیلمساز طلبه و روحانی برخاسته از حوزه علمیه قم در عرصه سینمای بلند آشنا شوند.
حضور پررنگ مخاطبان و استقبال از این اکران، نشاندهنده توجه ویژه جامعه فرهنگی قم به آثار سینمایی با رویکرد اجتماعی و تجربههای متفاوت در حوزه فیلمسازی است.
فیلم سینمایی «غوطهور» به کارگردانی جواد حکمی اثری که با تکیه بر ژانر اجتماعی و جنایی، تلاش دارد یکی از حساسترین و کمتر پرداختهشدهترین مسائل جامعه معاصر را در بستری داستانمحور و کنترلشده به تصویر بکشد.
«غوطهور» در امتداد سینمای اجتماعی ایران تعریف میشود، اما رویکرد آن صرفاً بازنمایی یک معضل نیست، بلکه تمرکز اصلی بر واکاوی لایههای پنهان یک بحران اجتماعی و پیامدهای آن در زیست فردی و جمعی است.
فیلم، بخشی از جامعه امروز را نه از زاویه شعار و قضاوت، بلکه از دریچه روایت و کنش شخصیتها مورد بررسی قرار میدهد و همین مسئله آن را از بسیاری از آثار مشابه متمایز میکند.
یکی از ویژگیهای شاخص این اثر، انتخاب یک سوژه ملتهب اجتماعی و تلاش برای پرداخت آسیبشناسانه آن در قالب سینماست، موضوعی که در سالهای اخیر کمتر مجال طرح مستقیم یافته و غالباً یا نادیده گرفته شده یا به شکلی سطحی و جنجالی مورد استفاده قرار گرفته است.
«غوطهور» اما مسیر متفاوتی را برگزیده و کوشیده است با حفظ چارچوبهای اخلاقی، به عمق مسئله نزدیک شود، بیآنکه به دام بهرهبرداری روایی یا تحریک احساسات مخاطب بیفتد.
از منظر ساختاری، فیلم بر پایه تلفیق ژانر اجتماعی و جنایی شکل گرفته است، ترکیبی که ضمن ایجاد کشش داستانی، امکان پرداخت تدریجی و غیرمستقیم به مسئله اصلی را فراهم میکند.
استفاده از مؤلفههای جنایی، نه بهعنوان هدف، بلکه بهعنوان ابزار روایت، موجب شده است قصه مسیر طبیعی خود را طی کند و پیام فیلم در دل حوادث و گرههای داستانی شکل بگیرد.
از منظر محتوایی، اثر با رعایت ملاحظات اخلاقی و رویکردی مبتنی بر حیا ساخته شده و همین مسئله سبب شده پرداخت به موضوع، از مسیر افراط یا تقلیلگرایی فاصله بگیرد و این رویکرد نشاندهنده تلاشی آگاهانه برای طرح مسائل حساس اجتماعی در چارچوب سینمای مسئولانه است.
فیلمنامه «غوطهور» نیز با تکیه بر تجربه نویسنده آن، ساختاری منسجم و داستانمحور دارد و تلاش میکند روایت را بر پایه منطق درونی شخصیتها پیش ببرد.
این ویژگی، امکان همذاتپنداری مخاطب با فضای داستان را افزایش داده و فیلم را از تبدیل شدن به اثری صرفاً موضوعمحور دور کرده است.
در مجموع، «غوطهور» را میتوان تلاشی جدی برای ورود سینمای ایران به مواجههای عمیقتر با مسائل اجتماعی ملتهب دانست، اثری که در عین بهرهگیری از جذابیتهای ژانری، مسئولیت اجتماعی سینما را فراموش نکرده و قضاوت نهایی درباره موفقیت آن، به مواجهه مخاطبان و منتقدان در جشنواره فیلم فجر واگذار میشود.
«غوطهور» ایدهای که در مسیر سینمای بلند کمجان میشود
پس از پایان فیلم و در بیرون از سالن سینما تربیت نظرات تماشاگران و فعالان حوزه فیلم و سینما نسبت به غوطهور متفاوت است.
برخی معتقد بودند غوطهور در نخستین مواجهه، بیش از آنکه نویدبخش یک ورود قدرتمند به سینمای بلند باشد، نشانههایی از دشواری عبور از منطق سینمای کوتاه به روایت بلند را با خود حمل میکند.
منتقدان می گفتند، فیلم با متریالی محدود آغاز میشود که توان گسترش در قالب یک اثر سینمایی کامل را ندارد و همین ناترازی، از همان دقایق ابتدایی به ریتم و انسجام روایت آسیب میزند و بسیاری از جزئیات داستانی نه در خدمت پیشبرد دراماند و نه ضرورتی در ساختار دارند و عناصری که حذف آنها خللی به استخوانبندی قصه وارد نمیکند و حتی میتواند به انسجام بیشتر اثر کمک کند.
موضوع دیگری که در گفت وشنود ها مشهود بوده آن است که می گفتند، در شخصیت پردازی نیز فیلم در سطح باقی مانده و قهرمان داستان واجد ویژگیهایی است که هرگز به کنش مؤثر دراماتیک منجر نمیشوند و صرفاً به نشانههایی ظاهری تقلیل مییابند.
در بخش جنایی، فیلم از قواعد پایه این ژانر فاصله میگیرد و منطق موقعیت جای خود را به تصادف و سهلانگاری داده و روند تعلیق و کشف، باورپذیری لازم را ندارد.
عده ای از تماشاگران می گفتند، از منظر بصری، غوطهور فاقد زبان تصویری مشخص است و دوربین خنثی، کادربندیهای بیامضا و فضاسازی که بیش از سینما، به تولیدات تلویزیونی نزدیک میشود، مانع از شکلگیری اتمسفر مؤثر شده است و ضعف در میزانسن و طراحی صحنه، فرصت سینمایی شدن تصاویر را از فیلم گرفته است.
برخی نیز در خصوص بازیگران فیلم اینگونه می گفتند که در بازیگری نیز هدایت یکدستی دیده نمیشود و شخصیت منفی، که میتوانست نقطه ثقل پیچیدگی روانی روایت باشد، به دلیل ابهام در انگیزهها و اغراق رفتاری، به تیپی ناتمام و غیرقابلباور تبدیل میشود.
تحلیل برخی دیگر از تماشاگران نیز این بود که چالشبرانگیزترین بخش فیلم، مواجهه سطحی با مسئله انحرافات جنسی است و فیلم مدعی پرداخت به بحرانی اجتماعی است، اما آنچه ارائه میشود فاقد پشتوانه روانشناختی و تمایز روشن میان گرایشهای جنسی، اختلالات رفتاری و آسیبهای روانی است.
یکی از تماشاگران قمی نیز می گوید در مجموع، غوطهور با فاصلهای محسوس از استانداردهای یک اثر سینمایی کامل در بخش مسابقه ملی قرار گرفته است و فیلم پیش از آنکه به پایان برسد، ظرفیتهای بالقوه خود را از دست میدهد و نشان میدهد پرداختن به بحرانهای اجتماعی، بیش از جسارت در انتخاب سوژه، به دانش، مهندسی دقیق درام و تسلط بر ابزار سینما نیاز دارد.
نظر شما