ازدواج ساده با لباس امانتی

به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه آگاه نوشت: بررسی‌ها نشان می‌دهد هزینه برگزاری یک مراسم ساده عروسی در شهرهای بزرگ از مرز ۵۰۰ میلیون تومان عبور کرده است؛ رقمی که بخش قابل توجهی از آن به هزینه‌های مربوط به پوشاک و تشریفات اختصاص دارد. لباس عروس که تا چند سال پیش یکی از بخش‌های فرعی هزینه‌های مراسم محسوب می‌شد، امروز به یکی از پرهزینه‌ترین بخش‌های آن تبدیل شده است.

خرید برابر با اجاره؛ دست مزون‌داران در جیب عروس و دامادها

بودجه عروسی‌شان را با هم بسته بودند. دوست داشت برای عروسی لباسی مد روز و زیبا بپوشد اما هر چه فکر می‌کرد هزینه‌ای که باید برای آن می‌پرداخت زیاد بود. مسئله‌شان صرفا پول نبود، پرداخت چنین مبلغی برای چند ساعت را منطقی نمی‌دانست. اگر آن را می‌خرید بعد از مراسم دیگر برایش کاربردی نداشت، اجاره‌اش هم قیمتی نزدیک به خرید داشت. پس باید فکر دیگری می‌کرد. قیمت لباس عروس بسته به نوع پارچه، مدل دوخت، سنگ‌دوزی و دست‌دوز بودن آن متفاوت است اما بررسی مزون‌های پایتخت نشان می‌دهد اجاره لباس عروس برای «تن‌پوش اول» از حدود ۲۰ میلیون تومان آغاز می‌شود و در بسیاری از مدل‌های جدید به حدود ۳۰ میلیون تومان می‌رسد.

این در حالی است که در برخی موارد اختلاف قیمت میان اجاره و خرید لباس تنها حدود ۹ میلیون تومان است؛ به طوری که لباس‌هایی با اجاره ۳۰ میلیون تومانی، با قیمت تقریبی ۳۹ میلیون تومان به فروش می‌رسند. در برخی مزون‌های لوکس نیز قیمت اجاره لباس‌های خاص و پرکار حتی تا ۹۰ میلیون تومان افزایش پیدا می‌کند. همین فاصله اندک میان خرید و اجاره باعث شده بسیاری از زوج‌های جوان در انتخاب میان خرید، اجاره یا صرف‌نظر کردن از مدل‌های مورد نظرشان دچار تردید شوند. برخی مزون‌داران خرید لباس را به‌عنوان یادگاری توصیه می‌کنند و برخی دیگر معتقدند با توجه به استفاده کوتاه‌مدت، اجاره انتخاب منطقی‌تری است. اما برای بسیاری از زوج‌ها، حتی اجاره یک لباس نیز به هزینه‌ای سنگین تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، مفهوم «ازدواج آسان» که ریشه در سنت ایرانی و آموزه‌های دینی دارد، بار دیگر مورد توجه گروه‌های مردمی قرار گرفته است؛ گروه‌هایی که بدون اتکا به بودجه‌های دولتی، تلاش می‌کنند الگویی متفاوت از برگزاری مراسم ازدواج ارائه دهند؛ الگویی که در آن کیفیت، آبرومندی و سادگی در کنار هم قرار می‌گیرد. فعالیت این گروه‌ها تنها به امانت لباس محدود نمی‌شود. برخی از آنها در زمینه معرفی و آشنایی جوانان، تامین وام‌های قرض‌الحسنه، تهیه جهیزیه، برگزاری مراسم‌های گروهی، تامین لوازم بله‌برون، معرفی آتلیه و تالار با هزینه کمتر و حتی کمک به تامین مسکن فعالیت می‌کنند.

نکته قابل توجه آن است که مخاطب این مجموعه‌ها صرفا اقشار نیازمند نیستند؛ بلکه بسیاری از زوج‌هایی که تمایل دارند زندگی مشترک خود را بدون بدهی و هزینه‌های غیرضروری آغاز کنند، از این خدمات استفاده می‌کنند. یکی از این مجموعه‌های مردمی، گروه فرهنگی «آینه شمعدون» است؛ مجموعه‌ای که با ایده امانت رایگان لباس عروس و ملزومات مراسم ازدواج، تلاش کرده بخشی از هزینه‌های ازدواج را کاهش دهد. مدلی که به گفته مسئولان مجموعه، نه یک فعالیت خیریه بلکه یک «طرح فرهنگی» برای کاهش مصرف‌گرایی و ترویج استفاده اشتراکی از امکانات مراسم ازدواج است.

شروع با لباس عروس شخصی

حدود ۱۰ تا ۱۵ سال پیش و از یک تجربه شخصی آغاز شد. یکی از خانم‌ها پس از مراسم ازدواجش تصمیم گرفت لباس عروس خود را به جای نگهداری یا فروش، در اختیار دیگران قرار دهد. او معتقد بود هزینه کردن برای لباسی که فقط چند ساعت استفاده می‌شود، منطقی نیست. بعد از آن لباس میان دوستان و آشنایان دست به دست شد و کم‌کم جریانی شکل گرفت که افراد لباس‌های خود را به صورت امانت در اختیار دیگران قرار می‌دادند.

