به گزارش خبرنگار مهر، برگزاری سیوهفتمین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در شرایطی دنبال میشود که فضای عمومی کشور همچنان تحتتأثیر پیامدهای جنگ و التهابهای ناشی از آن قرار دارد. در چنین وضعیتی، مسئولان برگزاری تصمیم گرفتهاند این رویداد فرهنگی را برای هفتمین بار بهصورت مجازی برگزار کنند؛ تصمیمی که بار دیگر بحث درباره کارکرد، کیفیت و میزان اثرگذاری نمایشگاه مجازی را در میان فعالان حوزه نشر و کتاب پررنگ کرده است.
نمایشگاه کتاب تهران در سالهای گذشته، علاوه بر جنبه فرهنگی، بهعنوان یکی از مهمترین رویدادهای اجتماعی و اقتصادی حوزه نشر شناخته میشد؛ رویدادی که حضور مستقیم ناشران، نویسندگان و مخاطبان در آن، بخشی از هویت و فضای عمومیاش را شکل میداد. با این حال، تداوم شرایط بحرانی و ملاحظات ناشی از وضعیت کشور، موجب شده برگزاری حضوری نمایشگاه امسال از دستور کار خارج شود و شکل مجازی آن بار دیگر جایگزین مدل سنتی برگزاری شود.
در این میان، برخی ناشران معتقدند نمایشگاه مجازی توانسته بخشی از دسترسی مخاطبان به کتاب را حفظ کند، اما گروهی دیگر بر این باورند که حذف ارتباط مستقیم میان ناشر و مخاطب، نمایشگاه را از کارکرد فرهنگی و اجتماعی خود دور کرده و آن را به یک بستر صرفاً فروشگاهی تبدیل کرده است. همچنین محدودیتهای مرتبط با اینترنت، شرایط اقتصادی و کاهش قدرت خرید مخاطبان، از دیگر موضوعاتی است که همزمان با آغاز نمایشگاه مورد توجه فعالان این حوزه قرار گرفته است.
در همین رابطه، با سید احمد حسینی، مدیر انتشارات مهرستان، درباره برگزاری مجازی نمایشگاه کتاب تهران، و حضور این نشر در این نمایشگاه به گفتوگو پرداختیم.
* با چند عنوان اثر قرار است در نمایشگاه حاضر شوید و جدیدترین آثار شما چیست و چه تعداد عنوان را به خود اختصاص داده است؟
نشر مهرستان امسال با ۱۷۰ عنوان کتاب در نمایشگاه مجازی حضور پیدا کرده است. البته این نکته قابل توجه است که ما ۲۱۰ عنوان کتاب داریم، اما بخشی از کتابهای ما علیرغم اینکه اعلام وصول دارد، در سامانه نمایشگاه مجازی ثبت نشده است و امکان اینکه در نمایشگاه مجازی عرضه شود، نیست. به همین دلیل با ۱۷۰ عنوان کتاب حاضر خواهیم شد. ما از سال گذشته تا به الان ۱۵ عنوان کتاب جدید داشتهایم. منتها به دلیل همین مشکل و بهروز نشدن عنوان، فقط در نمایشگاه مجازی هستند. کتابهای «دختران بیمارستان»، «راز هفت طومار»، «آیا تو همدم منی» و «هورا و سلولهای گیج» جزو این موارد هستند و باقی آثار در دست پیگیری قرار دارند.
* آیا پژوهشی درباره جنگ رمضان و جنگ دوازده روزه و به خصوص رهبر شهیدمان و فرمانده های نظامی در انتشارات خود آغاز کردهاید؟ کتابی با این مضامین در غرفه شما در نمایشگاه کتاب مشاهده میشود؟
برای جنگ ۱۲ روزه کتابی را به چاپ رساندهایم با عنوان «زور جنگ به زنها نمیرسد» که این اثر هم جزو اعلام وصول است اما در سامانه نمایشگاه مجازی موجود نیست و همچنین کتابی رو بعد از شهادت حضرت آقا آماده کردیم به نام «بزرگتر از همهی همه» که برای مخاطبان ۶ تا ۹ ساله است و این اثر هم طبیعتاً چون هنوز در حال چاپ است و اعلام وصول ندارد، امکان عرضه آن امکان پذیر نیست. یکی از معضلات اصلی نمایشگاه مجازی همین مسئله است به این خاطر که ما در نمایشگاه حضوری هرآنچه را که به چاپ رسانده باشیم در غرفه عرضه میکنیم. منتها در نمایشگاه مجازی حتماً باید در سامانه نشسته و اعلام وصول گرفته باشد. و به همین دلیل ما محروم ماندهایم از عرضه این دو کتاب در نمایشگاه مجازی.