معصومه محمودی، از بانیان طرح آینه شمعدون در این خصوص به «آگاه» گفت: بعد از مدتی متوجه شدیم این کار باید شکل منظم‌تری پیدا کند. از سال ۱۳۹۸ به صورت رسمی جمع‌آوری لباس‌ها را آغاز کردیم. کار ابتدا با لباس‌های خود اعضای گروه شروع شد اما امروز مجموعه در شهرهای مختلف چهار تا پنج شعبه دارد و فقط در تهران بیش از ۱۵۰۰ دست لباس در اختیار مجموعه است که از این تعداد حدود ۳۰۰ دست لباس عروس مد روز و نزدیک به ۲۰۰ دست لباس مجلسی است. کت‌وشلوار داماد و سایر تجهیزات مرتبط با مراسم ازدواج نیز در مجموعه وجود دارد. او درباره نحوه استفاده از خدمات مجموعه توضیح داد: تنها شرط ما این است که لباس‌ها سالم و تمیز بازگردانده شوند. هیچ هزینه اجباری دریافت نمی‌کنیم و فقط اگر افراد توان مالی داشته باشند، می‌توانند مبلغی را برای ادامه فعالیت مجموعه اهدا کنند.

امانت گرفتن لباس؛ بی‌آبرویی یا صرفه‌جویی؟

زوج جوانی برای گرفتن لباس عروس وارد مجموعه آینه شمعدون شدند. از اخم‌های آقا داماد معلوم بود که ناراحت است و به اصرار همسرش راضی شده برای امانت گرفتن لباس به آنجا بیاید. او تصور می‌کرد قرض گرفتن لباس آبروریزی است. در حالی که عروس نمی‌خواست برای چند ساعت کوتاه هزینه‌ای غیرمنطقی بپردازد. تماشای آن همه لباس ‌عروس نو و مد روز موجب شگفتی آنان شد. محمودی مسئول طرح «آینه شمعدون» در این خصوص تاکید کرد: برخلاف تصور برخی افراد، استفاده‌کنندگان این خدمات صرفا خانواده‌های کم‌برخوردار نیستند.

اتفاقا بسیاری از کسانی که مراجعه می‌کنند از نظر مالی مشکلی ندارند اما نمی‌خواهند برای چند ساعت استفاده، هزینه‌های سنگین پرداخت کنند. او همچنین با اشاره به نگاه برخی خانواده‌ها نسبت به استفاده از لباس امانتی گفت: ما اصرار داریم مجموعه ما به عنوان خیریه معرفی نشود، چون وقتی اسم خیریه می‌آید، بعضی افراد تصور می‌کنند با لباس‌های قدیمی و بی‌کیفیت روبه‌رو خواهند شد. در حالی که ما تلاش کرده‌ایم لباس‌ها کاملا به‌روز و مطابق مدل‌های موجود بازار باشند. ما در واقع یک مزون بزرگ لباس عروس داریم که برای کمک به جوانان تاسیس شده است.

به گفته یکی از اعضای این مجموعه، «آینه شمعدون» تنها به لباس عروس محدود نمی‌شود و اقلام مختلفی از جمله لباس مجلسی خانواده‌ها، تاج، کیف، کفش، باکس و سبد بله‌برون را نیز در اختیار زوج‌ها قرار می‌دهد. وی درباره تاثیر اجتماعی این فعالیت‌ها گفت: برخی از عروس‌هایی که روزی از خدمات مجموعه استفاده کرده‌اند، امروز خودشان به نیروهای جهادی مجموعه تبدیل شده‌اند و برای ادامه فعالیت‌ها به صورت داوطلبانه کمک می‌کنند.

کار بزرگ؛ چالش‌های بزرگ‌تر

محمودی در بخش دیگری از سخنانش، نبود فضای ثابت و کمبود منابع مالی را از مهم‌ترین مشکلات مجموعه دانست و افزود: فعالیت ما کاملا مردمی است و حمایت ثابتی نداریم. اگر خیرین در زمینه تامین مکان یا حمایت مالی وارد شوند، این مدل فعالیت‌ها می‌تواند گسترده‌تر شود و زوج‌های بیشتری از آن استفاده کنند. ما با وجود کمبودها تلاش کرده‌ایم با همکاری آتلیه‌ها، تالارها و مجموعه‌های خدماتی، بخشی دیگر از هزینه‌های ازدواج جوانان را هم کاهش دهیم. به گفته او بسیاری از لباس‌ها قابلیت بازطراحی و به‌روز شدن دارند اما انجام این کار نیازمند حمایت مالی و حضور نیروهای جهادی است.

در روزگاری که هزینه‌های ازدواج هر روز سنگین‌تر می‌شود و بسیاری از جوانان آغاز زندگی مشترک را به دلیل فشار اقتصادی به تعویق می‌اندازند، تجربه گروه‌هایی مانند «آینه شمعدون» نشان می‌دهد بخشی از موانع ازدواج، بیش از آنکه به کمبود امکانات مربوط باشد، به تغییر الگوی مصرف و بازتعریف نگاه جامعه به تشریفات وابسته است. الگویی که پیشتر در دهه ۶۰ و سال‌های ساده‌تر زندگی ایرانی‌ها نیز تجربه شده بود؛ زمانی که لباس عروس، وسایل مراسم و حتی بخشی از امکانات زندگی میان خانواده‌ها و آشنایان دست‌به‌دست می‌شد و اصل، شروع زندگی بود نه هزینه‌های سنگین و تجملات. حالا این گروه‌های مردمی تلاش می‌کنند همان فرهنگ فراموش‌شده را با شکل و ظاهری امروزی دوباره احیا کنند؛ مدلی که شاید بتواند مفهوم «ازدواج آسان» را از یک شعار، به تجربه‌ای واقعی و قابل لمس برای جوانان تبدیل کند.