* باتوجه به برگزاری هفتمین سال مجازی نمایشگاه کتاب تهران، چه ایده و برنامهای را برای برگزاری بهتر و ارتباطگیری با مخاطب تدارک دیدهاید؟
یکی از اقداماتی را که درحال انجام دادن آن هستیم، پیام دادن به شماره مخاطبانی است که در سالهای گذشته از انتشارات ما خرید داشتهاند. عناوین جدید خودمان را برای آنان معرفی میکنیم و مراجعه کنندهها با بررسی شبکههای مجازی ما با عناوین جدید آشنا خواهند شد. حدس ما این است که قطعا افت فروش پیدا خواهیم کرد چون نمایشگاه حضوری وجود ندارد و در حال حاضر نمایشگاه مجازی تنها مسیری است که برای ارتباط با مخاطبان وجود دارد. و طبیعتا دست ما در فضای مجازی بستهتر از فضای حضوری است. دلیل لغو حضوری نمایشگاه را نمیدانم چیست به دلیل اینکه در سال۶۷ علیرغم بمبارانهای صدام، اولین نمایشگاه حضوری شکل گرفته بود. اما درحال حاضر به این بهانه که فضای کشور امنیتی شده است و تنها رویداد فرهنگی کتاب که یکبار در سال برگزار میشود لغو شده است. به همین دلیل خیلی دستمان برای فعالیتی باز نیست.
اما این به معنی این نیست که فعالیتی انجام ندهیم و قطعا در طول دوره نمایشگاه در شبکههای مجازی فعالیت خواهیم داشت. اگر امکانی فراهم شود قطعا تمام تلاشمان را انجام خواهیم داد تا در تهران یا اصفهان رونماییهایی انجام دهیم تا مخاطب از آثار آگاهی پیدا کند. شاید در طول این دوران با مخاطبان گذشته خود ارتباط گرفته و ترغیب از بازدید سایت و آشنایی با تازههای نشر را برای آنان انجام دهیم.
*شما از المانهایی که به اتحاد و پرچم ایران اشاره کند در فروشگاههای انتشارات خود استفاده کردهاید؟ و برنامه شما برای نشان دادن چنین المانهایی در نمایشگاه مجازی و برای مخاطب چیست؟
باتوجه به اینکه ورود مخاطبان از سایت خانه کتاب انجام میشود به طور واضح نمیتوان از المانی بر روی سایتها استفاده کرد. درباره پرچم ایران و یا مسئله اتحاد و مقاومت ما در ایام جنگ اقداماتی را در شبکههای مجازی خود به کار گرفتیم. ساخت پادکستهایی با حال و هوای این فضا از بریدههای کتابهای داخل نشر را در کانالهای رسانهای خودمان منتشر کردهایم. همچنین در کنار این پادکستها، تیزرهایی مرتبط با جنگ ساخته شده که از مقاومت و رهبری صحبت کرده و به صورت مستمر در فضای مجازی نشر ما مشاهده میشود.
به نظر بنده خود نمایشگاه حضوری کتاب میتوانست یک نماد مقاومت ایرانی باشد. به این صورت که در بحبوحه جنگ، مهمترین رویداد فرهنگی کتاب لغو نشده است و حتی پرشورتر از قبل شرکت کرده و به کار خود ادامه میدهد. در خصوص الان که موقعیت خوبی بوجود آمده است و خطر کمتری وجود دارد. مهمترین نقدی که میتوان گرفت این است که به چه دلیل لغو شده و آیا تدبیری وجود دارد که جایگزینی انجام شود یا خیر.
*نظر شما درباره شعار تکراری نمایشگاه امسال که «بخوانیم برای ایران» است چیست؟
«بخوانیم برای ایران» شعار بسیار متناسب و زیبایی است اما متداول بوده است که هرسال شعار جدیدی به کار برده شود. نمیدانم دلیل تکرار این شعار برای نمایشگاه امسال چیست. آیا فرصت و زمان کافی وجود نداشته است؟ تیم خلاقی برای این کار تدارک دیده نشده؟ یا شاید سریعا میخواستند کاری را پیش ببرند و فرصتی به آن نرسیده که شعاری انتخاب شود.
تکرار شعار سال گذشته در ذوق آدم میزند و بهتر بود شعاری تازه به خصوص با فضای متناسب کشور که آمیخته با جنگ و استکبارستیزی است انتخاب میشد. اما شاید اولویتی برای انتخاب شعار برای عزیزانی که کار را در دست ندارند وجود ندارد.
نظر شما